Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бір жасушалы организмдер туысы
Genus of single celled organisms
Эймерия – ірі қара мал, құс және қой-ешкі сияқты кішірек жануарларда кокцидиоз ауруын қоздыратын әртүрлі түрлерді қамтитын апикомплексті паразиттер туысы. Эймерия түрлері моноксенді саналады, себебі тіршілік циклы бір ғана жануар иесінде толық аяқталады, және стеноксенді, себебі олар көбінесе белгілі бір жануар иесіне тән, бірақ бірқатар ерекшеліктері де бар. Бұл туыстың түрлері кең ауқымды жануарларды жұқтырады. 31 түрі жартастарда (Chiroptera), 2 түрі тасбақаларда, ал 130 түрі балықтарда кездеседі. Екі түрі (E. phocae және E. weddelli) теңіз есірткіштерін жұқтырады. Лама мен альпаканы жұқтыратын бес түр бар: E. alpacae, E. ivitaensis, E. lamae, E. macusaniensis және E. punonensis. Көптеген түрлер кеміргіштерді жұқтырады, оның ішінде E. couesii, E. kinsellai, E. palustris, E. ojastii және E. oryzomysi. Басқалары құстарды (E. necatrix және E. tenella), қояндарды (E. stiedai) және ірі қара малды (E. bovis, E. ellipsoidalis және E. zuernii) жұқтырады. Толық түрлер тізімі үшін төмен қараңыз. Ірі қара малдарда кокцидиозды қоздыратын Эймерияның ең көп таралған түрлері – E. bovis, E. zuernii және E. auburnensis. Жас, сезімтал бұзауларда шамамен 50 000 жұқпалы ооцистердің саны ауыр ауруға шақыруы мүмкін. Эймерия инфекциясы құс шаруашылығына ерекше зиян келтіреді және АҚШ-қа жылдық шығын 1,5 миллиард доллардан астам құрайды. Құс шаруашылығындағы ең маңызды экономикалық түрлер – E. tenella, E. acervulina және E. maxima. Кейіннен Eimeria stiedai деп аталған ооцистерді алғаш рет 1674 жылы голланд микроскописі Антони ван Леувенхук (1632–1723) қоянның өт қабында байқаған. Бұл туыс неміс зоологы Теодор Эймердің (1843–1898) құрметіне аталған.
Eimeria is a genus of apicomplexan parasites that includes various species capable of causing the disease coccidiosis in animals such as cattle, poultry and smaller ruminants including sheep and goats. Eimeria species are considered to be monoxenous because the life cycle is completed within a single host, and stenoxenous because they tend to be host specific, although a number of exceptions have been identified. Species of this genus infect a wide variety of hosts. Thirty one species are known to occur in bats (Chiroptera), two in turtles, and 130 named species infect fish. Two species (E. phocae and E. weddelli) infect seals. Five species infect llamas and alpacas: E. alpacae, E. ivitaensis, E. lamae, E. macusaniensis, and E. punonensis. A number of species infect rodents, including E. couesii, E. kinsellai, E. palustris, E. ojastii and E. oryzomysi. Others infect poultry (E. necatrix and E. tenella), rabbits (E. stiedai) and cattle (E. bovis, E. ellipsoidalis, and E. zuernii). For full species list, see below. The most prevalent species of Eimeria that cause coccidiosis in cattle are E. bovis, E. zuernii, and E. auburnensis. In a young, susceptible calf it is estimated that as few as 50,000 infective oocysts can cause severe disease. Eimeria infections are particularly damaging to the poultry industry and costs the United States more than $1.5 billion in annual losses. The most economically important species among poultry are E. tenella, E. acervulina, and E. maxima. The oocysts of what was later called Eimeria stiedai were first seen by the pioneering Dutch microscopist Antonie van Leeuwenhoek (1632–1723) in the bile of a rabbit in 1674. The genus is named after the German zoologist Theodor Eimer (1843–1898).
