Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Транскортикальді моторлы афазия (ТМоА), сондай-ақ комиссуральді дисфазия немесе ақ зат дисфазиясы деп те аталады, тілдің басым жарты шарының алдыңғы жоғарғы фронтальды бөлігіндегі зақымданудан туындайды. Бұл зақымдану көбінесе ми қан тамырларының салдарынан (СВС) болады. ТМоА әдетте төмендеген сөйлеу көлемімен сипатталады, бұл мидың зақымдалған аймағының дисфункциясының нәтижесі. Фронтальды бөлікке зақым келген жағдайда, тілді пайдаланумен байланысты атқару функциялары көбінесе бұзылады. Тілге қатысты атқару функцияларына тілдік реакцияларды іске қосу, синтаксисті (грамматиканы) бақылау және повестволық сөйлеу жатады. Бұл салалардағы қиындықтар күрделі сөйлемдер құру, сөздерді тиісті түрде таңдау және әңгімеде сөйлеуді бастау қиындықтарын қамтитын қосымша кемшіліктерге алып келуі мүмкін. Ми зақымдануының ауқымы мен орналасуы тілдік функциялардың дәрежесі мен әртүрлілігіне әсер етеді (яғни, фронтальды бөліктің тереңіне зақым келтіру және/немесе бірнеше аймақта зақымдану тілге айтарлықтай зиян келтіреді). Оң жақ гемипарез, яғни оң жаққа соққы, егер алдыңғы фронтальды бөліктегі зақым жеткілікті үлкен болса және артқы фронтальды бөлікке тараса, ТМоА-мен бірге болуы мүмкін. ТМоА-мен байланысты афазияның тағы бір түрі – динамикалық афазия. Бұл афазия түрімен ауыратын науқастарда тілдік элементтерді біріктіруде қиындықтар туындайтын континуитет бұзылысы байқалуы мүмкін. Динамикалық афазияда бұл, ең алдымен, науқастан сөйлем деңгейінде тізбектей сұралғанда көрінеді, ал басқа афазияларда континуитет бұзылысы фонема немесе сөз деңгейінде байқалады.
Transcortical motor aphasia (TMoA), also known as commissural dysphasia or white matter dysphasia, results from damage in the anterior superior frontal lobe of the language dominant hemisphere. This damage is typically due to cerebrovascular accident (CVA). TMoA is generally characterized by reduced speech output, which is a result of dysfunction of the affected region of the brain. If there is damage to the frontal lobe, executive functions related to language use are often affected. Executive functions relevant to language include activating language responses, controlling syntax (grammar), and narrative discourse. Difficulties in these areas can lead to supplementary deficits involving difficulties forming complex sentences, choosing which words to use appropriately, and initiating speech in conversation. The extent and location of the brain damage will impact the degree and variety of language functioning characteristics (i. e. damage deep to the frontal lobe and/or damage across multiple regions will greatly impair language). Right hemiparesis, or right sided paralysis, may coincide with TMoA if the lesion in the anterior frontal lobe is large enough and extends into the posterior frontal lobe. Another form of aphasia related to TMoA is dynamic aphasia. Patients with this form of aphasia may present with a contiguity disorder in which they have difficulty combining linguistic elements. For dynamic aphasia, this is most apparent when the patient is asked to sequence at the sentence level whereas for other aphasias contiguity disorder can be seen at the phoneme or word level.
Симптомдар мен белгілер
TMoA – сөйлеу өндірісі айтарлықтай төмендеген, бірақ есту түсінігі сақталған афазия түрі болып саналады. Дегенмен, еріксіз сөйлеу жиі парафазиялармен (афазияға байланысты кең ауқымды сөйлеу қателіктері) бірге келеді. Қарым-қатынас дағдыларының салыстырмалы күшіне қарамастан, TMoA бар адамдар әдетте әңгімелесуде қиындық тудырады. Бұл зақым сол жақ, немесе тілдік басым жарты шардың ішінде орналасқан. Зақым негізгі тілдік желілерді – Брока және Вернике аймақтарын, сондай-ақ доға тәрізді трактты бұзбайды.
