Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Консервативті протестанттық евангелистік қозғалыс
Conservative Protestant evangelical movement
Гипердиспенсационализм, сондай-ақ Орта актілер диспенсационализмі деп аталады, – Библияның қатесіздігі мен сөзбе-сөз түсіндіруді бағалайтын протестанттық консервативті евангелистік қозғалыс. Ол, Елшілердің істері кезеңінде бүгінгі шіркеуден өзгеше шіркеу болған және бүгінгі шіркеу Елшілердің істері кітабы аяқталған кезде құрылған деп санайды. Гипердиспенсационализмнің жақтаушыларының кейбіреулері өздерін Рақым қозғалысының мүшелері деп атайды және "гипер" префиксін жағымсыз немесе қате мағлұмат беретін деп есептемейді. Көптегендері Grace Gospel Fellowship шіркеу қауымдастығына және оның құрамындағы Grace Christian University немесе консервативті Berean Bible Society-ге жатады. Гипердиспенсационализмге қарсылар – Скофилд пен Чафер сияқты классикалық диспенсационалистер, Джон Уолворд пен Чарльз Райри сияқты түзетілген диспенсационалистер, ультрадиспенсационалистер және прогрессивті диспенсационалистер.
Hyperdispensationalism, also referred to as Mid Acts Dispensationalism, is a Protestant conservative evangelical movement that values biblical inerrancy and a literal hermeneutic. It holds that there was a Church during the period of the Acts that is not the Church today, and that today's Church began when the book of Acts was closed. Some advocates of hyperdispensationalism refer to themselves as members of the Grace Movement and they reject the prefix "hyper" as pejorative or misinforming. Many affiliate with the Grace Gospel Fellowship, a church association, and its Grace Christian University or the more conservative Berean Bible Society. Opponents of hyperdispensationalism are classic dispensationalists such as Scofield and Chafer, revised dispensationalists like John Walvoord and Charles Ryrie, ultradispensationalists, and progressive dispensationalists.
Жалпы көзқарастар
Гипердиспенсационалистер біртұтас та, біртекті де емес. Екі негізгі ұстаным бар: Елшілердің істері 9 және 13-ші тараулар. Екеуі де Рақымның дәуірін, яғни шіркеу заманын, елші Пауылмен басталады деп санайды. Сонымен қатар, қозғалыста Ричард Джордан мен Грейс Библия мектебінің ілімдерімен байланысты, көбінесе «Жеймс корольдік нұсқасы» ғана дұрыс деген пікірлер де кездеседі. Аян 2-нің ұстанымы басқа диспенсационализм түрлерінен өзгеше болғанымен, олардың барлығы да нағыз диспенсационалистер және толыққанды евангелистер болып, фундаментализмге бейім. Сонымен қатар, Mid Acts ұстанымы мен Acts 28 ұстанымын бөліп тұратын айырмашылықтар, Аян 2 ұстанымын Mid Acts диспенсациялық ұстанымынан бөліп тұратын айырмашылықтармен бірдей зор.
Hyperdispensationalists are not monolithic nor homogenous. There are two main positions: Acts 9 and Acts 13. Both see the dispensation of Grace, which is the church age, as beginning with the Apostle Paul. Also, within the movement is found King James only elements associated mainly with the teachings of Richard Jordan and Grace School of the Bible. While the Acts 2 position differs from other forms of dispensationalism, they are all true dispensationalists and fully evangelical still tending towards fundamentalism. Furthermore, the differences separating the Mid Acts position from the Acts 28 position are just as great as those separating the Acts 2 position from the Mid Acts dispensational position.
Суға шомылдыру рәсімінен өту
Гипердиспенсационалистер су шомылдыру рәсімінен бас тартады (харизматикалық сыйлықтар, пайғамбарлар және елшілермен бірге), бұл оларды дәстүрлі диспенсационалистерден бөліп тұрады. Дәстүрлі диспенсационалистер көбінесе баптистер, мысалы, В. А. Крисвелл, немесе бұрынғы кездегі пресвитериандар, Джеймс Х. Брукс сияқты болады. Олар Иса Мәсіхке сенгенде, Киелі Рух арқылы қолсыз және сусыз жүзеге асатын, Мәсіхтің өлімімен, жерленуімен және қайта тірілуімен бірге танылатын шомылуға сенеди. Гипердиспенсационалистер ультрадиспенсационалистер сияқты су шомылдыру рәсімінен бас тартса да, Иеміздің кешкі асын рәсім емес, естелік ретінде сақтайды, ал ультрадиспенсационалистер Иеміздің кешкі асын да, су шомылдыру рәсімін де қабылдамайды.
