Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саук өзені – АҚШ-тың Миннесота штатының орталығында орналасқан Миссисипи өзенінің 122 мильдік (196 км) саласы. Ол Стернс округінің кішкентай көлдерін кептіреді. Ожибве тілінде ол Озааги зииби деп аталады, яғни "Саук өзені" дегенді білдіреді. Өзен Тодд округінің шекарасындағы Осакис көлінен басталып, шығысқа қарай Гернси көлі, Кіші Саук көлі және Юргенс көлі арқылы ағып, содан кейін оңтүстікке қарай Саук көлі мен Саук-Центр қаласынан өтеді, сосын Мелроуз және Ричмонд қалаларынан оңтүстік-шығысқа қарай, одан әрі солтүстік-шығысқа қарай Седар-Айленд көлі мен Зумвальд көлі арқылы, Колд-Спринг және Уэйт-Парк қалаларынан өтіп Миссисипи өзеніне құяды, бұл жер Сент-Клауд қаласынан 3 км (2 миль) солтүстікте орналасқан. Сент-Клауд қаласында (Миннесота штаты) өзеннің орташа жылдық су шығыны секундына 342 куб футты құрайды. Миссисипи өзеніне құятын жерінен оңтүстікке қарайғы арпалыстар жақын орналасқан Саук-Рапидс қаласына атын берген.
The Sauk River is a 122 mile (196 km) tributary of the Mississippi River in central Minnesota in the United States. It drains small lakes in Stearns County. In the Ojibwe language it is called Ozaagi ziibi, meaning "River of the Sauks". It issues from Lake Osakis on the Todd County line and flows east through Guernsey Lake, Little Sauk Lake and Juergens Lake, then south through Sauk Lake and past Sauk Centre, southeast past Melrose and Richmond, then northeast through Cedar Island Lake and Zumwalde Lake, past Cold Spring and Waite Park to the Mississippi River 2 mile (3 km) north of St. Cloud. At St. Cloud, MN, the river has a mean annual discharge of 342 cubic feet per second. The rapids that occur south of the river's mouth on the Mississippi River lent their name to the nearby city of Sauk Rapids.
Тарих
1847 жылы Миссисипи Чиппевалары Саук өзені маңындағы жерлерін АҚШ-қа Висконсиннен шығарылып жатқан Виннебаго тайпасы үшін отан құру мақсатында берді. Бірақ, Ожибве (Чиппева) мен Дакота тайпалары арасындағы үздіксіз қақтығыстар Виннебаголарды үнемі қауіпке ұшыратты. Олардың тілегі бойынша, АҚШ Виннебаголарды Оңтүстік-орталық Миннесотаға, содан кейін Оңтүстік Дакотаға және соңында Небраскаға көшірді. Дегенмен, кейбір Виннебаголар көшірілгеніне қарамастан, Висконсинге қайтып оралды. Өзен Саук тайпасының атымен аталады, олар Сак немесе Мескваки тайпасы ретінде де белгілі, олардың бір бөлігі Қара Шоқпар соғысынан кейін бұл аймаққа келді (көбінесе Сиу немесе Чиппева тайпалары қоныстанған). Қазіргі таңда бұл тайпаның өкілдері Айова, Канзас және Оклахома штаттарында шоғырланған. Француз тері саудагерлерінің ықпалымен, әсіресе Чиппева тайпасын қолдағандарының арқасында, Сиу және Чиппева тайпалары арасындағы соғыстар тайпалар арасындағы қақтығысты басу үшін ортақ аң ауру алаңдарын құруға әкелді. Бұл толыққанды сәтті болмаған «бейтарап» аймақ оңтүстікте Крау өзенімен, солтүстікте Саук өзенімен шектесетін. Ақ адамдардың ерте араласуы осы аймақтағы үндістердің санының азаюына себеп болды. Бұл аймаққа алғаш келген еуропалықтар – тері саудагерлері, Хадсон шығанағы компаниясы мен француз мүдделерінің өкілдері, олар 18 ғасырдың соңынан бастап тері саудасымен айналысты. Бұл саудагерлер үшін бобёр мен басқа да терілердің көп болуы маңызды болды. Қызыл өзен аңғарының дамуы және Миннеаполис – Сент-Пол мен Виннипег арасындағы жерлер аймақта қоныстануға алғашқы түрткі болды. 