Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бір жасушалы организмдер түрі
Species of single celled organism
Плазмодиум овале – адамдарда үш күндік безгекке (терциандық малярия) себеп болатын паразиттік протозойдың бір түрі. Бұл Плазмодиум паразиттерінің адамдарға жұғатын көптеген түрлерінің бірі, оның ішінде Плазмодиум фальципарум және Плазмодиум вивакс, олар әлемдегі безгек ауруларының басым бөлігіне жауап береді. P. ovale бұл екі паразитке қарағанда сирек кездеседі және P. falciparum-ға қарағанда әлдеқайда аз қауіпті. Жақында генетикалық зерттеулер P. ovale-дің екі түрден тұратынын көрсетті (бұрынғыда төмен түрлер деп аталғанына қарамастан), атап айтқанда P. ovale curtisi және P. ovale wallikeri. Аталған номенклатураны түзетуге қажетті процедуралар белгіленді.
Plasmodium ovale is a species of parasitic protozoon that causes tertian malaria in humans. It is one of several species of Plasmodium parasites that infect humans, including Plasmodium falciparum and Plasmodium vivax which are responsible for most cases of malaria in the world. P. ovale is rare compared to these two parasites, and substantially less dangerous than P. falciparum. P. ovale has recently been shown by genetic methods to consist of what is considered to be two species (despite having been given subspecies names), namely P. ovale curtisi and P. ovale wallikeri. The procedure necessary to rectify the nomenclature has been outlined.
Тарих
Бұл түрді алғаш рет 1914 жылы Стивенс сипаттады, ол 1913 жылдың күзінде Үндістанның орталық бөлігіндегі Пахмари санаториясындағы науқастан алынған қан үлгісін майор В. Х. Кенрик Стивенске (Ливерпульде жұмыс істеген) жіберген болатын.
This species was first described in 1914 by Stephens in a blood sample taken in the autumn of 1913 from a patient in the sanitarium of Pachmari in central India and sent by Major W. H. Kenrick to Stephens (who was working in Liverpool).
Эпидемиология
P. ovale негізінен Сахараның оңтүстігіндегі Африка және Батыс Тынық мұхитындағы аралдарда кездеседі. Дегенмен, P. ovale Филиппин, Индонезияның шығысы, Папуа-Жаңа Гвинея, сондай-ақ Бангладеш, Камбоджа, Үндістан, Мьянма, Таиланд және Вьетнам елдерінде де анықталған. Көптеген зерттеулерде P. ovale жұқпасының көрсеткіші басқа маляриялық паразиттерге қарағанда төмендеу болды, маляриялық жағдайлардың 5%-дан азы P. ovale жұқпасымен байланысты. Белгілі бір жағдайларда P. ovale жұқпасының көрсеткіші жоғары болуы мүмкін, мысалы, Камерунда жүргізілген бір зерттеуде P. ovale жұқпасының көрсеткіші 10%-дан асып кеткені анықталды. Алайда, Африкада паразитемияның төмен деңгейі немесе P. vivax-тың субпатентті жағдайлары бұрынғы ойларға қарағанда көбірек кездесуі мүмкін.
P. ovale is primarily concentrated in sub Saharan Africa and islands in the western Pacific. However P. ovale has also been reported in the Philippines, eastern Indonesia, and Papua New Guinea, as well as in Bangladesh, Cambodia, India, Myanmar, Thailand and Vietnam. In several studies, the reported prevalence of P. ovale was low relative to other malaria parasites, with fewer than 5% of malaria cases being associated with P. ovale infection. Higher prevalences of P. ovale are possible under certain conditions, as at least one study in Cameroon found the prevalence of P. ovale infection to be greater than 10%. However, low parasitaemia or subpatent P. vivax cases might be more prevalent in Africa than has been thought.
Клиникалық белгілері
Адамдарда симптомдар әдетте паразит қанға енгеннен кейін 12-20 күннен кейін пайда болады. Қанда паразиттердің көбею циклі шамамен 49 сағатқа созылады, бұл терциандық қызбаға (дене температурасының көтерілуіне) әкеледі, ол жаңа көбейген паразиттер қызыл қан клеткаларынан шыққанда шамамен 49 сағат сайын қайталанады. Спорозоиттермен туындаған инфекцияларда паразиттердің орташа ең жоғары деңгейі 6,944/микрол, ал трофозоиттермен туындаған инфекцияларда 7,310/микрол құрайтыны анықталды. Кейбір жағдайларда, инфекциядан кейін 4 жылға дейін рецидив (қайталану) болуы мүмкін.
In humans, symptoms generally appear 12 to 20 days after the parasite has entered the blood. In the blood, the parasite's replication cycle lasts approximately 49 hours, causing tertian fever which spikes approximately every 49 hours as newly replicated parasites erupt out of red blood cells. Mean maximum parasite levels have been found to be 6,944/microl for sporozoite induced infections and 7,310/microl for trophozoite induced infections. In some cases, relapse may occur up to 4 years after infection.