Hyperdispensationalists reject water baptism (along with charismatic gifts, prophets, and apostles), which divides them from mainstream dispensationalists, who are often Baptists, like W. A. Criswell, or in earlier times Presbyterians like James H. Brookes. Instead, they believe in baptism made without hands and without water, by the Spirit, which occurs when one believes in Christ as their Savior whereby one is identified with Christ's death, burial, and resurrection. While hyperdispensationalists reject water baptism like ultradispensationalists, they still practice the Lord's Supper as a memorial and not as an ordinance, whereas ultradispensationalists reject both the Lord's Supper and water baptism.
Өсиет бойынша жалғастығы
Гипердиспенсационалистер ескі өсиеттің ешқайсысы бүгінгі христиандарға қолданылмайды және міндетті емес деп санайды, олар Мәсіх заңымен басқарылады, сондай-ақ өсиеттер арасында толық үзіліс болады дегенге сенеді.
Hyperdispensationalists follow absolute discontinuity between testaments, believing that none of the Old Testament applies or is binding on Christians today who are instead governed by the Law of Christ.
Бөлімдер
Ертедегі ультрадиспенсационализм (мысалы, Э.У. Буллинджердің насихаттаған түрі), 28-ші тарауда (Деректер) диспенсациялық шекараны көрсеткенімен, бұл шекараны Пауылдың хаттарына қолданбады. Буллинджерден өзгеше, Роберт Андерсон Елшілердің істері кітабының кезеңінде Пентикост диспенсациясы болды деп болжады. Буллинджер Пауылдың хаттарын, олар 28-ші тараудан бұрын немесе кейін жазылған болсын, барлық жазбаларында тұтастай қарастырды. Осылайша, ол өмірінің соңына дейін және тек бір кітапта ғана 28-ші тарауға қатысты ұстанымын Пауылдың хаттарына тұрақты түрде қолданбады. Нәтижесінде, оның бұрын жарық көрген көптеген кітаптары, Роберт Андерсонның жазбаларымен бірге, Пауылдың хаттарын монолиттік тұрғысынан қарастырады және осылайша Mid Acts гипердиспенсационализмімен үйлесімді. Mid Acts және 28-ші тарауға қатысты ұстанымдар Пауылдың шіркеуге арналған қызметінің нормативтік бөлігі қашан басталғанында ерекшеленеді. Екі гипердиспенсационализм де, ультрадиспенсационализм де Ізгі хабарлардағы оқиғаларды Мұса заманындағы Израильге арналған деп қарастырады. Mid Acts ұстанымы Пауылдың барлық хаттарын тікелей шіркеуге жазылған деп қабылдайды, осылайша Иеміздің кешкі асының дәстүрін осы рақымшылық дәуіріне қатысты қабылдайды, ал 28-ші тарауға қатысты ұстаным тек Пауылдың түрмеде жазылған хаттарын (28-ші тараудан кейін түрмеде жазылған хаттар) бүгінгі шіркеуге тікелей қатысты деп есептейді, осылайша бүгінгі кешкі асты жоққа шығарады. Сенушінің Киелі Рухпен Мәсіхке шомылдырылатын, қолсыз жасалған бір ғана шомылдыру бар (1 Коринфтерге 12:13), бұл Елшілердің істері 2-де Исаның сенуші Израильді Киелі Рухпен шомылдыруына қарсы келеді. Киелі Рухтың құйылуы – бұл Израильге арналған Ескі Келісімдегі Жаңа Келісімнің уәдесін орындау. Осылайша, бұл апостол Пауылға және оның арқылы жаңадан ашылған құпиямен ешқандай қатысы жоқ, ол бірнеше жылдан кейін басқа ұлттарға жаңа қызметпен, сенуші израильдіктер мен сенуші басқа ұлттардан құралған жаңа шіркеу құру үшін жіберілмейді (яһуди дініне кіргендерді қоса алғанда), 2-ші тараудағыдай. Пауылдың, нақты айтқанда, жақсы жаңалықты уағыздау үшін жіберілгені, бірақ шомылдыру рәсімінен өтпегені, Иеміздің елшілеріне берген тапсырмасына қайшы келеді. Жаңа шіркеуге яһудилердің ешқандай дәстүрлері (мысалы, су шомылдыру рәсімінен өту) міндетті емес, бұл туралы Иерусалимдегі Кеңестің шешімінде жазылған. Буллинджер Пауылдың құзырлы ілімі Елшілердің істері кітабының соңында басталды деп есептеді, бұл көзқарас қазір 28-ші тарау ультрадиспенсационализмі ретінде сипатталады (28-тарау кітаптың соңғы тарауы). Бұл пікірді алғаш рет Дж.