Кабошьен көтерілісі: Жүз жылдық соғыстың эпизоды

Кіріспе

Кабохиян көтерілісі – арманьяктар мен бургундтар арасындағы азаматтық соғыстың бір эпизоды, ал ол өз кезегінде Жүз жылдық соғыстың бір бөлігі болды. 1413 жылдың көктемінде Бургундия герцогы Жан Қауіпсіз Париж халқын көтеріліске жетеледі және Кабохиян жарлығы деп аталатын реформаны қабылдады. Бірақ бірнеше айдан кейін тәртіпке оралуды қалаған париждіктер арманьяктардың қайта оралуын қолдады. 1407 жылдың 23 қарашасында король Карл VI-ның (сонымен қатар «Сүйкімді Карл» және «Жаңылған Карл» деп белгілі) ағасы, Орлеан герцогы Людовик, Жан Қауіпсіздің қызметіндегі бетперделі кісі өлтірушілердің қолынан қаза тапты. Осыдан кейін Жан Париж тұрғындары арасында зор танымалдылыққа ие болды. Ол «экоршёрлер» (тері тебушілер) деп аталатын, халық арасында танымал болған қасапшылардың тобымен одақтасты, олардың басшысы Симон Лекустелье, сонымен қатар Симон Кабош деп те танымал болды. Бұл топтың бастауы Париждің Үлкен қасапханасынан шыққан қасапшылардың қатарынан өсті, олар Париждің жоғары және аристократиялық топтарына енбеген, салыстырмалы түрде бай саудагерлер еді. 1413 жылдың сәуір айында билікке ие болуға тырысып, Жан Қауіпсіз Кабохияндықтарды көтеріліске шақырды. Көтерілісшілер ерекше ақ қалпақтар тағынып, қаланың барлық жерінде арманьяктардың ақсүйектері мен олардың жақтастарына, сондай-ақ олардың мүліктеріне шабуыл жасады. 27 сәуірде олар Сен-Антуан бастилиясын басып алып, оның қорғаушысы Пьер де Эссарды тұтқынға алды (Пьер де Эссар 13 шілдеде басылып өлтірілді). Олар сондай-ақ корольдік резиденция – Сент-Поль қонақ үйіне күшпен кіріп, корольдің бірнеше адамын тұтқынға алып, Париждің түрмелеріне қамады. Олар шілде айының соңы мен тамыз айының басына дейін төрт ай бойы Парижді бақылауда ұстады, одан кейін көтеріліс басылды. Ғалымдар осы мүмкіндікті пайдаланып, монархтың билігін шектейтін, мысалы, Эстаттар Генералына үлкен қаржылық бақылау беруге мүмкіндік беретін «Кабохиян жарлығы» деп аталатын әкімшілік реформалар ұсынды. Жарлық Кабош есімімен аталғанымен, ол 1413 жылдың 26-27 мамырында Кабохиян көтерілісі кезінде жарияланған, бірақ 1413 жылдың қаңтар-ақпан айларында États généraux de Langue d'Oïl дайындаған. Бұл жарлықтың дайындалуына Бургундиялық Жанның кеңесшілері қатысты, ол оны 22 мамыр 1413 жылы қол қойған Карл VI-ға ұсынды. Алайда, Кабохияндықтар мен бургундтардың жасаған зұлпылары халық арасында наразылықты күшейтті, олар Кабохияндықтарға қарсы көтеріле бастады. 2-3 тамызда Кабохиян көтерілісі аяқталды. Қашып құтыла алмаған Кабохияндықтар жазаланды, ал жарлық 5 қыркүйек 1413 жылы жойылды. Симон Кабош Бургундия герцогымен бірге қашып кетті. Орлеан герцогы Шарль, өлтірілген Орлеан герцогының ұлы, Арманьяк графы Бернард VII-нің қызы Бонн Арманьякқа үйленді. Граф Адур және Гароннадан келген көптеген әскерлерге басшылық еткен қатыгез және күшті билеуші болды. Ол күйеуінің иелігіне кіріп, Парижді бақылауға алды. Оның көрсеткен көмегі үшін Бернард VII д'Арманьяк 1415 жылдың 30 желтоқсанында Карл VI қол қойған хат арқылы Францияның констеблі болып тағайындалды.

The Cabochien revolt was an episode in the civil war between the Armagnacs and the Burgundians which was in turn a part of the Hundred Years' War. In the spring of 1413, John the Fearless, duke of Burgundy, managed to raise the people of Paris and impose a reform called the Cabochien ordinance. However, after several months, Parisians desiring a return to order supported return of the Armagnacs. On 23 November 1407, Louis, Duke of Orléans, brother of king Charles VI (known as "Charles the Beloved" and "Charles the Mad"), was murdered by masked assassins in the service of John the Fearless. Afterwards, John acquired considerable popularity among the population of Paris. He aligned himself with a popular faction of butchers, the écorcheurs (flayers), named “Cabochiens”, after their commander, a butcher named Simon Lecoustellier, known as Simon Caboche. This group had its origins among butchers of the Grande Boucherie de Paris, a relatively wealthy class of tradespeople not integrated within Parisian high & aristocratic class. In April 1413, in a bid to gain power, John the Fearless encouraged the Cabochiens to revolt. Riotous mobs, sporting distinctive white caps, assaulted Armagnac noblemen and followers, and their properties throughout the city. On April 27, they seized the Bastille Saint Antoine and took prisoner its defender, Pierre des Essarts, Provost of Paris. (Pierre des Essarts was beheaded the following 13 July.) They also forced their way into the Hôtel Saint Pol, the royal residence, arrested several of the king's men, and incarcerated them in the various prisons of Paris. They controlled Paris for four months, until the last days of July and beginning of August, when the revolt was put down. Academics took this opportunity to propose administrative reforms known as the “Ordonnance cabochienne", which limited the power of the monarch, giving, for example, greater fiscal control to the Estates General. Although the ordinance carried the name of Caboche, because it was published on 26–27 May 1413 during the Cabochian revolt, it had been prepared in January–February 1413 by the États généraux de Langue d'Oïl. It was actually the work of advisors of John of Burgundy who imposed the ordinance on Charles VI, who signed it on 22 May 1413. However, the exactions of the Cabochiens and of the Burgundians were causing increasing dissatisfaction among the population who began to rise against the Cabochiens. On 2–3 August, the Cabochiens revolt was over. The Cabochiens who were unable to flee were executed and the ordinance was overturned on 5 September 1413. Simon Caboche was able to escape with the Duke of Burgundy. Charles d’Orléans, son of the murdered duke of Orléans, had married Bonne d’Armagnac, daughter of the count Bernard VII of Armagnac. The count was a brutal and powerful lord who commanded a number of troops from the Adour and Garonne. Putting himself at the disposal of his son in law, he took control of Paris. In recognition of his help, Bernard VII d'Armagnac was made Constable of France on 30 December 1415 in a letter signed by Charles VI.