1850 жылдардың соңына қарай Саук өзені мен оған жақын жерлерде көптеген елді мекендер пайда бола бастады. Қызыл өзен жолы өзенді кесіп өту үшін бірнеше жерлерді қажет етті, және осы жерлердің кейбіреулерін бүгінде мұқият қарап көргенде табуға болады. Сент-Клаудтағы Колумб паркінің жанындағы Уэйтс Кроссингі осы маңызды өткелдің бар екенін көрсететін ескерткіш таспен белгіленген. Қоныстанудың артуымен тері саудасы ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығына қарағанда маңыздылығын жоғалтты. Қатты ағаш ормандарын кесу көп ұзамай маңызды салаға айналды, ал Саук өзені батыс және орталық Стернс округінен тез дамып келе жатқан Сент-Клауд аймағына ағаш тасымалдауға қолайлы дәлізді қамтамасыз етті. Гранит өнеркәсібі де осы өсіммен бірге дамыды, өзен бойындағы көптеген гранит кен орындары және округтегі басқа да көптеген жерлер осы ресурсты пайдалану үшін тартымды болды. Бұл өнеркәсіптің айқын іздері бүгінде Саук өзені бойында және «Гранит қаласы» Сент-Клаудта сақталған. Осы кезеңде дамыған ауыл шаруашылығы экономикасы Саук өзені бойындағы диірмендердің дамуына жағдай жасады. Өзен осылайша аймаққа тағы бір пайдалы ресурс әкелді. Темір жолдың аймаққа жетуімен өзен бойындағы шағын диірмендердің маңызы төмендеді, бірақ осы жерлердің іздері бүгінде де Саук өзені бойында сақталып қалған, ал Саук Миссисипиге құятын жерде әлі де жұмыс істеп тұрған ірі диірмен бар.
In 1847, the Mississippi Chippewa ceded their lands about the Sauk River to the United States for the purpose of establishing a homeland for the Winnebagoes, who at the time were being removed out of Wisconsin. However, due to continued skirmishes between the Ojibwe (Chippewa) and the Dakota, the Winnebagoes were placed in constant danger. By their request, the United States relocated the Winnebagoes to south central Minnesota, then to South Dakota and finally Nebraska. Some of the Winnebagoes, however, returned to Wisconsin despite their removal. The river is named after the Sauk tribe, also called the Sac or Meskwaki, some of whom had come to the area (mostly settled by Sioux or Chippewa) after the Black Hawk War; this tribe now has concentrations in Iowa, Kansas, and Oklahoma. The wars between the Sioux and the Chippewa, spurred on by the French fur traders who often sided with the Chippewa, resulted in the establishment of a common hunting grounds to divert conflict between the tribes. This somewhat unsuccessful "neutral" area was bordered by the Crow River on the south and the Sauk on the north. Early interventions by the white man marked the ensuing decline of Indian populations in this area. The fur traders were the first Europeans into this area, representatives of both the Hudson's Bay Company and French interests, pursuing the fur trade as early as the late 18th century. Abundant beaver and other fur types were paramount to these fur traders. The development of the Red River Valley and points in between Minneapolis – St. Paul and Winnipeg provided the first push for settlement in the area. By the late 1850s numerous settlements started to develop along the Sauk River and adjacent areas. The Red River Trails required various fording points across the river, and some of these sites are still visible today upon close inspection. Waite's Crossing near the Knights of Columbus Park in St. Cloud is marked by a commemorative stone explaining the existence of an important crossing at this point. As increased settlement took place, fur trading took a backseat to agriculture and the logging industry that were becoming more important for the region. Logging of the hardwood forests soon became a vital interest, and the Sauk River provided a corridor for the passage of wood from western and central Stearns County to the rapidly developing St Cloud area. The granite industry likewise flourished with this growth, and the numerous granite outcrops along the river as well as many other sites in the county were obvious targets for exploitation of this resource. Prominent evidences of this industry still exist today along the Sauk as well as in the "Granite City" of St. Cloud. Throughout this time, the development of a substantial agricultural economy provided for the development of mills along the Sauk. The river provided another resource to the area in this manner. With the advancement of railroads to the area, the small mills along the river declined in usefulness; however, evidence of these sites exist today along the river, with a large mill still operating where the Sauk enters the Mississippi.
