Лиенц: Тарихы мен географиясы

Кіріспе

Лиенц (нем. Lienz, Оңтүстік Баварияда: Lianz) – Австрияның Тироль федералды жеріндегі ортағасырлық қала. Ол Шығыс Тироль аймағының барлығын қамтитын Лиенц округінің әкімшілік орталығы болып табылады. Бұл муниципалитет құрамына сонымен қатар Патриасдорфтың кадастрлық бөлімшесі де кіреді.

Тарих

Лиенц аймағы б.з.д. 2000 жылға жуық қола дәуірінен бері қоныстанған. Б.з.д. 300 жыл шамасында кельт тайпалары осы жерде, негізінен кеншілер ретінде қоныстанды, б.з.д. 15 жылы Рим империясының бақылауына өтті. Аймақ Норик провинциясына қосылды, император Клавдий қазіргі Дёльшах муниципалитетіне жақын жерде Агунтум атты муниципалитет салғызды. Агунтум 5 ғасырда ерте христиандық епископтықтың орталығына айналды, бірақ Шығыс Альп тауларына славян тайпаларының қоныс аударуы және шамамен 600 жылы герцог Тассило I басқарған бавариялықтармен болған шайқастар кезінде құлдырады. Карантания княздығының бір бөлігі болған аймақ 8 ғасырда Бавария және соңынан франктардың билігіне қарады. Лиенц алғаш рет 1030 жыл шамасында Бриксен епископының жарлығында Луенцина деп аталады. Осы елді мекен, көршілес Патриасдорфпен бірге, 1077 жылы император Генрих IV тікелей иеліктеріне көтерілген Аквилея патриархтарына қарасты болды. Кейіннен оны Аквилея вогты (рев) лауазымын атқарған және Лиенцті резиденция ретінде таңдаған Майнхардиндер әулетінің өкілдері сатып алды. 1127 жылдан бастап олар өздерін Гёрц (Гориция) графтары деп атады. Фриулидегі Вензонеден Зальцбургке дейінгі маңызды сауда жолында орналасқан Лиенц базар қаласы 1242 жылдың 25 ақпанында қала құқығын алды. 1278 жылы графтар Burg Bruckті аяқтады, ол 1500 жылға дейін олардың жергілікті резиденциясы болды. 1500 жылы Гориция графы Леонард қайтыс болғаннан кейін Майнхардиндер әулетінің өкілдерінің жоқ болуына байланысты олардың иеліктері Габсбург королі Максимилиан I-ге мұрагерлікпен өтті және ақырында Тироль графтығына қосылды. Императорлық резиденция мәртебесінен Лиенц Габсбург монархиясының провинциялық қаласының деңгейіне төмендеді. Француз революциялық соғыстарының Италия кампаниясы кезінде Лиенц 1797 жылы француз әскерлері екі рет басып алды. 1805 жылғы Прессбург бейбіт шарты бойынша Аустерлиц шайқасында Австрия жеңілгеннен кейін Лиенц Тирольмен бірге Бавария Корольдігіне қарасты. 1809 жылы ол қысқа ғана өмір сүрген Наполеонның Иллирия провинцияларының әкімшілік орталығы болды, бірақ 1813 жылы Австрия әскерлері оны қайта басып алды. Австрия империясының (1867 жылдан кейін Австрия-Мажарстанның Цислейтания бөлігі) құрамында Тирольдегі 21 Bezirkshauptmannschaft-тың бірі ретінде сол аттас округтің орталығы болды. 1918 жылдың қараша айында оны итальян әскері басып алды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Тирольдің оңтүстік бөліктері (Трентино және Оңтүстік Тироль) Лондон келісімі мен 1919 жылғы Сен-Жермен шартының шарттарына сәйкес Италия Корольдігіне берілді, соның нәтижесінде Шығыс Тирольдің Лиенц округі Солтүстік Тирольдің материгімен аумақтық байланысы жоқ эксклавқа айналды. 1938 жылы Австрия Федеративтік Республикасы нацистік Германияға қосылғаннан кейін Лиенц округі Рейхсгау Карнтеннің (Карнтия) бір бөлігі болды. 1945 жылдың 8 мамырында британдық әскерлер Лиенцті басып алды, ол Карнтия және Штириямен бірге британдық оккупациялық аймақтың бір бөлігіне айналды. Осы кезде Югославиядан келген бұрынғы Вермахттың 1-ші казак дивизиясының бірнеше мың әскери қызметкері Лиенцке және оның айналасына келді. Олар британдық әскерлерге берілді, бірақ күштеп Кеңес Одағына тапсырылды, онда көптеген адамдар атылып тасталды немесе Гулагқа жіберілді.

