Кіріспе

Адамды брендтеу немесе стигматизациялау - бұл тірі адамның терісіне белгі, әдетте символ немесе әшекейлі үлгі, оны пайда болған таңба оны тұрақты етеді деген ниетпен жанып кету процесі. Бұл ыстық немесе өте суық күйде күйдірілген темір арқылы жасалады. Сондықтан ол адамда малдың таңбалануының физикалық әдістерін қолданады, немесе дене өзгеруінің бір түрі ретінде келісіммен; немесе мәжбүрлеу арқылы, жаза ретінде немесе құлдықта, қысымда немесе басқада бақыланатын адамды анықтау үшін. Бұл сондай-ақ "өту рәсімі" ретінде, мысалы, ру ішінде немесе ұйымға мүшелікті немесе қабылдануды білдіру үшін қолданылуы мүмкін.

Этимология

Ағылшын тіліндегі verb to burn, XII ғасырдан бері куәланғаны, ежелгі норвег тіліндегі brenna "жанып кету, жарық" және екі бастапқыда ерекше ескі ағылшын тіліндегі verb: bærnan "жанып кету" (транзитив) және beornan "өртпен күйіп кету" (интранзитив), екеуі де Proto Germanic түбір brenwanan (((), мүмкін Proto Indo European түбір bhre n u, негізінен bhereu "қайнату, жақсы көтерілу". Голландия тілінде (ver) branden "жағады" дегенді білдіреді, brandmerk - брендті белгі; осыған ұқсас, неміс тілінде Brandzeichen "бренд" және brandmarken, "брендтеу" дегенді білдіреді. Кейде "коттеризациялау" деген сөз қолданылады. Бұл 1541 жылдан бастап ағылшын тілінде белгілі болды және ортағасырлық француз cauteriser арқылы кесек латын cauterizare "жағып немесе ыстық темірмен жағып", грек тілінен καυτηριάζειν, kauteriazein, καυτήρ kauter "жағып немесе жағып темір", καίειν kaiein "жағып". Алайда, қазір катеризация жалпы алғанда қан кетуді тоқтату үшін медициналық процесті білдіреді.

Құқықсыздарды белгілеу

Бұл сөздің шығу тегі ежелгі құлдың (көбінесе заңды құқықтары жоқ) мал сияқты қаралуынан туындаған болуы мүмкін. Атлантикадағы құл саудасы кезінде Еуропа, Америка және басқа да отарлаушы елдер құлдарды сату кезінде миллиондаған құлдың есімін таңбалаған. Кейде бірнеше таңбалау болған, мысалы, португал тәжі мен (бірінен кейін бірі) жеке меншік иелері үшін, шомылдыру рәсімінен кейін қосымша крест, сондай-ақ африкалық құл аулаушылар. Ежелгі римдіктер қашып кеткен құлдарды FVG немесе FUG (fugitivus) деген әріптермен белгілеген. Қазіргі Суданда құлдарды таңбалау туралы мәліметтер бар. Ресми құлдық пен қылмыстық құқық арасындағы аралық жағдай - сотталған адам таңбаланған және заңды түрде құл сияқты мәртебеге, уақыт шектеуімен немесе онсыз, мысалы, галереяларда (Францияда 1832 жылға дейін GAL немесе TF travaux forcés "мәжбүрлі еңбек"), жазалау колониясында немесе жеке меншік иесіне аукционға шығарылғанда.