Судың ерекшеліктері
Саук өзені Миссисипи өзеніне Сент-Клаудтың солтүстік жағынан құяды, Миссисипидегі Саук шатқалының үстінен ағып өтеді. Өзеннің осы бөлігі бойында мемлекеттік басқарудағы қорықтарда көптеген су құстарын кездестіруге болады. Бұдан әрі өзен өз жағалауларын кеңейте бастап, арнасын тереңдете түседі. Жолының ортасында, Ричмонд маңында, өзен "Көлдер тізбегін" құрайды, онда 80 мильден астам үздіксіз жағалау сызығы 8 мильден кем өзен ұзындығында орналасқан. Өзен ағысымен бойында әртүрлі гранитті таулар мен кішкентай төбелер көркем пейзаж құрайды. Сент-Клаудқа жақын жерде өзеннің көлбеулігі артады және өзен Миссисипиге қосылғанға дейін бірнеше шатқалдар пайда болады.
The Sauk enters the Mississippi River on the north end of St. Cloud, just above the Sauk Rapids of the Mississippi. Numerous waterfowl can be seen in state managed wildlife areas as the river winds along this section. The river then begins to broaden its banks and deepen its valleys as its course continues. Midway along its path, near Richmond, the river forms a "Chain of Lakes" where more than 80 miles of continuous shoreline are encountered over a river length of less than 8 miles. As the river continues, a variety of granite outcrops and small hills provide a scenic landscape along the shores. Near St Cloud, the river gradient increases and a series of rapids occur until the river joins with the Mississippi.
Өсімдіктер
Саук өзенінің бойында табиғи қалпына келтірілген далалық шалғынды жерлерден бастап қалың жапырақты ормандарға дейін әртүрлі өсімдіктер кездеседі. Өзеннің бастауы көбінесе Миннесота батқықтарына тән өсімдіктермен жамылған жазық батпақты жерлерде орналасқан. Содан кейін өзеннің жағалауларында және жоталарында далалық типтегі шөптер мен гүлдерге кездесесіз. Спринг-Хилл округінің саябағының жанында табиғи қалпына келтірілген дала сақталған. Емен, шаған, күміс жапырақты клен және самырсын – бұл аңғардың көп бөлігінде ең көп кездесетін ағаштар. Саук өзені бойындағы ең қызықты көріністердің бірі – Роквилл қаласының жанындағы өзеннің солтүстік жағалауында орналасқан биік тамарак батпағы, ол күзде әдемі алтын түстерге боялады.
A variety of plant life is found along the Sauk River, ranging from naturally restored prairie grasslands to thick hardwood forests. The river starts in flat swamp vegetation with flora common to most Minnesota wetlands. Prairie type grasses and flowers are then encountered on the banks and fields above the river. Near the Spring Hill County Park, a naturally restored prairie field is preserved. Oaks, elms, silver maples and willows are the most common trees through most of the valley. One of the most interesting sights along the Sauk is an elevated tamarack bog on the north bank of the river near Rockville, providing beautiful golden scenery in the fall.