Б. Коул ұсынды, кейін Чарльз Х. Уэлч бекітті. Mid Acts ұстанымын Америкада Дж.С. О'Хейр өз бетінше дамытты, кейіннен Корнелиус Р. Стам және Чарльз Ф. Бейкер басқалармен бірге, Пауылдың нормативтік қызметі Пауылдың 9-шы (Стам) немесе 13-шы (О'Хейр, Бейкер) іс-әрекеттеріндегі Пауылдың шақыруымен басталды деген позицияны қолдады. Аз ғана тәуелсіз ойлы адамдар шіркеудің басталуын басқа бірнеше тарауларда іздеді, бірақ мұндай айырмашылықтар келіспеушіліктерден гөрі техникалық қалаулар болып табылады. Шіркеуге Пауылдың қызметі ғана ерекше қызмет етеді, және бұл туралы толық келісім бар. Елшілердің істері диспенсациялар арасындағы өтпелі кезең ретінде қарастырылады, ал Mid Acts ұстанымы Андерсон сияқты қосымша диспенсацияны енгізбейді. Джон Нельсон Дарби, диспенсационализмнің әкесі, шіркеудің Пентикостта басталғанына сенеді, бірақ оның диспенсациялық схемасы Скофилдтің және кейінгі американдық диспенсационалистерге ұқсамайды (классикалық Паулиндік диспенсационализмнен басқа). Бұл гипердиспенсационалистерден де ерекшеленеді. Дарби үшін шіркеу жаңа диспенсациямен басталмайды, өйткені Жердегі басқарулар көктегі шіркеу денесі үшін маңызды емес. Дарбидің Скофилдтен өзгеше болатын диспенсациялардың схемасын жақсырақ түсіну үшін Р.А. Хьюбнердің шіркеудің 2-ші тарауда пайда болғанын зерттеуге болады. Сондай-ақ, Майлз Дж. Стэнфорд (классикалық Паулиндік диспенсационализм) Дарбидің диспенсациялық схемасын ұстанады және 28-ші және Mid Acts диспенсационалистерін Дарбидің артынан бармағаны үшін сынға алады. Стэнфорд Дарбидің «рухани өсу» сотариологиясына көп сүйенді және өзін Плимут бауырларының Дарбилік диспенсационалистерінің дәстүріндегі «классикалық Паулиндік диспенсационалист» деп есептеді. Алайда, классикалық (Паулиндік) диспенсационализмнің алғашқы ұстаздары (Дарбиліктер) Дж.С. О'Хейрдің тұрақты диспенсационалық доктриналарының бастауы болды, бірақ ол Mid Acts ұстанымына бейімдеп, Скофилдтің диспенсациялық схемасын қабылдаған сияқты. Сондай-ақ, ерте кальвинизм қазіргі күндері соншалықты байқалуда емес және көбірек шіркеулерде толығымен жоққа шығарылуда. Егер гипердиспенсационализм Дарбиді жақын ұстанса, Дарбидің диспенсационализмі мен гипердиспенсационализмі американдық 2-ші тарау диспенсационализмінен гөрі тұрақты, өйткені олар Жазудың ұлттық Израильдің арасындағы айырмашылығын, оның жердегі патшалығын және Мәсіхтің көктегі денесін көрсетеді. Мұнда да гипердиспенсационализм мен ультрадиспенсационализм Израиль мен шіркеу арасында тек айырмашылықты ғана емес, сонымен қатар одан да көп нәрсені көрсетеді, бірақ классикалық (Паулиндік) диспенсационализм (2-ші тарау) Израиль мен шіркеу арасындағы айырмашылықты одан да күштірек көрсетеді. «Егер христиандық жаңа келісім болса, ол болмаса, Киелі Рух қазір сенімнің кепілі, ал одан бұрын омырылу болған. Матай 28-ші тарау ешқашан орындалмады. Елшілерге берілген міссия Пауылға (Ғалат 2) жүктелді, ол шомылдыруға жіберілмеді».
