Кіріспе

1975 жылы Дэвид Боуидің "Fame" әнін ағылшын әнші-әндер авторы Дэвид Боуи жазған. Ол 1975 жылы шыққан "Young Americans" альбомына енді, ал кейіннен 1975 жылдың маусымында RCA Records лейблымен альбомның екінші синглы ретінде жарық көрді. Боуи, Карлос Аломар және Джон Леннон жазған бұл ән 1975 жылдың қаңтарында Нью-Йорктегі Electric Lady студиясында жазылған. Бұл – Боуидің атақ пен жұлдыздыққа қанағаттанбауын көрсететін фанк-рок ән. Ән Солтүстік Америкада үлкен коммерциялық сәттілікке жетті, Боуидің АҚШ Billboard Hot 100 және Канада сингл чарттарында бірінші орынға ие болуын қамтамасыз етті. Ән сол жылдың ең сәтті синглдерінің бірі болды және Billboard Year End Hot 100 тізімінде 7-орынды иеленді. Дегенмен, Еуропада бұл ән аз сәттілікке жетті, Ұлыбритания сингл чартында 17-орынға қол жеткізді. 1990 жылы Боуи әнді "Fame '90" деген атаумен ремикстеп, Sound+Vision турнесімен сәйкестіре шығарды. "Fame" әні көптеген әзірлеме альбомдарға енді, ал 2016 жылы "Who Can I Be Now?" (1974–1976) жинағының бір бөлігі ретінде қайта жаңартылды. Бұл ән Рок-н-ролл залының (The Rock and Roll Hall of Fame) рок-н-роллды қалыптастырған 500 әнінің тізіміне енген Боуидің төрт әнінің бірі.

Өмірбаян

1972 жылы "The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars" альбомы жарық көргеннен кейін Боуи жұлдыздық атаққа қол жеткізді. Сол альбомда Боуи өзінің танымал болу арманындағы "Жұлдыз" бейнесін ұсынып, оның ішінде "қала маңындағы жатақханада шашты тараққа орап қиялдайтын әрбір жасөспірімнің арманы" және Боуидің өзінің әлеуетін толыққанды іске асыра алмауына деген наразылығы да болды. 1975 жылдың басына қарай "атақ-даңқ" Боуи үшін екі мағынаны білдірді. Бұл оның жұлдыздығын ғана емес, сонымен қатар Боуидің менеджері Тони Дефриспен қарым-қатынасының аяқталуына байланысты туындаған сот істерін де білдірді. Бұл Дефрис жасаған, Боуидің атағымен құрылған MainMan компаниясы арқылы қаржыландырылған "Fame" атты қымбат музыкалық театр жобасын да қамтыды; бұл шоу Мэрилин Монро туралы зерттеу болатын, ол Бродвейде бір түндік көрсетілімнен кейін және Бродвейден тыс көрсетілімдерде сәтсіздікке ұшырағаннан кейін жабылды. "Fame" жобасының сәтсіздігі MainMan компаниясын құртты және Боуи мен Дефрис арасындағы қарым-қатынасқа ауыр соққы берді. Боуи кейін "Fame" әнін "жаман, ашулы" деп сипаттап, оны "MainMan-ге қарсы зұлымдықпен" жазғанын мойындады. Бұл пікірді биограф Питер Доггет та растайды, ол былай деп жазады: "Боуи "Fame" әнінде оның кемшіліктері туралы циникалық жауап берген сайын, ол [Дефрис] және оның [Дефрис] эпикалық қателіктерін есіне алды", сондай-ақ "сен үшін жақсы, маған суық" деген лирикалық шумақты көрнекті мысал ретінде атады. 1990 жылы Боуи осы әнді "альбомдағы ең ұнатпайтын трегім" деп еске алды және былай ойлады: "Менде өте қиын менеджменттік мәселелер болды және оның көп бөлігі әнге енді. Мен бұлардың бәрін артта қалдырдым, енді мен атақ-даңқтың өзі де құнды емес деп ойлаймын. Көбінесе айта алатынымыз, ол сізге мейрамханаларда орын табуға мүмкіндік береді".