Жабайы табиғат
Саук орталығынан оңтүстікке қарайғы екі мемлекеттік басқарудағы қорық аймағында және оның төңірегінде көптеген су құстары кездеседі. Өзеннің жағасындағы батпақты жерлер әртүрлі су құстары үшін өте қолайлы орта. Ертеңгісін, кейбір орманды аймақтарда өзен бойында еліктердің жеміріп тұрғанын көруге болады. Орманды бөліктерде сұр түлкі, қызыл соры және суырлар, сондай-ақ сирек кездесетін ағашқа құс, мускат немесе бобр кездеседі. Кейде сусар және күміс түлкі сияқты одан да сирек жануарлардың да көрінуі мүмкін. Саук аңғарындағы әртүрлі құстар құстарды бақылауды қызықты етеді. Орман мен далалар Минесота штатының орталық бөлігіне тән құстардың көпшілігіне мекен. Кардиналдар, тоқылдақтар және көптеген әнші құстар жиі кездеседі. Саук өзенінің жанында кездесетін танымал құстар – қақ, фазан және бөдене. Өзенмен каноэмен жүзіп келе жатқанда, түрлі шоқтар, сұрқайлар және кейде ақбас бүркіт сияқты хищ құстарды да көруге болады. Өзеннің көп бөлігінде үлкен ақ көк құйрықтарды көру жиі кездеседі.
Abundant waterfowl are found in and around two state managed wildlife areas south of Sauk Centre. The marshy swampland that borders the river is prime habitat for a variety of waterfowl. Early in the morning, it is possible to see deer feeding along the river in some wooded areas. Gray fox, red squirrels, and chipmunks are common in the wooded sections, along with an occasional woodchuck, muskrat, or beaver. There have been sightings of such less common animals as otter and mink. A variety of birdlife in the Sauk Valley makes for very interesting bird watching. The forests and grasslands are home to most of the birds native to central Minnesota. Cardinals, woodpeckers and many songbirds are common. Grouse, pheasant and partridge are some of the more popular gamebirds found near the Sauk. Birds of prey such as various hawks, owls and an occasional bald eagle can also be seen when canoeing the river. Along most of the river it is common to see great blue herons.
Балық
Өзеннің тереңдігі аз және су сапасы толыққанды болмағандықтан, Саук өзенінде ойын балықтары көптеп таралмаған. Қызыл ат және сойқы өзеннің көп бөлігінде кездеседі. Дегенмен, "Көлдер тізбегі" аймағында балық аулау өте танымал, түрлі балықтар ауланады. Осы аймақта балықшыларға ең көп кездесетін балықтар – панфиш, сойла және су алабурасы. Сойла және су алабурасын өзеннің Миссисипиге құятын жерінде де кездестіруге болады. Әлемдік рекордтық үлкен қызыл ат 2005 жылы Саук өзенінде ауланды.
Because of the shallow depth of the river and the somewhat poor water quality, game fish are not abundant in the Sauk River. Redhorse and sucker are found in most parts of the river. However, in the "Chain of Lakes" area, fishing is very popular with a variety of fish being caught. Panfish, walleye and northern are the most common to anglers in this area. Walleye and northern can also be found where the river enters the Mississippi. The world record Greater redhorse was caught in the Sauk in 2005.
Экспедициялар
2011 жылдың маусым айында Тод Фостер мен Скотт Миллер Саук өзенінің барлық ұзындығын қайықпен басып өтті. Бұл сапар өзен бойындағы қоршауларды тіркеу, сондай-ақ Саук өзенінің достарының каноэ кітапханасын көрсету және сыртқа шығып, өзенде қайық жүзуді насихаттау мақсатымен жасалды. Олардың саяхаты http://paddlethesauk.weebly.com сайтында жарияланды.
In June, 2011 Todd Foster and Scott Miller paddled the entire length of the Sauk River. The trip was made to chronicle fences along the river, as well as to highlight the Friends of the Sauk River canoe library, and to promote getting outside and paddling the river. Their trip was chronicled at http://paddlethesauk. weebly. com