Кіріспе

Зыянды перифериялық жүйке қабықшасы ісігі (ЖПЖҚІ) – жүйкелерді қоршап тұрған байланыстырғыш тіндердің қатерлі ісігінің бір түрі. Оның пайда болуы мен қасиеттеріне байланысты, ол саркома ретінде жіктеледі. Жарақаттың шамамен жартысы нейрофиброматозбен ауыратын адамдарда анықталады; 1-типті нейрофиброматозбен ауыратын науқастарда ЖПЖҚІ даму қаупі өмір бойында 8–13% құрайды. Рабдомиобластомалық компоненті бар ЖПЖҚІ қатерлі тритон ісігі деп аталады. Алғашқы емдеу – кең шекте резекцияланатын хирургиялық араласу. Химиялық терапия және көбінесе сәулелік терапия түрлі қауіп факторларына байланысты қосымша және/немесе алдын ала емдеу ретінде қолданылады.

Диагностика

Нейрофибросаркома болуы мүмкін науқастың ең нақты тесті – ісік биопсиясы (ісіктен тікелей жасуша үлгісін алу). МРТ, рентген, КТ және сүйек сканированиелері ісіктің орнын табуға және/немесе метастаздарды анықтауға көмектеседі.

Жіктеу

Қатерлі перифериялық жүйке қабығының ісіктері – жүйкелерді қоршап тұрған жұмсақ тіндерден пайда болатын сирек кездесетін қатерлі ісік түрі. Олар саркоманың бір түрі болып табылады. Көптеген қатерлі перифериялық жүйке қабығының ісіктері қол-аяқтарға жүйкелерді тарататын жүйке тораптары – қол және бел тораптары – немесе денеден шығатын жүйкелерден пайда болады.

Емдеу

Нейрофибросаркоманы емдеу басқа да қатерлі ісіктерді емдеуге ұқсас. Хирургиялық араласу мүмкін; ісік пен оны қоршаған тіндерді алып тастау науқастың өмір сүруі үшін маңызды болуы мүмкін. Оқшауланған, локальды ісіктерде хирургиялық операциядан кейін, қайталану қаупін азайту үшін кесілген аймаққа сәулелік терапия жасалады. Егер науқастың аяғында нейрофибросаркома болса және ісік қанмен жақсы қамтамасыз етілген (өз қан тамырлары бар) және оның ішінде немесе айналасында көптеген жүйкелер өтіп жатса, аяқты ампутациялау қажет болуы мүмкін. Кейбір хирургтар, мүмкіндігі болса, ампутация жасаудың өмір сапасын жақсарту мүмкіндігі жоғары болғандықтан, басымдық берілуі керек деп санайды. Әйтпесе, хирургтар аяқты сақтау емдеуін таңдауы мүмкін, бұл жағдайда айналасындағы тіндердің немесе сүйектің бір бөлігін алып тастап, оның орнына металл таған немесе тіндер ауыстырылады. Сәулелік терапия хирургиямен бірге қолданылады, әсіресе егер аяқ ампутацияланбаған болса. Сәулелік терапия көбінесе жеке ем ретінде қолданылмайды. Кейбір жағдайларда онколог нейрофибросаркомамен ауыратын науқасты емдеу үшін химиотерапиялық препараттарды таңдауы мүмкін, әдетте хирургиялық араласумен бірге. Химиотерапия қабылдайтын науқастар басқа химиялық емдерге тән жанама әсерлерге дайын болуы керек, мысалы, шаштың түсуі, шаршау, әлсіздік және т.б.

Болжам

Пациенттердің емге жауабы жасқа, денсаулық жағдайына және дәрі-дәрмектер мен терапияға төзімділік деңгейіне қарай әртүрлі болуы мүмкін. Пациенттердің шамамен 39%-ында метастаз пайда болады, көбінесе өкпеге. Жаман прогнозбен байланысты белгілерге ірі бастапқы ісік (5 см-ден астам), жоғары дәрежелі ауру, бірге болатын нейрофиброматоз және метастаздардың болуы жатады. Сонымен қатар, MPNST NF1 синдромында өте қауіпті болып табылады. NF1 синдромында MPNST-ні химиотерапиямен емдеуге арналған 10 жылдық институционалдық шолу, 3300 тірі туған баланың 2500-нен 1 жағдайына қатысты, химиотерапия өлім-жүртімді азайта алмайтынын көрсетті, сондықтан оның тиімділігі күмәнді. Дегенмен, MPNST-нің молекулалық биологиясы саласындағы жаңа тәсілдермен жаңа терапиялар мен прогноздық факторлар зерттелуде.