Өмірлік цикл
Эимерияның өмірлік циклы экзогендік фазаны қамтиды, оның кезінде ооцистер сыртқы ортаға шығарылады, сондай-ақ эндогендік фазаны да қамтиды, онда паразиттердің дамуы иесінің ішегінде жүреді. Эндогендік фаза кезінде шизогонияның (жыныссыз көбею) бірнеше раундтары өтеді, одан кейін гаметалардың жыныстық дифференциациясы және ұрықтандыру процестері жүзеге асады. Паразиттердің таралуы фекальды-оральды жолмен жүреді. Жұқпалар көптеген жануарлар тығыз жағдайда ұсталатын шаруашылық ортасында жиі кездеседі. Босатылғаннан кейін, спораланбаған ооцистер оттегі мен ылғалға тиген кезде мейозға ұшырайды. Бұл процесс споралану деп аталады және ооцистердің жұқпалы болуына шамамен 2-7 күн уақыт қажет. Спораланған ооцист тетраспоралық деп аталады, яғни оның құрамында төрт спороцист болады, ал әрбір спороцист дизоидты, яғни екі спорозоиттен тұрады.
The Eimeria life cycle has an exogenous phase, during which the oocysts are excreted into the environment, and an endogenous phase, where parasite development occurs in the host intestine. During the endogenous phase, several rounds of schizogony (asexual reproduction) take place, after which the sexual differentiation of gametes and fertilisation occurs. Parasite transmission occurs via the fecal oral route. Infections are common in farming environments where many animals are confined in a small space. Once released, the unsporulated oocysts undergo meiosis upon contact with oxygen and moisture. This process is known as sporulation and the oocysts take approximately 2 to 7 days to become infectious. The sporulated oocyst is said to be tetrasporic meaning it contains four sporocysts, while each sporocyst is dizoic, i. e. it contains two sporozoites.
Спорозоидтар
Қозғалмалы спорозоидтар жіңішке ішектің энтероциттеріне еніп, олардың даму орындарына миграциялайды. Инвазия паразиттің бетіндегі секреция бөліп шығаратын, қабықшамен байланысқан арнайы құрылымдар арқылы жүзеге асады. Бұл қабылдаушы жасуша рецепторларын тануға және оларға бекінуге әкеледі. Бұл процесс барлық Апикомплекс түрлерінде сақталатын сырғанау қозғалысы деп аталады. Мембраналық гликоконъюгаттар Eimeria түрлері үшін қабылдаушы жасуша рецепторлары болуы мүмкін деп ұсынылған. Инвазиядан кейін спорозоидтар трофозоидтарға, содан кейін шизонттарға айналады, онда олардың жыныссыз көбеюдің бірнеше раундтары жүреді. Нәтижесінде шизонттың ішінде көптеген ядролар дамиды. Әрбір ядро мерозоитқа айналады. Бұл үлкен таксономиялық бірлікті жеке туыстарға бөлуге әрекеттер жасалды. Эймерид кокцидияларын жіктеу негізінен морфологиялық ерекшеліктері мен тіршілік циклінің толық сипаттамасына негізделген. Соңғы кезде, жіктеу үшін рДНК және митохондриялық гендер қолданылды, бұл Eimeria-ның Isospora және Cyclospora-ға парафилетикалық болуы мүмкін екенін көрсетеді.
The motile sporozoites invade the enterocytes of small intestine, and migrate to their respective sites of development. Invasion is mediated through specialised membrane bound structures on the surface of the parasite that release secretions. This results in the recognition of, and attachment to host cell receptors. This process is known as gliding motility, which is conserved across all species of Apicomplexa. Membrane glyconjugates have been proposed as potential host cell receptors for Eimeria species. After invasion, the sporozoites develop into trophozoites, then into schizonts, where they undergo several rounds of asexual reproduction. This results in many nuclei developing within the schizont. Each nucleus develops into a merozoite. Attempts to subdivide this large taxonomic unit into separate genera have been made. The classification of eimeriid coccidian was largely based on morphological and life cycle details. More recently, classification has been done using rDNA and mitochondrial genes, which indicate Eimeria may be paraphyletic to Isospora and Cyclospora
Eimeria: Бұл түрлер тетраспороцистикалық, дизоидты, қақпақтары бар немесе Стида денелері бар/жоқ спороцисттерге ие. Бұл жаңа туыс түрлердің көп бөлігін сақтайды. Crystallospora (Телохан 1893): Бұл туыстағы түрлер тетраспороцистикалық және дизоидты, олардың негіздері тігіспен біріктірілген екі гексагональды, пирамида пішіндес қақпақтарынан тұратын додекаэдрлі спороцисттерге ие. Бұл туысқа бір ғана түр жатады – Crystallospora cristalloides.