Жаза ретінде

Қылмыстық құқықта қызған темірмен таңбалау - бұл адамның тауар немесе жануар сияқты таңбалануы, кейде өмірдегі мәртебесін төмендетумен қатар жазалау тәсілі. Жалын белгілері сондай-ақ сотталған қылмыскерлерді жазалау ретінде қолданылды, дене жазасын біріктіреді, себебі күйдіру өте ауыр, қоғамдық қорлаумен (әдетте дененің көрінетін бөлігіне белгіленсе) бұл жерде маңызды ниет, және өшірілмейтін қылмыстық тіркеліммен. Римдіктер ұрыларды құл сияқты F (жүн) деген әріппен белгілеген, ал шахтада жұмыс істейтіндерді және гладиаторлық ойындарда ойнауға сотталғандарды танып білу үшін маңдайларына таңба қойған. Константин I тұсында адамның бет-әлпетіне осындай бұзылуларға жол берілмеді, бұл таңбалар қолға, қолға немесе құйрыққа салынады. Шарбель актілерінде ол басқа да азаптаулар арасында рим императоры Траян кезінде парфяндық Эдессада құрбандыққа барудан бас тартқаны үшін судьяның бұйрығы бойынша мәсіхшіге көздің арасы мен бетінің үстінде қолданылғаны жазылған. XVI ғасырда неміс анабаптистері өз сенімінен бас тартып, Рим-католик шіркеуіне қосылудан бас тартқаны үшін маңдайларына айқыш белгі қойылды. Солтүстік Америкадағы колониялық елді мекендерде 17 және 18 ғасырдың басында қылмысқа кінәлі деп табылғандарға жалпы жаза ретінде бренд қою қолданылған. Жасалған қылмыстың түрі әр қылмыстан ерекшеленеді. Зина жасағаны үшін сотталған еркек пен әйелдің кеудесіне А, ішімдікке мас болғандығы үшін Д, Құдайға тіл тигізгені немесе ұрлық жасағандығы үшін В, ұры үшін - Т, бүлікшілдікке жала жапқан үшін - СЛ, алаяқ немесе босқындар үшін - Р, ал қалжыңгерлік үшін - Ф әріптері қойылды. Сол күні ұрлық жасағандарға маңдайларына таңба қойылды. Американдық революцияның алғашқы кезеңдерінде кейбір лоялистердің бетін G. R (Джордж Рекс үшін, яғни король Джордж) әріптерімен патриоттар Таққа деген құлшылық үшін жаза ретінде таңбалады. XVIII ғасырдың аяғында Англияда қолданылған әріптер жасалған қылмыстың түрін көрсетеді, мысалы, SS (Бұзғыштық себуші), M (Зұлымдық жасаушы), B (Басқарушы), F (Қарамақшы) және R (Жақсылық жасаушы). Кейінгі уақытта бұл белгі қылмыс үшін код ретінде таңдалды (мысалы, D дезертирлік үшін және BC Канадада жаман мінез үшін). Көптеген таңбаланған адамдар жазалау колониясына жіберілді). Брендингті Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерациялық армия да қолданды. 1832 жылға дейін Францияда әртүрлі қылмыстар флора де лизбен таңбаланудың қосымша қорлығын әкелді және галерея құлдары GAL немесе галереялар құрлықтағы багнелермен ауыстырылғаннан кейін TF (travaux forcés, 'мәжбүрлі' еңбек, яғни ауыр еңбек) немесе TFP (travaux forcés à perpetuité, өмір бойы ауыр еңбек) деп таңбалануы мүмкін. Алайда неміс тілді мемлекеттердің көпшілігінде адамдарды таңбалау заңсыз болды. 1749 жылы Мальтада құлдар заговорынан кейін кейбір құлдардың маңдайларына R (ребелли үшін) деген әріппен таңба қойылып, өмір бойы галереяларға сотталды. Брендинг басқа сот мүсіндерін кесу сияқты (шариғат заңы бойынша ампутация сияқты айтарлықтай ерекшеліктермен) ертерек және көбірек таралған, әдетте "тек" ауырсынуға бағытталған және ең нашар жағдайда жолақты таңбалар пайда болатын, бірақ ең ауыр қамшылау (жаза колонияларында сирек кездеспейтін) дозасы мен құралы жағынан (мысалы, мақал-мәтелдік ноут) өлімге әкелуі мүмкін.

Қылмыстық жаза ретінде

Пенсильванияда 1780 жылы "Ат ұрлау жазасын көбейту туралы акт" атты ат ұрлау туралы заң қабылданды және 1860 жылы күшін жойды, онда мұндай қылмысқа кінәлі адамдар таңбалануы керек деп жазылған. Заң былайша болды: "алғашқы қылмыс жасаған [азапталушы] бір сағат бойы жазатағауда тұрып, оны жұрт алдында отыз тоғыз қамшымен (жалаңаш) арқасына қамшылайды, сонымен бірге оның құлақтарын кесіп, жазатағауда қалады, ал екінші қылмыс жасаған жағдайда да солай қамшылайды және жазатағауда қалады және маңдайға H. T. әріптерімен қарапайым және көрінетін түрде таңбаланады". Бұл жаза Cormac McCarthy's романы Blood Meridian-де айтылған, өйткені Toadvine кейіпкері маңдайға H. T. әріптерімен таңбаланады. H деген ат, T деген ұры және F деген қылмыскер; "Оның маңдайына H және T әріптері күйді, ал төменгі және F әріптері көздерінің арасында болды, бұл таңбалар темір тым ұзақ қалдырылғандай, шашылып, жарқырап тұрды. Ол балаға қараса, оның құлақтары жоқ екенін көрді".

