Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ассоциативтік визуалды агнозия – визуалды агнозияның бір түрі. Бұл – интеллект, есте сақтау, тіл немесе назардың жалпы кемістігімен байланысты емес, дәл қабылданатын стимулды тану немесе мағына берудің бұзылуы. Бұл бұзылыс «таза» немесе күрделі емес түрінде өте сирек кездеседі және көбінесе этиологияның сипатына байланысты басқа күрделі нейропсихологиялық проблемалармен бірге жүреді. Ассоциативтік визуалды агнозия – визуалды агнозияның бір түрі болып табылады, оны Лиссауэр (1890) визуалды қабылдауды (сезімдер арқылы қабылданатын нәрсенің психикалық бейнесін) жадта сақталған, мысалы, атауы, қолданылуы және сипаттамасы сияқты байланысты семантикалық ақпаратпен байланыстыра алмау деп сипаттаған. Бұл визуалды агнозияның визуалды апперцептивті түрінен, апперцептивті визуалды агнозиядан ерекшеленеді, ол толық қабылдауды жасау мүмкін емес болуымен және ерекшеліктерді біріктіру бұзылған жоғары деңгейдегі қабылдау процесіндегі сәтсіздікпен байланысты, бірақ жеке ерекшеліктерді ажыратуға болады. Шындығында, пациенттер көбінесе екі айырмашылықтың арасында болады, көптеген жағдайларда қабылдау бұзылуларының белгілі бір дәрежесі байқалады, ал кейбір жағдайларда пациенттер екі форманың критерийлеріне сәйкес келгенде интегративтік агностиктер деп жіктеледі. Бұл ишемиялық инсульт, бас жарақаты, жүрек тоқтауы, ми ісігі, миге қан құйылуы немесе демиелинизация салдарынан туындауы мүмкін. Көптеген жағдайларда оқиптикалық және уақытша лобтар зақымдалады, ал зақымданудың маңызды орны сол жақ оқиптикалық-уақытша аймақта, көбінесе corpus callosumның spleniumіне әсер етеді. Когнитивтік бұзылудың этиологиясы, сондай-ақ мидың зақымдалған аймақтары мен қалпына келтіру кезеңі – бұл кемістік үлгісін анықтайтын негізгі факторлар. Голдберг ассоциативтік визуалды агнозияның түрі мидың вентральді ағынына, оқиптикалық-уақытша ағынына зақымданудан туындайды деп болжады, ол объектілерді тануда маңызды рөл атқарады, мидың «не» аймағы ретінде, «қайда» арқалық ағынына қарамастан. Ассоциативтік агностикті «мағынасынан айырылған қабылдау» деп сипаттады, өйткені зардап шеккен адам қабылдауды анықтау үшін бірегей семантикалық ақпаратты жасай алмайды, себебі ол толық қалыптасқан болса да, стимулмен байланысты семантикалық жадты белсенділендіруге сәтсіздікке ұшырайды. Проблема ұқсас элементтерден тұратын объектілердің санаттарын сипаттайтын жалпы енграммаларға (жад іздеріне) қол жеткізудің нашарлауында жатыр деп ұсынды. Агнозияның әртүрлі сенсорлық модальдықтардағы белгілі бір түрдегі стимулдардың бұзылуына жиі шектелуі, заттар мен суреттерді, жазбаша материалды, таныс беттерді және түстерді мағыналы түрде бейнелеу үшін жеке модальдыққа тән жолдар бар екенін көрсетеді.
