Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайдағы "әдебиетшілер" немесе "жер иелері" императорлық емтихандарды тапсыру арқылы ерекше мәртебеге ие болған элита болды, бұл оларды мемлекеттік қызметке тағайындалуға мүмкіндік берді. Бұл сауатты адамдар немесе ғалым-әкімшілер (shenshi 紳士 немесе jinshen 縉紳), сондай-ақ 士紳 shishen "ғалымдар ақсүйектері" немесе 鄉紳 xiangshen "жергілікті ақсүйектер" деп аталды, мемлекеттік лауазымдарды дерлік монополиялап алып, байлардың бейресми элитасымен байланысты болды. Тан және Сун дәуірлерінде мұрагерлік және көбінесе әскери аристократияға басымдық берген тоғыз дәрежелі жүйені алмастыру мақсатында мемлекеттік қызмет емтиханы кеңейтілді. Әлеуметтік топ ретінде олар зейнеткер мандариндерді немесе олардың отбасыларын, ұрпақтарын қамтыды. Жерді иелену олардың байлықты сақтаудың бір жолы болды.
The "gentry", or "landed gentry" in China was the elite who held privileged status through passing the Imperial exams, which made them eligible to hold office. These literati, or scholar officials, (shenshi 紳士 or jinshen 縉紳), also called 士紳 shishen "scholar gentry" or 鄉紳 xiangshen "local gentry", held a virtual monopoly on office holding, and overlapped with an unofficial elite of the wealthy. The Tang and Song dynasties expanded the civil service exam to replace the nine rank system which favored hereditary and largely military aristocrats. As a social class they included retired mandarins or their families and descendants. Owning land was often their way of preserving wealth.
Конфуцийлік сабақтар
Конфуцийдің төрт кәсіп туралы идеалы бойынша, ғалым-әкімдер шаруалар, қолөнершілер және саудагерлерден жоғары тұрды, бірақ бұл идеал қоғамды толық сипаттай алмады. Кастадан өзгеше, бұл мәртебе мұраға берілмейтін еді. Теория бойынша, кез келген ер бала оқып, емтиханды тапсырып, лауазымға ие бола алатын. Бірақ іс жүзінде, әулеттің балалары өз ұлдарын оқытуға мүмкіндік алатын және өз мүдделерін қорғау үшін жергілікті шенеуніктермен байланыстарын пайдаланды. Әулет өкілдері конфуцийлік адамы ретінде қоғамға үлгі болуға тиіс болды. Олар көбінесе жер иеліктеріне зейнетке шығып, шаруалардан алынатын жалдамақыға өмір сүрді. Әулеттің ұлдары императорлық емтиханды тапсырып, отбасы дәстүрін жалғастыруға ұмтылды. Кейінгі империялық Қытайда саудагерлер өз байлықтарын ұлдарын мемлекеттік қызметке қабылдану үмітімен оқытуға жұмсады. Қаржылық қиындыққа тап болған әулеттер саудагер отбасыларына үйленді, бұл ескі таптық құрылымның бұзылуына әкелді. Емтихан жүйесінің жойылуы және Цинь әулетінің құлауымен заңды топ ретінде ғалым-әкімдердің мәртебесі аяқталды.
The Confucian ideal of the four occupations ranked the scholar official above farmers, artisans, and merchants below them in descending order, but this ideal fell short of describing society. Unlike a caste this status was not inherited. In theory, any male child could study, pass the exams, and attain office. In practice, however, gentry families were more able to educate their sons and used their connections with local officials to protect their interests. Members of the gentry were expected to be an example to their community as Confucian gentlemen. They often retired to landed estates, where they lived on the rent from tenant farmers. The sons of gentry aspired to pass the imperial exams and continue the family legacy. By late imperial China, merchants used their wealth to educate their sons in hopes of entering the civil service. Financially desperate gentry married into merchant families which led to a breakdown of the old class structure. With the abolition of the exam system and the overthrow of the Qing dynasty came the end of the scholar official as a legal group.
20 ғасырдағы жер иелеріне шабуылдар
Императорлық үкімет пен ғалым-әкімдер жүйесі аяқталды, бірақ жер иелері мен жалға алушылар жүйесі жойылмады. Жаңа мәдениет өкілдері мен 1920-ші жылдардағы радикалдар жер иелерін «феодалдық» деп сынау үшін «әлеуметтік топ» терминін қолданды. Мао Цзэдун Республикалық кезеңде жоғары жалдақы алу және жалға алушыларды қанау үшін «жаман әлеуметтік топ өкілдері мен жергілікті зорлық-зомбылық жасаушыларға» қарсы күресті бастады. Көптеген жер иелері өз билігін сақтау үшін қарақшылар жасақтарын құрды. Коммунистік ұйымдастырушылар аграрлық реформа мен жерді қайта бөлуді уәде етті. Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін көптеген жер иелері сыныптық күрес соттарында жазаланды және бұл сыныптың толықтай таратылуына әкелді. Бұрынғы мүшелері айыпталып, қуғын-сүргінге ұшырады, бұл қуғын-сүргін Мәдени революция кезінде өте күшті болды. Бұл қуғын-сүргін Дэн Сяопин басқаруымен жүргізілген Қытайдың экономикалық реформасымен аяқталды.
The imperial government and scholar official system ended but the landlord tenant system did not. New Culture, radicals of the 1920s used the term "gentry" to criticize land owners as "feudal". Mao Zedong led the way in attacking "bad gentry and local bullies" for collecting high rent and oppressing their tenants during the Republican period. Many local landlords organized gangs to enforce their rule. Communist organizers promised agrarian reform and land redistribution. After the People's Republic of China was established, many landlords were executed by class struggle trials and the class as a whole was abolished. Former members were stigmatized and faced persecution which reached its heights during the Cultural Revolution. This persecution ended with the advent of Chinese economic reform under Deng Xiaoping.