Құлдық үшін

Луизианада құлдарды жазалау үшін құлақтарын кесуге, иықтарына таңба қоюға, аяқ сүйектерін кесуге, тізе жағындағы суырларды кесуге рұқсат етілген "қара кодекс" немесе Code Noir болды. Құл иелері құлдықты тоқтату үшін, немесе қашып кету үшін, өте ауыр жазалар қолданды. Олар құлдың алақанына, иығына, артқы жағына не бет-әлпетіне от шашу үшін темірден белгі қоятын. Кейде қашып кеткен құлдарды жергілікті тұрғындар оңай танып білу үшін, оларды таңбалау үшін белгі қою қолданылған. Микаджа Рикс, Солтүстік Каролина штатының Рали қаласында құл иелері, құлын іздеп жүріп, былай деп сипаттады: "Мен оны қызған темірмен күйдіріп, оның бетінің сол жағында М әрпін жасауға тырыстым". Құл иелерінің көпшілігі қамшылауды негізгі әдіс ретінде қолданады, бірақ басқа уақытта олар құлдарын жазалау үшін таңбалауды қолданады. Тағы бір куәлік 1848 жылы Кентуккидегі құл иеленушінің қашып кеткен құлын қалай іздегенін түсіндіреді. Ол әйелдің "көктің үстінде Л-ге ұқсас таңба" бар екенін айтады. Оңтүстік Каролинада құлдарды жазалауға жол беретін көптеген заңдар болды. Егер құл қашып кетсе, бірінші рет жасаған болса, онда оған қырық қамшыдан артық соққы берілмейтін. Екінші айып - брендтеу. Құлдың маңдайына R әрпімен белгі қойылып, оның қылмыскер, қашып кеткен адам екенін білдіреді.

Діни бастама ретінде

Салтанатты брендинг - бұл Вайшнав секталарының көпшілігінде діни бастаманың ажырамас бөлігі. Бұл тәжірибеге қатысты мәліметтерді Нарад Панчтратра, Вайхнасагам, Сканда Пурана және т.б. мәтіндерден табуға болады. Бұл практика Мадхава сектасының брахмандары арасында кең таралған Карнатака Үндістанда, олар екі иықта (ерлер үшін) немесе қолдарына (әйелдер үшін) кішкентай таңбалар қояды. Бұл тәжірибе даусыз емес; Техас штатының Шугарленд қаласында индуистік ғибадатханада он бір жасар баланың әкесі сотты.

