Кіріспе
Католик шіркеуінің уақытша ординары. Қараңыз: Католик шіркеуінің иерархиясы#Диоцезиялық епископтардың заңдағы эквиваленттері. "Архиепархиялық әкімші", "Архиепископтық әкімші" және "Епархиялық әкімші" осы бетке қайта бағыттайды. Диоцезиялық әкімші (архиепархия, архиепархия және епархия жағдайында тиісінше архиепархиялық әкімші, архиепископтық әкімші және епархиялық әкімші деп те аталады) – католик жеке шіркеуінің уақытша ординары.
See: Catholic Church hierarchy#Equivalents of diocesan bishops in law
"Archdiocesan administrator", "Archiepiscopal administrator" and "Eparchial administrator" redirect here. A Diocesan administrator (also known as archdiocesan administrator, archiepiscopal administrator and eparchial administrator for the case, respectively, of an archdiocese, archeparchy, and eparchy) is a provisional ordinary of a Catholic particular church.
Канондық құқықтағы епархиялық немесе архиепархиялық әкімшілер
Консультанттар алқасы кафедра бос екені белгілі болғаннан кейін сегіз күн ішінде әкімші сайлайды. Алқа әкімші ретінде кем дегенде 35 жастағы дін қызметкері немесе епископты сайлауға тиіс. Егер консулаторлар алқасы белгіленген мерзімде қажетті жасқа жеткен дін қызметкерін сайлай алмаса, әкімшіні таңдау митрополит архиепископына, ал митрополиттік кафедра бос болса, шіркеулік провинцияның суфрагандық епископтарының тағайындауымен ең үлкеніне жүктеледі. Егер дінбасында көмекші епископ болса, ол бұрынғы епископтың қайтысы немесе отставкасы кезінде епископтық кафедраға бірден мұрагерлік етеді және кафедра бос қалмайды. Сондай-ақ, Папа апостолдық әкімші тағайындаса, кафедра бос болмайды. Бос кафедраның әкімшісі сайланғанша, басқару құқығы, жалпы викарийдің өкілеттіктерімен, егер болса, көмекші епископқа немесе егер бірнеше болса, олардың арасындағы ең үлкеніне, әйтпесе – консулаторлар алқасының құрамына жүктеледі. Әкімшіге кеңейтілген өкілеттіктер беріледі, негізінен епископ немесе архиепископтың өкілеттіктері, бірақ мәселенің мәніне немесе заңмен айқындалған жағдайларға байланысты емес. Канондық құқық оның қызметін түрлі заңдық шектеулерге және консулаторлар алқасының ерекше қадағалауына (мысалы, 272 және 485 канон) бағындырады. Әкімші жаңа епископ немесе архиепископ қызметке орналасқанға дейін немесе ол консулаторлар алқасына отставкасын ұсынғанға дейін қызметін атқарады. Кейбір епископтар ұзақ жылдар бойы бірнеше епископтыққа басшылық етті. Олардың негізгі епископтығынан өзге, оларды әкімші деп атау қажет. Дегенмен, жергілікті дәстүр бойынша оларды барлық епископтықтарында епископтар деп атайды. Епископтар конференциясы консулторлардың функцияларын кафедралық бөлімге беруге құқылы. Мұндай функциялар епископтар конференциясы тарапынан берілген елдерде әкімшіні консулторлар емес, соборлық бөлім сайлайды. 1983 жылғы Канондық құқық кодексі қабылданғанға дейін капитулярлық сайлау дефолтты ереже болды; бұл ескі дефолтты ереже 1917 жылғы кодексте әкімшіге тең келетін терминде көрініс тапты: викар капитуляр.
Епископтық княздіктердің әкімшілері
11-12 ғасырлардағы Инвеституралық даудан бастап, соборлық тараулар Киелі Рим империясындағы католик епископтарын сайлап келді. Принц-епископтықтар империя ішіндегі императорлық тікелей басқарылатын монархиялар болатын, онда монарх – әдетте тарау сайлаған және Киелі Тақ бекіткен, немесе ерекше жағдайларда тек Киелі Тақ тағайындаған тиісті епископ болатын. Папа бекіткен епископтар императордан князьдық регалияны алып, принц-епископ атағын иеленді. Дегенмен, кейде аталған лауазымның иесі Папаның бекітуін алмаса да, князьдық билікке ие болды. Сондай-ақ, Папа бекіткен епископтың князь ретінде тағайындалмаған жағдайлары да болды. Канондық заңның талаптарына сай келмейтін немесе Папаның бекітуін алмаған кандидаттар ресми түрде тек епархиялық/архиепархиялық әкімші атағын алды (бірақ олар князь-епископ деп атала берді). Мұндай жағдай католик кандидаттарында, олар тек кірісі бар епископтық орынға сайланды, сондай-ақ барлық протестант кандидаттарында кездесті, олардың ешқайсысының қажетті діни білімі немесе Папаның бекітуі болмады.
Протестанттық "сайланған епископтар"
Реформация кезінде көптеген капитулярлар лютерандыққа немесе кальвинизмге айналғандықтан, көптеген тарауларда басымдық протестант капитулярларына тиесілі болды. Сондықтан олар протестанттарды епископтар етіп сайлады, бірақ оларға көбінесе папалық бекіту берілмеді. Алайда, Реформацияның алғашқы жылдарында, ағыс әлі толыққанды жүзеге аспағандықтан, кім протестантизмге жақын екені әрдайым анық болмады, сондықтан кейбір кандидаттар тек папаның епископ ретінде бекіткеннен және императорлық князь ретінде тағайындалғаннан кейін ғана протестант екені белгілі болды. Кейіннен, протестанттарға көбінесе папалық бекітуден бас тартылған кезде, императорлар саяси одақтастықтар мен империя ішіндегі жанжалдарға байланысты, императорлық жақтастар ретінде кандидаттарды алу үшін, «лиге индульті» (Lehnsindult) деп аталатын арнайы рұқсат арқылы расталмаған кандидаттарды князьдер ретінде тағайындады. Көптеген протестант кандидаттары, капитулярлардың сайлауымен, папалық бекітуге де, лигельдік кешірімге де қол жеткізбеді, бірақ, факті бойынша, князьдік билікті жүзеге асырды. Бұл императордың кандидаттарды билік етуден күшпен тоқтату қажеттілігіне байланысты болды, императорлардың тиісті билігі болмады немесе басқа мақсаттарды көздеді. Ұқсас жағдай императорлық тікелей бағыныстағы монастырьларда, олардың князь-абаттары мен князь-әпкелерімен де болды. Тағайындалмаған шіркеу басшылары «сайланған епископтар» немесе «сайланған архиепископтар» деп аталды. Бірнеше энциклопедияда протестант дінбасылары билеушілер әдетте әкімшілер деп аталғандығы туралы ақпарат, тарихи құжатталған тәжірибеге сәйкес келмейді. Олар өз епархияларында да, өз аумақтарында да католик князь-епископтарымен шамалас билікке ие болды. Алайда, жалпы шектеу – басқарушы епископтарға өздерінің өкілдерін Империяның немесе императорлық округтердің (Reichstag немесе Kreistag) мәжілісіне жіберуге рұқсат берілмеді. Бұл шектеу 1648 жылғы Вестфалия бейбіт шартымен алынып тасталды, император протестант әкімшілерін толық құқықты билеушілер ретінде қабылдады. Алайда, бейбітшілік сонымен қатар бұрынғы протестант князь-епископтарының көптерін секуляризациялады және оларды мұрагерлік монархияларға айналдырды.