Кіріспе

Американдық марксист

Эвелин Рид (31 қазан 1905 – 22 наурыз 1979) – американдық марксист, троцкист және әйелдер құқығын қорғаушы. Нью-Джерси штатының Хейлдон қаласында екі қарындасымен бірге туып өскен Рид, әлі жасөспірім кезінде Нью-Йоркке көшіп, 1934 жылы Рокфеллер орталығындағы әйгілі мексикалық суретші Диего Ривера салған революциялық суреттерді жоюға қарсы демонстрацияға қатысып, алғашқы саяси әрекетін жасады. Озборн Андреас есімді жазушымен қысқа мерзімдік некеде тұрғаннан кейін, ол күйеуімен бірге үш жыл Айова штатының Клинтон қаласында тұрып, сосын Нью-Йоркке қайтып келді. 34 жастағы Рид 1939 жылдың желтоқсанынан 1940 жылдың қазанына дейін бірнеше рет Мексикаға сапар шегіп, елден қуылған орыс революционері Леон Троцкий және оның әйелі Наталья Седовамен кездесті. Рид 1940 жылдың тамызында Троцкийге жасалған қастаннан кейін Натальяға қолдау көрсету үшін келді. Ол 1940 жылдың қаңтарында Троцкийдің Койоакан қаласындағы Авенида Винадағы үйінде Америка троцкистік қозғалысының жетекшісі Джеймс П. Кэннонмен де танысты, ол Социалистік жұмысшылар партиясының төрағасы болды. Содан кейін Рид Троцкийдің шақыруымен Социалистік жұмысшылар партиясына қосылды. Рид Троцкиймен жеке жоспарлары, партиядағы орны және оны қаржылай қолдаған қарындасымен болған жанжалдары туралы сөйлесті. Рид 39 жылдан астам партияның жетекші мүшесі болып, өмірінің соңына дейін қызмет етті. 1960-1970 жылдардағы екінші толқын феминизмі мен әйелдерді азат ету қозғалысының белсенді қатысушысы ретінде Рид 1971 жылы Әйелдердің ұлттық абортқа қарсы іс-қимыл коалициясын құруға қатысты. Осы жылдары ол АҚШ, Канада, Австралия, Жаңа Зеландия, Жапония, Ирландия, Ұлыбритания және Франция қалаларында әйелдер құқықтары туралы лекция оқыды және пікір алмасты. Фридрих Энгельс пен Александра Коллонтайдың әйелдер мен отбасы туралы еңбектерінен шабыттанған Рид марксистік феминизм, әйелдерді қанаудың тамыры және олардың азаттық үшін күресі туралы көптеген кітаптардың авторы. Ридтің ең танымал еңбектері: «Әйелдерді азат ету мәселелері», «Әйелдердің эволюциясы: матриархалдық рудан патриархалдық отбасыға дейін», «Биология – әйелдердің тағдыры ма?» және «Косметика, сән және әйелдерді пайдалану» (Джозеф Хансен және Мэри Элис Уотерспен бірлесіп). Ол 1972 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Социалистік жұмысшылар партиясынан АҚШ президенттігіне кандидат ретінде тіркелді. Тек үш штаттан (Индиана, Нью-Йорк және Висконсин) 13 878 дауыс жинады. 1972 жылы Социалистік жұмысшылар партиясының басты президенттік үміткері Линда Дженнесс болды, ол 52 801 дауыс алды. Рид 1979 жылдың 22 наурызында Нью-Йорк қаласында 73 жасында қайтыс болды.

Цитата

Әйелдер мәселесін жұмысшы ерлер мен әйелдердің биліктегі ерлер мен әйелдерге қарсы тұру арқылы ғана шешуге болады. Бұл жұмысшылардың сынып ретінде мүдделері бірдей екенін, бірақ барлық әйелдердің жыныстық белгісі бойынша мүдделері бірдей емес екенін білдіреді. Билеуші топтағы әйелдердің капиталистік қоғамды қолдау және сақтап қалу мүддесі өздерінің ерлерімен бірдей. Буржуазиялық феминистер, басқа нәрселермен қатар, әйелдердің де, ерлердің де өз атынан мүлікке ие болу құқығы үшін күресті. Олар осы құқықты жеңіп алды. Бүгінде плутократтардың әйелдері өздеріне үлкен байлық жинап отыр. Олар капиталистік жүйені сақтап қалу үшін плутократтармен толық одақтасқан. Олар жұмысшы әйелдермен одақтаспайды, олардың қажеттіліктерін капитализмді жою арқылы ғана қанағаттандыруға болады. Осылайша, жұмысшы әйелдердің азаттығы жау класындағы әйелдермен одақтасу арқылы емес, керісінше, оларға қарсы күрес арқылы, жалпы таптық күрестің бір бөлігі ретінде жетіледі. Косметика, сәндер және әйелдерді пайдалану.