Associative visual agnosia is a form of visual agnosia. It is an impairment in recognition or assigning meaning to a stimulus that is accurately perceived and not associated with a generalized deficit in intelligence, memory, language or attention. The disorder appears to be very uncommon in a "pure" or uncomplicated form and is usually accompanied by other complex neuropsychological problems due to the nature of the etiology. Associative visual agnosia refers to a subtype of visual agnosia, which was labeled by Lissauer (1890), as an inability to connect the visual percept (mental representation of something being perceived through the senses) with its related semantic information stored in memory, such as, its name, use, and description. This is distinguished from the visual apperceptive form of visual agnosia, apperceptive visual agnosia, which is an inability to produce a complete percept, and is associated with a failure in higher order perceptual processing where feature integration is impaired, though individual features can be distinguished. In reality, patients often fall between both distinctions, with some degree of perceptual disturbances exhibited in most cases, and in some cases, patients may be labeled as integrative agnostics when they fit the criteria for both forms. caused by ischemic stroke, head injury, cardiac arrest, brain tumour, brain hemorrhage, or demyelination. Most cases have injury to the occipital and temporal lobes and the critical site of injury appears to be in the left occipito temporal region, often with involvement of the splenium of the corpus callosum. The etiology of the cognitive impairment, as well the areas of the brain affected by lesions and stage of recovery are the primary determinants of the pattern of deficit. Goldberg suggested that the associative visual form of agnosia results from damage to the ventral stream of the brain, the occipito temporal stream, which plays a key role in object recognition as the so called "what" region of the brain, as opposed to the "where," dorsal stream. described the associative agnostic as having a "percept stripped of its meaning," because the affected individual cannot generate unique semantic information to identify the percept, since though it is fully formed, it fails to activate the semantic memory associated with the stimulus. offered that the problem lies in impaired access to generic engrams (memory traces) that describe categories of objects made up of a multitude of similar elements. The fact that agnosias are often restricted to impairments of particular types of stimuli, within distinct sensory modalities, suggests that there are separate modality specific pathways for the meaningful representation of objects and pictures, written material, familiar faces, and colors.
Көрнекі нысанның агнозиясы
Визуалды объектілерді тану қабілетінің жоғалтуы (немесе семантикалық агнозия) – агнозияның ең көп кездесетін түрі. Бұл бұзылыстың клиникалық "анықтамасы" – зақымданған адам тани алмайтын нәрселерді көшіре немесе суреттеуге шамасы жетеді. Адамдар көбінесе заттардың қызметін анықтай алмайды, сипаттай алмайды немесе олардың орнына қойылмайды, бірақ қабылдау қалыпты болады, себебі заттардың бейнесін көшіру немесе суреттеу мүмкін. Адамдар заттар туралы семантикалық білімді сақтап қалуы мүмкін, мысалы, заттар басқа жолдармен ұсынылған кезде, оларды қолмен ұстап немесе ауызша атап немесе сипаттап жатқанда. Кейбір ассоциативтік визуалды объектілерді тану қабілеті жоғалған адамдар заттарды контекстке немесе жалпы категорияға қарай жіктеуге қабілетті, бірақ оларды атауға немесе сипаттауға шамалары жетпейді. Таралған гипоксиялық зақымдану – визуалды объектілерді тану қабілетінің жоғалтуының ең көп кездесетін себебі.
Visual object agnosia (or semantic agnosia) is the most commonly encountered form of agnosia. The clinical "definition" of the disorder is when an affected person is able to copy/draw things that they cannot recognize. Individuals often cannot identify, describe or mimic functions of items, though perception is intact, since images of objects can be copied or drawn. Individuals may retain semantic knowledge of the items, as exemplified during tasks where objects are presented through alternate modalities, through touch or verbal naming or description. Some associative visual object agnostics retain the ability to categorize items by context or general category, though unable to name or describe them. Diffuse hypoxic damage is the most common cause of visual object agnosias.
Санаға тән агнозия
Категорияға тән агнозиялар – бұл нақты бір стимулдар класына қатысты, яғни тірі және тірі емес заттарға, жанды және жансыз нәрселерге, тағамға, металлға, музыкалық аспаптарға сияқты санаттар бойынша пәндік білімнің немесе тану қабілеттерінің ерекше бұзылулары. Ең көп кездесетін категорияға тән агнозиялардың кейбірі тірі заттарды, бірақ тірі емес заттарды танудағы бұзылуларды, сондай-ақ адам беттерін танудағы кемшіліктерді қамтиды, мысалы просопагнозияда. Мұндай кемшілік көбінесе бас жарақаты немесе инсульт салдарынан туындайды, бірақ герпес энцефалиті сияқты басқа да медициналық жағдайлар да себеп болуы мүмкін.