Құрастыру және жазу

Young Americans сессиясының көп бөлігі 1974 жылдың соңына қарай аяқталып, Боуи Дефристен шығу кезеңінде материал кешікті. "Fame" студияда қалай пайда болғаны туралы мәліметтер әртүрлі, бірақ Доггет пен Николас Пег екеуі де оның "сәтті" оқиғалардың нәтижесі екенін жазады. 1974 жылдың соңында Боуи Нью-Йорк қаласында болды, сол жерде ол Джон Леннонмен "ұмытылған апта" кезеңінде танысты. Леннон әйелі Йоко Ономен қайта табысқаннан кейін, екеуі бірге музыка ойнады, нәтижесінде 1975 жылдың қаңтарында Electric Lady студиясында бір күндік жазба жасалды. Сол жерде Карлос Аломар Боуидің Flares тобының "Footstompin'" әніне кавер үшін гитара рифін жасады, бірақ Боуи оны каверге беруді "мағынасыз" деп ойлады. Леннон, олармен бірге студияда болған, рифтің үстінен "aim" деп ән айта бастады, одан Боуи "Fame" әнін жасады, содан кейін Марк Спитцтің сөзіне сүйенсек, Леннонмен бірге әннің қалған мәтінін жазды. Дегенмен, Доггет Леннонның "өте аз лирикалық үлесі" болғанын, бірақ оған авторлық құқық беруге "жеткілікті" болғанын айтады. Боуи кейін Леннонның "Fame" үшін "қуат" және "шабыт" болғанын, сондықтан ол авторлық құқық алғанын мәлімдеді. Леннон 1980 жылғы сұхбатында: "Біз Стиви Уондердің орта бөлігін алып, кері қайтардық, содан кейін одан ән жасадық!" Топ рифті бекіткеннен кейін, 1975 жылдың басында "қара американдық музыканың" рухында жазылған ән пайда болды: Kool & the Gang тобының "Hollywood Swinging", Джеймс Браунның "The Payback" және B. T. Express тобының "Do It ('Til You're Satisfied)" әндерімен бірдей. (Кейін, 1975 жылы Браун "Hot (I Need to Be Loved, Loved, Loved)" әнін шығарды, оның негізгі рифі тікелей "Fame" әнінен алынған.) Доггет басқа да ықпалдардың арасында 1972 жылғы Rascals тобының "Jungle Walk", 1974 жылғы Average White Band тобының "Pick Up the Pieces" және Боуидің досы Кит Кристалстың "Brighter Day" әндерін атады. Жалпы, Доггет "Fame" әнінің Sly and the Family Stone тобының "Thank You (Falettinme Be Mice Elf Agin)" әніне ұқсас екенін айтады, ол "Fame" сияқты фанк стилінде және "өткір" лирикаға ие. "Fame" – фанк-рок ән. Ән ішінде Боуи "Саған не керек болса, қарыз алуға тура келеді" деп әндейді, Спитцтің пікірінше, Джимми Хендрикс "Бизнесмендер менің шарабымды ішеді" деп айтқандағыдай бірдей "улы" күймен.

Шығару және қабылдау

"Fame" 1975 жылдың 7 наурызында Боуидің тоғызыншы студиялық альбомының соңғы трегі ретінде жарық көрді. Кейіннен RCA Records (PB 10320 ретінде) 1975 жылдың маусым айында АҚШ-та, ал келесі айда Ұлыбританияда альбомның екінші синглы ретінде шығарылды. "Fame" 1975 жылдың 20 қыркүйегінде Глен Кэмпбелдің "Rhinestone Cowboy" әнін ығыстырып, Billboard Hot 100 тізімінде бірінші орынға шыққан Боуидің алғашқы әні болды. Келесі аптада "Fame" Джон Денвердің "I'm Sorry" әнінен кейін бір аптаға екінші орынға түсіп, содан кейін бір аптаға бірінші орынға қайта оралды, бірақ ақырында Нил Седаканың "Bad Blood" әні оны осы орыннан ығыстырды. Боуи кейіннен әннің сингл ретінде осыншалықты сәтті болатынын "мүлдем білмегенін" айтты, тіпті "Егер ол маған бетке соқса да, синглді қалай таңдау керегін білмес едім" деді. "Fame" американдық чарттарда Боуидің ең үлкен жетістігі болғанымен, Ұлыбританиядағы сингл тізімінде тек 17-орынға ие болды. Cash Box журналы "Мистер Леннонның керемет ритм-трегі мен "қосы" гитарасының арқасында Дэвидтің жанды дауысы Джонның дауысымен үйлесіп, R&B психоделиясымен толықтырылған әуезді би әнін жасайды" деп жазды. AllMusic-тің Дейв Томпсон бұл тректі "қуатты фанк би дауыл деп атап, оның сөздері – табыстың жеке құнына жасалған наразылық – әннің көңілді темпі мен сезімін толығымен жоққа шығарады" деді. 2016 жылы Боуидің қазасынан кейін Rolling Stone журналы оны Боуидің 30 ең маңызды әнінің бірі деп санады. 2018 жылы NME жазушылары Боуидің 41 ең ұлы әнінің тізімінде "Fame" әнін 21-орынға қойды. 2016 жылы Ultimate Classic Rock бұл синглді Боуидің барлық синглдерін нашардан жақсыға қарай бағалаған тізімде 25-орынға орналастырды. "Fame" Ричард Джеффрис пен Марк Киркланд Калифорния өнер институтында оқып жүргенде түсірген осы аттас анимациялық музыкалық бейнефильмнің саундтрегі ретінде пайдаланылды. 1975 жылы шыққан бұл фильм анимация саласындағы Студенттік академия сыйлығын жеңіп алды және NBC телеарнасының "The Midnight Special" бағдарламасында көрсетілді. Бұл ән Рок-н-ролл Даңқы залының рок-н-роллды қалыптастырған 500 әнінің тізіміне енген Боуидің төрт әнінің бірі. "Fame" әнінің шығуына 40 жыл толуына орай 2015 жылы жаңа нұсқасы шығарылды және Францияда 141-орынға ие болды.