The area of Lienz had been settled since the Bronze Age about 2000 BC. Celtic people lived here from about 300 BC on, mainly as miners, who came under control of the Roman Empire in 15 BC. The area was incorporated into the province of Noricum and Emperor Claudius had a municipium called Aguntum erected near Lienz in the today's municipality of Dölsach. Aguntum became the see of an Early Christian bishop in the 5th century but decayed during the Slavic settlement of the Eastern Alps and the subsequent fights with the Bavarii under Duke Tassilo I around 600. Part of the Slavic principality of Carantania, the area passed under Bavarian and finally Frankish suzerainty during the 8th century. Lienz itself was first mentioned as Luenzina in a deed issued by the Bishop of Brixen about 1030. The settlement itself, together with neighbouring Patriasdorf, then belonged of the Patriarchs of Aquileia, who were elevated to immediate landlords by Emperor Henry IV in 1077. It was then purchased by the scions of the Meinhardiner dynasty, who held the office of Aquileian [[Vogt (reeves) and chose Lienz as a residence. From about 1127 they called themselves Counts of Görz (Gorizia). Located on the important trade route from Venzone in Friuli to Salzburg, the market town of Lienz received city rights on 25 February 1242. In 1278 the Counts finished Burg Bruck, a castle that until 1500 served as their local seat. When the Meinhardiner became extinct in 1500 upon the death of Count Leonhard of Gorizia, their estates were bequeathed to the Habsburg King Maximilian I and finally incorporated into the County of Tyrol. From the status of an Imperial residence, Lienz sank to the insignificance of a provincial town within the Habsburg monarchy. During the Italian campaigns of the French Revolutionary Wars, Lienz was occupied twice by French troops in 1797. After the Austrian defeat at the Battle of Austerlitz, Lienz with Tyrol passed to the newly elevated Kingdom of Bavaria according to the 1805 Peace of Pressburg. In 1809 it became the administrative centre of a district within the short lived Napoleonic Illyrian Provinces, but was reconquered by Austrian troops in 1813. Within the Austrian Empire (the Cisleithanian part of Austria Hungary after 1867) it was the seat of the district of the same name, one of the 21 Bezirkshauptmannschaften in Tyrol. In November 1918 it was occupied by the Italian Army. After World War I the southern parts of the Tyrol (i. e. Trentino and South Tyrol) were awarded to the Kingdom of Italy under the terms of the London Pact and the 1919 Treaty of Saint Germain, making the Lienz district of East Tyrol an exclave with no territorial connection to the mainland of North Tyrol. After the 1938 Anschluss of the Federal State of Austria into Nazi Germany, the Lienz district became a part of Reichsgau Kärnten (Carinthia). On 8 May 1945 British forces occupied Lienz, which together with Carinthia and Styria became part of the British occupation zone. At this time several thousand members of the former Wehrmacht 1st Cossack Division coming from Yugoslavia arrived in and around Lienz. They surrendered to the British troops but were forcibly handed over to the Soviet Union, where most were executed or sent to the Gulag.

Климат

Лиенцтің жазы салыстырмалы түрде жылы және ылғалды, қысы суық болады. 1971–2000 жылдары жауын-шашын мөлшері тіркелді. Жаңбырдың көп бөлігі жаз айларында, әсіресе маусымнан тамызға дейін жауады. Ең құрғақ айлар – қаңтар мен ақпан.

Шілдедегі орташа температура – . Қаңтарда ол шамамен – . Лиенц Австрияның ең күннөл қалаларының бірі болып табылады, күндізгі күннің орташа ұзақтығы күніне 5,4 сағат немесе жылына 1952 сағатқа жетеді. Бұл климат үшін Кёппен климаттық жіктелімінің субтипі "Dfb" (ылғалды континентальды).

Көлік

Лиенц Каринтиядан Италияның Оңтүстік Тироль провинциясындағы Пустер аңғарына (B100) апаратын Драутальштрассе тас жолы мен Лиенцтен Зальцбургтегі Миттерсиллге дейінгі Фелбертауэрнштрассе (B108) тас жолының тоғысқан жерінде орналасқан. Сонымен қатар, ол Вилахтан Оңтүстік Тирольдегі Иннихенге дейінгі Драутальбан темір жол желісі арқылы да байланысты. Миттерсилл мен Лиенц арасындағы Фелбертауэрн туннелі 1967 жылы құрылысын аяқтады.