Category specific agnosias are differential impairments in subject knowledge or recognition abilities pertaining to specific classes of stimuli, such as living things vs. non living things, animate vs. inanimate things, food, metals, musical instruments, etc. Some of the most common category specific agnosias involve recognition impairments for living things, but not non living things, or human faces, as in prosopagnosia. This type of deficit is typically associated with head injury or stroke, though other medical conditions have been implicated, such as, herpes encephalitis.
Прозопагнозия
Просопагнозия (немесе "бет соқырлығы") – нақты бір категорияға жататын визуалды объект агнозиясы, атап айтқанда, жақын достардың, отбасы мүшелерінің, күйеулердің, әйелдердің және кейде тіпті өз беттерін тану қабілетінің бұзылуы. Адамдар көбінесе дауыс, қадам, жағдай немесе ерекше бет белгілері сияқты басқа белгілер арқылы басқаларды тани алады. Бұл кемшілік әдетте танымал адамдардың суреттерін тану арқылы бағаланады. Бұл жағдай мидың бетті тану бөлімдері деп саналатын медиалды оқципито-temporal гирлердің, оның ішінде шпиндел тәрізді және тілдік гирлердің зақымдануымен байланысты.
Prosopagnosia (or "face blindness") is a category specific visual object agnosia, specifically, impairment in visual recognition of familiar faces, such as close friends, family, husbands, wives, and sometimes even their own faces. Individuals are often able to identify others through alternate characteristics, such as, voice, gait, context or unique facial features. This deficit is typically assessed through picture identification tasks of famous persons. This condition is associated with damage to the medial occipito temporal gyri, including the fusiform and lingual gryi, as the suggested location of the brain's face recognition units.
Ассоциативтік және апперцептивті нысандар
Екі субтип мінез-құлық бойынша қатынастық немесе түйсіктік сипатта болып ажыратылады. Қатынастық просопагнозия бұрыннан таныс бетті таныс деп тану қабілетінің бұзылуымен сипатталады; алайда, адамдар жас, жыныс және эмоционалдық мінез-құлық сияқты жалпы ерекшеліктерге сүйене отырып, беттерді ажырата білу қабілетін сақтайды. Бұл субтипті беттерді салыстыру арқылы немесе белгісіз беттердің ерекшеліктерін анықтау арқылы ажыратуға болады.
Two subtypes are distinguished behaviorally as being associative or apperceptive in nature. Associative prosopagnosia is characterized by an impairment in recognition of a familiar face as familiar; however, individuals retain the ability to distinguish between faces based on general features, such as, age, gender and emotional expression. This subtype is distinguished through facial matching tasks or feature identification tasks of unknown faces.
Таза алексия
Таза алексия ("дисграфиясыз алексия" немесе "таза сөз соқырлығы") – сөздерді оқу қабілетінің бұзылуымен сипатталатын, бірақ ауызша айтылған сөздерді түсіну қабілеті сақталған, сөздердің мағыналық білімі толық болған категориялық агнозия. Сөздерді көшіру арқылы тексерілгендей, сезім қабілеттері де бұзылмаған.
Pure alexia ("alexia without dysgraphia" or "pure word blindness") is a category specific agnosia, characterized by a distinct impairment in reading words, despite intact comprehension for verbally presented words, demonstrating retained semantic knowledge of words. Perceptual abilities are also intact, as assessed by word copying tasks.
Ми ахроматопсиясы
Түстерді тану қабілеті жоқ адамдар қалыпты емес түсті заттарды немесе суреттерді анықтай алмайды. Суретте: сол жақта күн сәулесіндегі, оң жақта ультракөк сәулесіндегі банандар. Церебральды акроматтопсия, сондай-ақ түс агнозиясы деп аталады, – семантикалық түс қарым-қатынастарына қатысты нақты бір категориялық семантикалық бұзылыс. Бұл жағдайда адамдар түстерді ажырату қабілетін сақтайды, бұл түстерді жіктеу немесе түсті қабылдау арқылы анықталады; бірақ, әдеттегі түсті заттар туралы білімдері жеткіліксіз болады. Түс агнозиясымен ауыратындарға қара-ақ суреттерге түс салу немесе суреттер жинағындағы қалыпты емес түсті заттарды анықтау тапсырмасы беріледі. Мысалы, түс агнозиясымен ауыратын адам көк бананның дұрыс емес түсті екенін байқамай қалуы мүмкін.
thumb|Color agnostics fail to identify abnormally colored objects or pictures|alt=Two adjacent photos of bananas. The left is in sunlight; the right is under ultraviolet light. Cerebral achromatopsia, also known as Color agnosia, is a category specific semantic impairment pertaining to semantic color associations, such that individuals retain perceptual abilities for distinguishing color, demonstrated through color categorization or hue perception tasks; however knowledge of typical color object relationships is defective. Color agnostics are assessed on performance coloring in black and white images of common items or identifying abnormally colored objects within a set of images. For example, a color agnostic may not identify a blue banana as being improperly colored.
