Кіріспе
Кіші көк (Cupido minimus) – Lycaenidae тұқымдасына жататын Палеарктикалық көбелек. Атауына қарамастан, ол аса көк түсті емес. Еркегінің қанаттарының үстіңгі бөлігінде көкшіл рең бар, бірақ көбінесе аналықтары сияқты қара қоңыр түсті болады. Бұл түр бірнеше жүз көбелектен тұратын топтарда тіршілік ете алады және күйкентай кезінде жемтірек болады.
The small blue (Cupido minimus) is a Palearctic butterfly in the family Lycaenidae. Despite its common name, it is not particularly blue. The male has some bluish suffusion at the base of its upper wings but is mostly dark brown like the female. The species can live in colonies of up to several hundred and in its caterpillar stage is cannibalistic.
Сипаттама
Кішкентай көк аталықтары қоңырқай қара түсті болып келеді, ал қанаттарында жарқыраған көк түсті ұсақ тебінгірлер шашырап жатыр. Аналықтарында мұндай көк тебінгірлер жоқ. Аталықтары мен аналықтары екеуінің де ішкі жағы күміс түсті болып, қара дақтармен өрнектелген. Аталықтың қанаттарының түбі жоғарғы жағына ұқсас көгілдір реңкке ие.
Географиялық ауқым
C. minimus Еуропа, Кіші Азия, Транскавказия, Тянь-Шань, Батыс Сібір, Орталық Сібір, Оңтүстік Сібір, Ресейдің Шығыс Еуропалық бөлігі, Амур, Моңғолия, Магаданда және Камчаткада табылған.
Ұлыбритания мен Ирландия
Кішкентай көк – Ұлыбританияда табылған ең кішкентай көбелек ретінде танымал. Оның Ұлыбритания бойынша таралуы өте теңсіз, негізгі шоғырлары Англияның оңтүстігіндегі бор және әктас далаларында, мысалы Котсуолдс және Солсбери жазығында орналасқан. Ұлыбритания мен Ирландияның қалған бөлігінде ол көбінесе жағалау аймақтарымен байланысты, Солтүстік Англияда және Шотландияның шалғай солтүстігінде шашыраңқы колониялар кездеседі.
Бірінші кезең
Бірінші жастағы личинкалар әдетте өте ашық көк, көбінесе ақ түсті, қара баспен. Жұмыртқадан жарылғанда олардың ұзындығы шамамен 0,80 мм-ге жетеді, ал бірінші жас аяқталғанда 1,3 мм-ге дейін өседі. Денелерінің бойымен бірнеше кішкентай түктер болады. Шыққаннан кейін личинкалар өсімдіктің тостағанын, сондай-ақ олардың үстіне жұмыртқа салынған жас жасыл бұршақтарды жейді. Бірінші жастағы личинкалар өз тектілерін жейді, және олардың жолында кездесетін кіші личинкаларды жеп қояды.
Екінші кезең
Екінші жас кезеңінде гусеницаның ұзындығы шамамен 4 мм-ге жетеді. Қылдар тығызрақ өсе бастайды. Басы әлі қара болса да, негізгі түсі өте ақшыл сары. Осы кезде дернәсілдің оншы сегментінде иіс безі жетіліп, ол қозғалғанда пульстік қозғалысын байқауға болады.
Үшінші кезең
Бұл кезеңде гусеницалар бір-бірін шауып, жейді. Оның былғыры көбірек және түсі терең сары.
Төртінші кезең
Төртінші жайылған кезде, гусеница шамамен 1 см ұзындыққа жетеді. Олар ақшыл жасылдан ақшыл сарыға дейін түрлі түстерде болады және арқасында жолақтары бар. Жаздың аяғында олар жібектен кішкентай кокон жасап, қыстайды және он ай бойы жылжымай тұрады. Олардың кокондары құрғақ гүлдің түйіншесіне ұқсайды, осылайша жыртқыштардан жасырынуға көмектеседі.
Құс
Құйрық сатысы 1 мен 3 апта аралығында созылуы мүмкін, әдетте температураға байланысты. Гусеницалар басын жоғары көтеріп, жібек белдеу арқылы жапырақ немесе шөптің төменгі жағына бекінеді, ал бұл белдеу өз кезегінде жібек төсемге жалғасады. Құйрықшасы ашық жасыл түсті, қоңыр дақтармен және ені бойында шашық сияқты кішкентай құрылымдармен жабылған.
Суреті
Ересек кішкентай көк құбыжықтың өмір сүру ұзақтығы шамамен үш айды құрайды. Ұлыбританияның оңтүстігінде жазда екі рет жұмыртқалайды. Біреуі маусымда, екіншісі тамызда, екінші жұмыртқалау кішкентай болады. Дегенмен, Ұлыбританияның солтүстік бөлігінде тек маусымдағы жұмыртқалау ғана кездеседі. Кішкентай көк құбыжық күндіз белсенді болады және көбінесе топтамаларда өмір сүреді. Көптеген топтамалар бірнеше ондаған жеке тұлғадан тұрады, бірақ бірнеше жүз жеке тұлғадан тұратын топтамалар да тіркелген.
Қорғау мәртебесі
Соңғы жылдары кіші көк Ұлыбританиядағы өмір сүру ортасының көп бөлігін жоғалтқандықтан, Солтүстік Ирландияда және Ұлыбританияның биологиялық әртүрлілікті сақтау жөніндегі іс-қимыл жоспары бойынша сақтауға алынған басымдық түрге айналды. Ол 1981 жылғы Жабайы табиғат және ауылдық жерлер туралы заңның 5-қосымшасы мен 1985 жылғы Солтүстік Ирландияның жабайы табиғаты туралы жарлығына сәйкес, ерекше маңызға ие 41 түрдің тізіміне енгізілген.