Кіріспе
Чарльз Людламның сатирикалық пьесасы 1984 жылы премьерасы болды. Бұл бірнеше театр, әдеби және кино жанрларының сатирасы, соның ішінде Виктория мелодрамасы, фарс, Penny Dreadful, Wuthering Heights және Альфред Хичкоктың Ребекка (1940) фильмі. Атауы 1915 жылы француз фильмдеріндегі Les Vampires сериясындағы кейіпкердің атына сілтеме жасайды және "вампир" сөзінің анаграммасы болып табылады. Бұл шығарманың премьерасы 1984 жылы Бродвейде өтті және АҚШ-та және халықаралық деңгейде көптеген қойылымдармен қайта жаңғыртылды.
The Mystery of Irma Vep is a play in three acts by Charles Ludlam. It is a satire of several theatrical, literary and film genres, including Victorian melodrama, farce, the penny dreadful, Wuthering Heights and the Alfred Hitchcock film Rebecca (1940). The title refers to the name of a character in the 1915 French movie serial Les Vampires and is an anagram of the word "vampire." The piece premiered off Broadway in 1984 and was revived frequently with numerous productions in the US and internationally.
Өмірбаян
Пьеса екі актер үшін жазылған, олар бірге екі жынысты сегіз кейіпкерді ойнайды. Кроссессингті қамтамасыз ету үшін, спектакльді орындау лицензиясына актерлердің бір жынысты болуы керек деген шарт кіреді. Шоу үшін көптеген дыбыстық белгілер, реквизит, арнайы эффекттер және киімдерді тез ауыстыру қажет. Екі сағаттық шоу барысында 35 киім ауыстырылады. Комедияда вампирлер, арбақтар, мумиялар және қасқырлар туралы сөз болады. Ол ересектерге тән кейде кіркірек сипатта болады, бірақ жас аудитория үшін көбінесе қолайлы. Ол лагерь стилімен ойналады. Алайда Людлам былай деді: "Біздің бейімділігіміз шын мәнінде жағдайды өте маңызды деп қарастыру, әсіресе қоғамның төмен бағалайтын нәрселеріне назар аудару және оларды қайта бағалау, оларға жаңа мән беру, жаңа құндылық, олардың мән-жайын өзгерту арқылы". Ладлам "оррор жанрын ирониялық түрде деконструкциялауды жоғары лагерьлік мерекемен бірге жасады".
Өндірістер
"Ирма Вэптің құпиясы" алғаш рет Лудламның күлкілі театр компаниясы шығарған. Ол 1984 жылдың қыркүйегінде Нью-Йорк қаласының Гринвич-Виллиджіндегі Бродвейден ашылып, 1986 жылдың сәуірінде жабылды. Онда Лудлам - Енид ханым, ескі қожалықтың жаңа қожайыны және үй басқарушысы, ал Эверетт Квинтон (Лудламның сүйіктісі) - Лорд Эдгар Хиллкрест, ескі қожалықтың қожайыны және үй басқарушысы (басқа кейіпкерлердің ішінде) ретінде. "Кастер мен экипаж" арнайы драмалық сыйлық алды. Людлам мен Квинтон 1985 жылы ансамбльдік орындау үшін Оби сыйлығын жеңіп алды. Кейін шоу Бродвейден тыс жерде 1998 жылдың қыркүйегінен 1999 жылдың шілдесіне дейін Квинтон мен Стивен Де Розаның қатысуымен Вестсайд театрында көрсетілді. Бұл қойылым 1999 жылы Лусилл Лортел сыйлығын үздік қайта жаңғырту үшін алды, сонымен қатар "Оңтүстік сыншылар шеңберінің" сыйлығына үздік қайта жаңғырту, үздік сахналық дизайн (Джон Ли Битти) және үздік костюм дизайны (Уильям Айви Лонг) номинацияларымен бірге. 1991 жылы "Ирма Вэп" АҚШ-та ең көп қойылып шыққан пьеса болды. Ол 1990 жылы Лондондағы Вест-Эндте, Лестердегі Хеймаркет театрында бір маусым өткеннен кейін, Эдвард Хибберт пен Николас Грейс ойнаған. 2014 жылы Люсиль Лортель театрында Нью-Йорк қаласында тағы бір қойылым өтті.
Қысқаша мазмұны
Мандакрест есімді қоныста египтолог Лорд Эдгар мен Леди Энид тұрады. Леди Энид - лорд Эдгардың екінші әйелі, бірақ ол әлі бірінші әйелі Ирма Вэптің өлімінен толық айығуға тиіс. Үй қызметкерлері, Джейн Твайсден есімді қызметші қыз және Никодим Андервуд есімді шошқа бағушы, Леди Энид туралы өз пікірлері бар. Энидке вампир шабуыл жасайды, ал Эдгар египеттік қабірден жауап іздейді, египеттік ханшайымның мумиясын қысқа уақытқа қайта тірілтеді. Саркофагты алып үйге оралған Эдгар ұлы мен бірінші әйеліне кінәлі деп санаған қасқырды іздеуге дайындалады. Осы арада Энид Ирманы құлыптаған жерінен тауып алады. Джейннің Irma камерасының кілтін тартып алып, Enid Irma-ны босатып, тұтқынның шын мәнінде Джейн екенін, оның вампир екенін және Irma-ның, сондай-ақ оның және Эдгардың ұлының өлтірушісін табады. Никодим, қазір бүреге айналған, Джейнді өлтіреді, бірақ Эдгар оны өлтіреді. Ақырында, Энид Эдгарға Мысырдағы тәжірибесі туралы жазуға тыйым салады, ол өзінің ханшайым екенін көрсетеді, бұл бүкіл іс оның әкесі Эдгарды жамандау үшін жасалған. Екеуі татуласады.