Түс аномиясымен үсті-үстіне түсу
Бұл кемшілікті түстік аномиядан ажырату қажет, онда түс туралы семантикалық ақпарат сақталады, бірақ түстің атауы еске түсірілмейді, алайда олардың бірге кездесуі жиі болады. Екі де бұзылыс оқипты-шақиқты қабық зақымдануымен байланысты, әсіресе сол жарты шардың түс жадын сақтауда маңызды рөл атқарады деп саналады.
This deficit should be distinguished from color anomia, where semantic information about color is retained, but the name of a color cannot be retrieved, though co occurrence is common. Both disorders linked to damage in the occipito temporal cortex, especially in the left hemisphere, which is believed to play a significant role in color memory.
Диагностика
Таным бұзылысы агнозия деп есептелмейді, егер афазия, деменция немесе объектілерді тану процесінің кез келген сатысына әсер ететін басқа да жалпыланған кемшіліктер болмаса, мысалы, интеллект, тілдік қабілет, жад, назар немесе сенсорлық қабылдаудың жетіспеушілігі. Сондықтан, адамдардың тілдік қабілеті, есту түсінігі, сөйлеу өрнегі, қайталау қабілеті, қимыл-қозғалыс дағдылары, оқу және жазу қабілеттері бағалануы керек. thumb "Визуальды агнозия" түрлерін клиникалық бағалау схемасы|alt=Визуальды агнозияны бағалау схемасы.
A recognition disorder is not considered to be agnosia unless there is a lack of aphasia, dementia, or other generalized defect that affects any stage of the object recognition process, such as, deficiencies in intelligence, linguistic ability, memory, attention or sensory perception. Therefore, individuals must be assessed for language ability, auditory comprehension, fluency, repetition, praxis, and reading and writing. thumb|A Flowchart for Clinical Assessment of Forms of Visual Agnosia|alt=Flowchart for Assessment of Visual Agnosias.
Оптикалық афазиямен жапсырылуы
Сенсорлық модальділікті тексеру мамандарға жалпыланған және нақтылы кемшіліктерді анықтауға мүмкіндік береді, соның ішінде визуалды агнозияны оптикалық афазиядан ажыратады. Оптикалық афазия – бұл бірнеше сенсорлық модальділіктерге таралатын заттар туралы семантикалық білімнің кең ауқымды кемшілігі, ол семантикалық ұғымдардың өзінде бұзылу бар екенін көрсетеді.
Sensory modality testing allows practitioners to assess for generalized versus specific deficits, distinguishing visual agnosias from optic aphasia, which is a more generalized deficit in semantic knowledge for objects that spans multiple sensory modalities, indicating an impairment in the semantic representations themselves.
Аперцептивті және ассоциативті
Көрнекі агнозиялардың арасындағы айырмашылықты адамның қарапайым сызық сызбаларын көшіру, фигура контурларын бақылау және фигураларды салыстыру қабілеті арқылы бағалауға болады. Аперцептивті көрнекі агнозиясы бар адамдар мұндай тапсырмаларды орындай алмайды, ал ассоциативті көрнекі агнозиясы бар адамдар қалыпты түрде орындай алады, бірақ олардың суреттер мен сөздерді көшіруі көбінесе сліпшіл, шығармашылықтан немесе жеке түсіндіруден мүлдем құралмайды.
The distinction between visual agnosias can be assessed based on the individual's ability to copy simple line drawings, figure contour tracking, and figure matching. Apperceptive visual agnostics fail at these tasks, while associative visual agnostics are able to perform normally, though their copying of images or words is often slavish, lacking originality or personal interpretation.