Eimeria: These species are tetrasporocystic with dizoic, nonbivalved sporocysts with or without Stieda bodies. This new genus retains the majority of the species. Crystallospora (Thelohan 1893): The species in this genus is tetrasporocystic and dizoic, and have dodecahedral sporocysts composed of two hexagonal, pyrimidal valves joined at their bases by a suture. This genus contains a single species, Crystallospora cristalloides
Epieimeria: Бұл туыстағы түрлер тетраспороцистикалық, дизоидты, Стида денелеріне ие және ішек жолының люминальді бетінде мерогония мен гаметогниядан өтеді. Бұл туысқа үш түр жатады.
Epieimeria: The species in this genus are tetrasporocystic, dizoic, possess Stieda bodies, and undergo merogony and gametogony on the lumenal surface of the intestinal tract. Three species are in this genus.
Түрді анықтау
Түрлерді анықтау әдістері әртүрлі және, басқалармен қатар, изозимдік талдау, рРНК және рДНК зондтарын қолдану, ДНК-анализ және рекомбинантты ДНК техникаларын қамтиды. ПТР (ПЦР) жарылысқа байланысты қадағалауда ең тиімді болып көрінді. Бұл әдістерге дейін түрлерді анықтау паразиттердің даму орыны, ооцист құрылымы, қожайын түрлері, өзара иммунитет және зақымданулар сияқты фенотиптік ерекшеліктерге негізделген. Олардың ішінде ооцист құрылымдарын салыстыру ең көп қолданылған әдіс болды.
Methods for species identification are varied and among others, include isozyme analysis, the use of rRNA and rDNA probes, DNA assays and recombinant DNA techniques. PCR has proven most useful for outbreak surveillance. Prior to these methods, species identification was based on phenotypic characteristics such as the site of parasite development, the oocyst structure, the host species, cross immunity and the presence of lesions. Out of these, comparing oocyst structures was the most commonly used method.
Патология және симптомдар
Кокцидиоз көбінесе диареяға, салмақ жоғалтуға және дегидратацияға (сусыздануға) алып келеді. Бұл факторлардың жиынтығы жануардың, әсіресе жас жануарлардың өсуіне кедерес келтіріп, тіпті өлімге де соқтыруы мүмкін. Диарея қанды болуы мүмкін, себебі көптеген ооцистер мен мерозоидтар жасушалардан жарылып шыққанда ішек эпителийі зардап шегеді. Аурудың ауырлығы жұққан Eimeria ооцистерінің санына тікелей байланысты. Инфекцияның патогенезі жеңіл түрден ауыр түрге дейін өзгеріп, көбінесе инфекцияның дәрежесіне байланысты. Жеңіл инфекцияда ішекке келтірілген зақым минималды болуы мүмкін және организм жасушаларды жылдам жаңарып, тез жазылады. Дегенмен, ауыр инфекцияда көптеген ішек эпителий жасушаларының Eimeria меронттарымен немесе гаметоциттермен зарарлануына бар болғаны екі апта уақыт қана керек болуы мүмкін. Бұл эпителий жасушаларының жарылуына себеп болады, нәтижесінде ішек эпителий қабатына елеулі зақым келіп, ішекке қан, сұйықтық және электролиттер шығарылады.
Coccidiosis typically results in diarrhoea, weight loss and dehydration. A combination of these factors may result in poor growth and death of the animal, particularly amongst young. Diarrhoea may be bloody due to intestinal epithelium dying off when a large number of oocysts and merozoites burst out of the cells. The severity of the disease is directly dependent on the number of infective Eimeria oocysts that are ingested. The pathogenesis of infection varies from mild to severe, and is largely dependent on the magnitude of infection. In light infections, the damage to the gut might only be minimal and be rapidly repaired as cells are rapidly replaced by the body. However, in heavy infections, it may only take two weeks for many intestinal epithelial cells to be infected with either Eimeria meronts or gametocytes. These cause the epithelial cells to burst, which causes significant damage to the intestine epithelial layer, resulting in the release of blood, fluid, and electrolytes into the intestine.