Кіріспе
Түркия мен Грузиядағы Чорох өзені (Ch'orokhi, Çoruh, Chorokh, , Άκαμψις, Akampsis) – Түркияның солтүстік-шығысындағы Месцит тауларынан басталып, Келкит-Чорох жарылысы бойымен Байбурт, Испир, Юсуфели және Артвин қалалары арқылы ағып өтеді. Грузияға құйылғаннан кейін Батумидің оңтүстігіндегі Қара теңізге жетеді және Түркия-Грузия шекарасынан бірнеше шақырым солтүстікте орналасқан. Арианның "Понт Теңізі айналасындағы саяхат" еңбегінде бұл өзен "Акампсис" (Άκαμψις) деп аталады; Плиний оны Батис өзенімен шатастырған болуы мүмкін. Прокопий оның Акампсис деп аталу себебін былай түсіндіреді: теңізге құйғаннан кейін оны күшпен еңсеру мүмкін емес, себебі ол өте күшті және жылдам ағыспен суды қозғайды, алдындағы суды күшті қозғалысқа келтіріп, теңізге шалқарып жібереді, сол себепті жағалау бойымен жүруге болмайды. Бұл өзен бұрын Боас, Чурук немесе Чорок деп белгілі болған.
The Chorokh ( Ch'orokhi, Çoruh, Chorokh, , Άκαμψις, Akampsis) is a river that rises in the Mescit Mountains in north eastern Turkey, flows through the cities of Bayburt, İspir, Yusufeli, and Artvin, along the Kelkit Çoruh Fault, before flowing into Georgia, where it reaches the Black Sea just south of Batumi and a few kilometers north of the Turkish Georgian border. In Arrian's Periplus Ponti Euxini, it is called the Acampsis (Άκαμψις); Pliny may have confused it with the Bathys. Procopius writes that it was called Acampsis because it was impossible to force a way through it after it has entered the sea, since it discharges its stream with such force and swiftness, causing a great disturbance of the water before it, that it goes out for a very great distance into the sea and makes it impossible to coast along at that point. In English, it was formerly known as the Boas, the Churuk, or the Chorokh.
Биологиялық әртүрлілік
Чорохи аңғары Кавказ экологиялық аймағында орналасқан, оны Дүниежүзілік табиғат қоры және Conservation International биологиялық әртүрліліктің аса маңызды орталығы деп санайды. Түркияның табиғатты қорғау ұйымдары Чорох аңғарын маңызды өсімдіктер аймағы, маңызды құстар аймағы, негізгі биологиялық әртүрлілік аймағы деп мойындаған және оны қорғауға аса жоғары басымдық берілген аймақ деп атаған. Бұл аңғар өсімдіктерге бай, онда 104 ұлттық деңгейде қорғауға алынған өсімдік түрі бар, олардың 67-сі Түркияға ғана тән. Аңғарға бүкіл әлемнен каяк пен рафтингпен айналысатын адамдар келеді, және 1993 жылы 4-ші Әлемдік рафтинг чемпионаттығы, ал 2005 жылы Coruh Extreme каяк жарысы осы аңғарда өткізілді.