Ұлыбритания

Бұл жазаны англосаксондар да қабылдады, ал Англияның ежелгі заңы жазаны бекітті. Король Эдуард VI-дің кезіндегі Вагабондтар туралы жарғысы (1547) бойынша вагабондтар мен сиғандарды көкіректеріне үлкен V, ал "жарысқыштар" "жарысқыштар" үшін F белгісімен таңбалауға бұйырды. Қашып кеткен құлдардың бет-әлпетінде немесе маңдайына "С" деген таңба қойылатын. Бұл заң 1550 жылы Англияда күшін жойды. Генрих VII кезінен бастап діни қызметкерлердің пайдасына жасалған барлық қылмыстар үшін брендтеу қолданылды. Ал, 1600-жылдардың ортасында "Олд Бейлиде" бас бармаққа таңба қою қолданылған. Бұл әдіс діни қызметкердің көмегін пайдаланған айыпты адам Киелі кітаптан үзінді оқып, оны бірден артық қолданбауы үшін қолданылған. Ол 1822 жылы осындай адамдар үшін жойылған. 1655 жылы Джеймс Найлер, квакер, Мессиямын деп айыпталды және Екінші протекторат Парламенті алдындағы көпшілікке мәлімделген сот процесінде Құдайды қорлау үшін айыпты деп танылды. Оның тіліне бұрғы салып, маңдайына "Б" белгісі қойылды. 1698 жылы ұсақ ұрлық немесе ұрлық жасағаны үшін сотталған, дін қызметкерлерінің пайдасына құқықты адамдар "сол жақ бетінің ең көрінетін бөлігін, мұрынның жанына жақындатып, өртеп жіберу керек" деген заң қабылданды. Бұл арнайы жарлық 1707 жылы күшін жойды. Ланкастер қылмыстық сотында айыптау орнында тегістеу темірі сақталады. Бұл - бір шетінде ағаш тұтқасы бар, екінші шетінде "М" деген жазылып, қылмыскерге арналған ұзын бұранда. Жақын жерде екі темір бұғаз бар, олар операция кезінде қолдарды берік ұстауға арналған. Судьяға қарап, "Әдемі белгі, мырзам" деп айқайлайды. Қылмыскерлерге жазалау алдында, бұрын сотталған болса, қол көтеруді бұйырды. 18 ғасырда суық күйде немесе суық темірмен таңбалау жоғары дәрежелі тұтқындарға жазалаудың әдісі болды. "Шарльз Мориц, жас неміс, 1782 жылы Англияға келгенде, ол осы әдет-ғұрыпқа қатты таң қалды, және оның күнделігінде Хайд-парктегі жекпе-жекте өз адамын өлтірген дін қызметкерінің оқиғасы туралы жазылған. Адам өлтірген деп танылғанда, оның қолын отқа өртеп, салқын темірмен өртеп жіберді". Маркхэмнің "Солтүстікке қарсы ежелгі жазалар" кітабынан, 1886 ж. Мұндай жағдайлардың кесірінен брендтің қолданылуы тоқтады. Ол 1829 жылы жойылған, бірақ әскерден қашқандарға D әрпімен таңбалауды ысық темірмен емес, сиямен немесе оқпен таңбалау арқылы белгілеген. Сонымен қатар, жаудың жаман мінез-құлқына тән жауынгерлерге "Б.С". (жаман мінез) деген белгі қойылды. Британдық көтеріліс туралы 1858 жылғы заңда әскери соттың басқа жазалардан басқа дезертирлерді сол жақта, жең астынан төмен, D әрпімен белгіленуге бұйыра алатыны көзделген, мұндай әріптің ұзындығы бір дюймнен кем болмауы керек. 1879 жылы бұл заң алынып тасталды.

Австралия

Австралиядағы қылмыскерлер британдық заңға сәйкес брендтелген. 1826 жылы Хобартта Джозеф Кларкқа адам өлтіргені үшін айып тағылып, "қолды өртеп жіберу жазасына кесілді". 1850 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльсте дезертир Дэниел О'Нилдің бетінде "Д" әрпі бар.

Ресей

Ресейде брендинг 18 ғасыр мен 19 ғасырдың бірінші жартысында кеңінен қолданылған. Уақыт өте келе қызыл қызыл темірден жасалған таңбалардың орнына татуировка тақталары пайда болды. Брендтеу 1863 жылы толығымен жойылған.

Жемқорлар

Құлдыққа мәжбүр етілген жезөкшелерге иелерінің таңбасы қойылып, таңба салынады. Жігіттерге жезөкшелікпен айналысуға мәжбүр болған әйелдер мен қыздарға олардың қожайындарының есімдері немесе бандиттердің белгілері бояумен немесе қызған темірмен таңбаланады. Кейбір ұйымдарда әйелдер мен қыздарды сатумен айналысады, мысалы мафиялар барлық жезөкшелерді таңбалайды. Кейбір марионеткалар мен ұйымдар өздерінің атын немесе белгілі бір нышаны қолданады, басқалары құпия белгілерді қолданады. Белгілеу құрбан үшін ауыр және қорлау, әсіресе таңбалау темірімен жасалса, сонымен қатар жезөкшелерге жазалау және психологиялық бағыну түрі болуы мүмкін. Кейбір жылдар бұрын бұл таңбалар әдетте кішкентай болатын, оларды басқа суицидер ғана танитын, кейде ішкі вагинальді еріндердің арасында жасырылатын, бірақ басқа жағдайларда суицидер үлкен, байқалатын таңбалармен проблема жасамайтынын көрсетеді.

Наразылықтар

Израильде 269 жас бұқаға деген символдық сүйіспеншілікпен, наразылық білдірушілер Дүниежүзілік ауыл шаруашылығы жануарлары күніне (Гандидің туған күні) 2012 жылдың 2 қазанында өздерін брендтеумен сынады. Бұл акт Англия мен Чехиядағы басқалар еліктеген. Сұхбат алған ағылшындық наразылық білдіруші экстремизмді сүт өндірісі жасаған қатыгездікке, мысалы, бозауларды туғанда ату сияқты әрекеттерге қарсы реакция ретінде ақтады.