Тірі нұсқалары

1976 жылғы 23 наурызда жазылған тікелей орындау Live Nassau Coliseum '76 альбомына енгізілді, ол Station to Station альбомының 2010 жылғы қайта шығарылымының бөлігі ретінде, 2016 жылғы Who Can I Be Now? жинағында (1974–1976) және 2017 жылы жеке альбом ретінде жарық көрді. 1978 жылғы Isolar II гастрольдік турнесінен жасалған орындаулар Stage (1978) және Welcome to the Blackout (2018) альбомында шығарылды. 1983 жылғы 12 қыркүйекте түсірілген Serious Moonlight Tour концерттік орындауы Serious Moonlight (1984) концерттік DVD-сіне және Serious Moonlight (Live '83) концерттік альбомына енгізілді, ол 2018 жылғы Loving the Alien (1983–1988) жинағының құрамына кірді және келесі жылы жеке шығарылды. Боуидің 1987 жылғы Glass Spider турнесі кезінде (Сидней, Австралия және Монреаль, Канада) тікелей жазылған нұсқалары Glass Spider концерттік DVD/CD жинағының бөлігі ретінде жарық көрді. 1997 жылғы шілдедегі Phoenix Festival-дегі орындауы 2021 жылы Look at the Moon! (Live Phoenix Festival 97) альбомында шығарылды. Боуидің 2000 жылғы 25 маусымда Glastonbury Festival-де орындаған әні 2018 жылы Glastonbury 2000 альбомында жарық көрді. Боуидің 2000 жылғы 27 маусымда тікелей жазған жаңартылған нұсқасы BBC Radio Theatre, London, 27 June 2000 альбомында шығарылды, ол 2000 жылы Bowie at the Beeb-тің алғашқы шығарылымымен бірге келген бонус диск болды. 2003 жылғы қарашадағы A Reality Tour турнесінен тікелей орындау A Reality Tour DVD-сінде (2004 жылы шығарылды) және A Reality Tour альбомында (2010 жылы шығарылды) ұсынылған.

Басқа релиздер

"Fame" 1978 жылғы қаңтарда "Beauty and the Beast" американдық шығарылымының B жағы ретінде жарық көрді. Ол бірнеше жинаққа енді, олардың ішінде: Changesonebowie (1976); Bowie: The Singles 1969–1993 (1993); Дэвид Боуидің ең жақсылары 1974/1979 (1998); Боуидің ең жақсылары (2002); Платиналық жинақ (2006); Ешбір нәрсе өзгерген жоқ (2014); және Legacy (Дэвид Боуидің ең жақсылары) (2016). 7" сингл нұсқасы The Best of Bowie (1980) және Have a Nice Decade: The 70s Pop Culture Box (1998) жинақтарында да пайда болды. Re:Call 2, Who Can I Be Now? (1974–1976) жинағының бір бөлігі, 2016 жылы шығарылды, синглдің редакциясын қайта құруға тырысты, бірақ ол дұрыс емес деп сынға ұшырады.

"90-шы жылдардың атақтылары"

"Fame" әнінің ремикстелген нұсқасы 1990 жылы EMI компаниясымен Sound+Vision Tour турнесіне, Changesbowie жинағының және Pretty Woman саундтрегінің шығуымен бірге ұсынылды. Боуи турне мен альбом шығару үшін табысты американдық синглді ремикске түсіргісі келді; "Let's Dance" және "Fame" екі нұсқасының ішінде "Let's Dance" әні тым жақын уақытта шыққан деп шешілді. Боуи бұл таңдауды ұнатып: "Fame әні көп нәрсені қамтиды, ол уақытқа қарамастан өте жақсы сақталады. Ол әлі де күшті естіледі. Бұл өте қатыгез, ашулы ән. Мен осы сияқты нәрсені жақсы көремін." деді.

Видео

Фильм режиссері Гас Ван Сант осы нұсқаның промо-видеосын түсірді, онда Боуидің бұрынғы көптеген видеоларынан үзінділер көрсетілген. АҚШ нұсқасында Боуидің кейбір музыкалық видеолары "Pretty Woman" фильмінен алынған көріністермен ауыстырылған.