Early ultradispensationalism (Acts 28 dispensationalism), like that promoted by E. W. Bullinger, emphasized a dispensational boundary in Acts 28:28, but did not apply this boundary line to the Pauline epistles. Unlike Bullinger, Robert Anderson posited a Pentecostal dispensation during the period covered by the Book of Acts. Bullinger considered the Pauline epistles as a whole, whether or not they were written before or after Acts 28:28, in almost all of his writings. Bullinger thus did not apply his Acts 28 position consistently to his exposition of Paul's epistles until later in life and then only in one book. Thus, most of his books that had already been published, along with the writings of Robert Anderson, view Paul's epistles monolithically and are then quite compatible with Mid Acts hyperdispensationalism. The Mid Acts position and the Acts 28 position differ mainly on when the normative portion of Paul's ministry to the church began. Both hyperdispensationalism and ultradispensationalism see the Gospel accounts as for Israel in the Mosaic dispensation. Mid Acts types take all of Paul's epistles to be directly written to the church, thus accepting the practice of the Lord's Supper as for that dispensation of grace, but the Acts 28 position takes only Paul's prison epistles (those written while in prison after Acts 28) to be directly applicable to the church today, thus denying the Lord's Supper for today. There is only one baptism made without hands, in which the believer is baptized into Christ by the Holy Spirit (1 Corinthians 12:13), which is held in contradistinction to Christ baptizing believing Israel in Acts 2 with the Holy Spirit. The pouring out baptism of the Holy Spirit is in fulfillment of the Old Testament promise of the New Covenant to Israel. Thus, it has nothing to do with the newly revealed mystery to and through the apostle Paul, who is not sent out until years later with the new ministry to the gentiles to establish a new church which is composed of both believing Israelites and believing gentiles, not just Israelites (which includes proselytes to Judaism), as in Acts 2. Paul, it is specifically noted, was sent to preach the gospel but not to baptize, unlike notably the Lord's commission to his apostles. The new church is not obligated to any Jewish rituals (like water baptism), according to the determination of the Council of Jerusalem recorded in Acts 15. Bullinger held that Paul's authoritative teaching began after the conclusion of the Book of Acts, a viewpoint that is now characterized as Acts 28 ultradispensationalism (chapter 28 being the concluding chapter of the book). The position was first suggested by J. B. Cole and later solidified by Charles H. Welch. The Mid Acts position was developed independently in America later by J. C. O'Hair and followed later by Cornelius R. Stam and Charles F. Baker, among others, and reflects their position that Paul's normative ministry began with Paul's ministry with his salvation in Acts 9 (Stam) or with Paul's commission in Acts 13 (O'Hair, Baker). A very few independent spirits have staked the beginning of the church in a few other chapters, but such differences are technical preferences rather than disagreements. The hallmark is that the church is served uniquely with Paul's ministry, and upon that there is a complete agreement. Acts is seen as a transitional period between dispensations, and the Mid Acts position does not insert an extra dispensation there (contra Ryrie), as did Anderson. John Nelson Darby, the father of dispensationalism, believes that the church began at Pentecost, but his dispensational scheme is not like Scofield's and later American dispensationalists (except classic Pauline dispensationalism). It is also unlike that of hyperdispensationalists. The church does not begin with a new dispensation for Darby, as the administrations upon Earth are not relevant for the heavenly church body. One can study R. A. Huebner, who sees the Church's advent at Acts 2, to get a better understanding of Darby's