Емдеу
Стандартты емдеу – хлорохин мен примакинмен бірдей уақытта жүргізілетін емдеу. Кез келген себеппен хлорохин қабылдай алмайтын пациенттерге атоваквон-прогуанил комбинациясын қолдануға болады. Хлорохиннің дозасын артық қабылдау өте қауіпті және өлімге алып келуі мүмкін.
Standard treatment is concurrent treatment with chloroquine and primaquine. The combination atovaquone proguanil may be used in those patients who are unable to take chloroquine for whatever reason. An overdose on Chloroquine can be very dangerous and can result in death.
Филогенетика
Үлкен маймылдарды қоздыратын түрлердің арасында Plasmodium schwetzi морфологиялық тұрғыдан P. ovale-ге ең жақын туыс болып көрінеді. 2013 жылға дейін бұл ДНК зерттеулерімен расталмаған. Бастапқы түр екі морфологиялық жағынан бірдей формадан тұрады – Plasmodium ovale curtisi және Plasmodium ovale wallikeri – оларды тек генетикалық жолмен ғана ажыратуға болады. Үшінші зерттеуші екі түрдің геномдарын толық секвенциялап, айырмашылықтарды растады және олардың шамамен миллион жыл бұрын бөлінгенін анықтады. Даталау әрқашан қиын болғанымен, авторлар бұл бөліністі P. falciparum және P. reichenowi бөлінісінен 5 есе ертерек деп есептейді. Бұл түрлер Plasmodium vivax-қа қарағанда Plasmodium malariae-ге жақын туысқан болып көрінеді.
Among the species infecting the great apes, Plasmodium schwetzi morphologically appears to be the closest relation to P. ovale. as of 2013 this had not been confirmed by DNA studies. The original species has been shown to be two morphologically identical forms – Plasmodium ovale curtisi and Plasmodium ovale wallikeri – which can be differentiated only by genetic means. A third worked sequenced the whole genome of both species, confirmed the differences and dated the split at around million years. Although dating is always difficult, the authors date that split to be 5 times older than the P. falciparum and P. reichenowi split. These species appear to be more closely related to Plasmodium malariae than to Plasmodium vivax.
Өмірлік цикл
P. ovale жұқтырған масаның шағуы арқылы адам организміне спорозоит деп аталатын қозғалмалы түрінде еніп жатады. Спорозоидтар қан арқылы бауырға жеткізіледі, онда олар жыныссыз түрде мерогония арқылы қозғалмайтын мерозоидтарға көбейеді. Бірнеше жүз мерозоидтар пайда болып, қан ағынына жіберіледі, онда олар эритроциттерді жұқтырады. Эритроциттің ішінде паразиттің көбею циклі шамамен 49 сағатқа созылады, содан кейін эритроцит жарылып, 8 мен 20 мерозоид басқа эритроциттерді жұқтыру үшін шығарылады. Кейбір мерозоидтар гематоциттерде қалып, масаға жұтылады және апталар немесе айлар бойы оның ішінде сақталады. Дегенмен, P. vivax-тың жағдайынан айырмашылығы, P. ovale-дің тіршілік циклінде гипнозоидтар әліге дейін анықталған жоқ. Жасырын кезеңнің ұзақтығы бір гипнозоиттан екіншісіне өзгереді (P. ovale жағдайында болжам бойынша) және өсуді қозғауға қабілетті факторлар белгісіз; бұл бір инфекцияның паразитемия толқындары немесе "қайталаулар" сериясына қалай себеп болатынын түсіндіруге болады.
P. ovale is introduced into the human host by the bite of an infected mosquito, in a motile form called a sporozoite. The sporozoites are carried by the blood to the liver, where they replicate asexually by merogony into non motile merozoites. Several hundred merozoites are produced and released into the bloodstream where they infect erythrocytes. Inside the erythrocyte, the parasite's replication cycle takes approximately 49 hours, after which the erythrocyte ruptures and between 8 and 20 merozoites are released to infect other erythrocytes. Some of these merozoites will instead form gametocytes which remain in the blood and are ingested by a mosquito. for weeks or months. However, unlike the P. vivax situation, hypnozoites have yet to actually be seen in the life cycle of P. ovale. The duration of latency is variable from one (assumed in the case of P. ovale) hypnozoite to another and the factors that will eventually trigger growth are not known; this could explain how a single infection can be responsible for a series of waves of parasitaemia or "relapses".
Геномдар
Екі P. ovale түрінің толық геномдары geneDB.org – P. ovali curtisi және P. ovale wallikeri, сондай-ақ plasmoDB.org сайтында қолжетімді, 2017 жылы жарияланған.
The full genomes of the two P. ovale species can be seen on geneDB. org – P. ovali curtisi P. ovale wallikeri and plasmoDB. org, published 2017.