scheme of dispensations, which is different than Scofield's. Also, Miles J. Stanford (classic Pauline dispensationalism) follows Darby's dispensational scheme and criticizes Acts 28 as well as Mid Acts dispensationalists for not following Darby. Stanford drew heavily upon Darby's soteriology of "spiritual growth" and considered himself a "classic Pauline dispensationalist" in the line of the Plymouth Brethren Darbyite dispensationalists. However, classic (Pauline) dispensationalism's earliest teachers (Darbyite) were the source for J. C. O'Hair's consistent dispensational doctrines, but he seems to have adopted Scofield's dispensational scheme, adapting it to the Mid Acts position. Also, early Calvinism does not seem to be in evidence so much today and is being fully rejected in more and more churches. If Darby appears to be followed more closely by hyperdispensationalism, Darby's dispensationalism and hyperdispensationalism are more consistent than American Acts 2 dispensationalism in marking Scripture's distinction between national Israel, with its earthly kingdom, from the Church, which is Christ's heavenly body. Here too, hyperdispensationalism and ultradispensationalism may be seen to make more than a mere distinction between Israel and the Church, but classic (Pauline) dispensationalism (Acts 2) is as extreme, if not more so, in making rather a separation between Israel and the Church. "if Christianity were the new covenant, which it is not, the Holy Ghost is the seal of faith now as circumcision was then. Matthew 28 was never carried out. The mission to the Gentiles was given up to Paul explicitly (Gal. 2) who was not sent to baptize "
«Кешкі асқа қатысу – біртілдік пен бірлік құралы, өйткені біз көп болсақ та, бір нан, бір денеміз, өйткені бәріміз сол бір наннан жейміз». Пауыл осы рәсімнің нағыз мағынасы мен куәлігі неде екенін айтады? «Осы нанды жеп, осы келіштен ішкен сайын, Иеміздің қайтысын оның келуіне дейін жариялайсыз». Міне, шіркеудің сипаты мен өмірі осында».
"the outward symbol and instrument of unity is the partaking of the Lord's supper for we being many are one 'bread, one body, for we are all partakers of that one bread.' And what does Paul declare to be the true intent and testimony of that rite? That whensoever 'ye eat this bread and drink this cup, ye do shew the Lord's death till he come.' Here then are found the character and life of the church"
О'Хейр ерте американдық диспенсационалистерді жақын ұстанды және конфессиялық адалдықтан бас тартты. Шіркеу дәуірі үшін сыйлықтарды жоққа шығару су шомылдырудан және 2-ші тарау ұстанымынан бас тартуға әкелді. Содан кейін ол 28-ші тарауға балама ретінде зерттеуді бастады, бірақ соңында одан да бас тартты. Содан кейін Х.А. Айронсайд «Шындықты дұрыс бөлмеу» деген мақала жазды, О'Хейрді Буллинджердің ілімімен шатастырды. Кейін О'Хейр Mid Acts ұстанымына толық көшті.
O'Hair followed more closely to the early American dispensationalists and abandoned denominational loyalties. Rejecting gifts for the Church age led to a rejection of water baptism and the Acts 2 position. He then began to explore Acts 28 as an alternative but eventually rejected that as well. It was then that H. A. Ironside wrote "Wrongly Dividing the Word of Truth," confusing O'Hair with Bullinger's teachings. Later, O'Hair settled upon the Mid Acts position.
Ең танымал қолдаушылар
Орта актілер көзқарасының ең белгілі жақтастары Дж. С. О’Хейр, Чарльз Бейкер және К. Р. Стам болды. Mid Acts диспенсациялық көзқарасқа қазіргі танымал телебағдарламалардың көптеген жетекшілері де сәйкес келеді, олардың ішінде Ричард Джорданның "Ұмытылған шындықтар", Лес Фельдиктың "Киелі кітап арқылы" және Кевин Садлердің "Рақыммен өзгеру" бағдарламалары бар.
The most notable proponents of the Mid Acts view were J. C. O'Hair, Charles Baker, and C. R. Stam. The Mid Acts dispensational viewpoint is also shared on many current television programs, including "Forgotten Truths" with Richard Jordan, "Through the Bible" with Les Feldick, and "Transformed by Grace" with Kevin Sadler.