TMoA is classified as a non fluent aphasia that is characterized by a significantly reduced output of speech, but good auditory comprehension. However, spontaneous speech often presents with paraphasias (a wide category of speech errors that are caused by aphasia). Regardless of any relative communication strengths, individuals with TMoA are typically poor conversational partners. of the left, or language dominant, hemisphere. The damage leaves the major language networks, Broca's and Wernicke’s areas and the arcuate fasiculus, unaffected.
Диагностика
ТМОА диагнозын жіберуші дәрігер мен сөйлеу тілі патологы (СЛП) қояды. ТМОА-ның жалпы белгісі – ағылшын тілінде жетілмеген, азайтылған, үзілісті, қайталамалы және тұрақсыз сөйлеу, жиі күдікпен және үзілістермен сипатталады. ТМОА-ның ерекше белгісі – осы белгілер мен симптомдардың қатар жүруіне қарамастан, сақталған қайталау қабілеті. Жалпы, ТМОА-мен ауыратын адамдарға ем жасағанда, олардың жақсы есту және қайталау дағдыларын пайдалану керек, сонымен қатар сөйлеу көлемінің азаюы және әңгіме бастау мен жалғастыру қиындықтарын шешуге көмектесу керек. Пациенттің жеке қажеттіліктеріне байланысты, СЛП әртүрлі емдеу шараларын ұсына алады. Сөздерді табу және бастау қиындықтарын жою үшін клиниктер пациенттен әртүрлі заттар мен суреттерді атауын сұрайтын тікелей сұрақтарды қолдана алады. Ауырлығына қарай, олар соңғы сөздері жоқ сөйлемдерді толықтыру тапсырмаларын да қолдана алады, онда клиник сөйлемді айтады және пациент бос орындарды толтыруын күтеді. Сөйлеу көлемін арттыру үшін клиник суреттер жинағын ұсынып, пациентті суреттегі оқиғаларды сипаттауға немесе кеңейтуге шақыруы мүмкін. Клиник пациентке ауызша немесе жазбаша сөздерді беріп, оларды сөйлемде қолдануын сұрай алады. Әңгімелесу дағдыларын жақсарту үшін СЛП пациентті құрылымдалған әңгімелерге тарта алады, онда пациентке дұрыс әңгімелесу кезеңдерін сақтауға, әңгіме тақырыбын ұстап тұруға және тиісті сөйлемдерді құрастыруға көмектесетін қолдау көрсетіледі. Клиниктер жиі пациенттің жауаптары клиник сұрағаннан асып түсуі үшін және клиник көп сөйлемеуі үшін прагматикалық нұсқаулар беруі керек. Пациенттің табиғи ортада функционалды түрде қарым-қатынас жасау қабілетін жақсарту үшін СЛП коммуникативтік ортада олардың табысын арттыруға бағытталған стратегиялар мен әдістерді ұсынады (мысалы, сөйлеуді сөзсіз қарым-қатынаспен толықтыру). Сонымен қатар, олар пациенттің қарым-қатынас серіктестерін сақталған танымдық және әлеуметтік функцияларды пайдалануға көмектесу арқылы пациенттің әңгімелесу қабілеттерін қолдауға үйретуі мүмкін. Зерттеулер Афазия институтының Афазиямен ауыратын ересектерге арналған қолдау көрсету бағдарламасы сияқты әртүрлі серіктес оқыту бағдарламаларын қолдануды растайды. Бұл бағдарламада пациенттің қабілетін мойындауға және оған осы қабілетін көрсетуге көмектесуге басты назар аударылады. Стратегияларға "Мен сіздің білуіңізді білемін" деп айту, қажет болған жағдайда хабарды толықтыру үшін қол жестілерін қолдану, фондық шуды азайту және жауап беруге жеткілікті уақыт беру кіреді. Нейробиологиялық тұрғыдан алғанда, зерттеулер дофамин агонисі, бромкриптин, ауыз арқылы қабылданады, ол ТМОА немесе адинамикалық афазия сияқты ағылшын тілінде жетілмеген афазия түрлеріне араласу кезінде оң нәтижелер бергенін көрсетті. Зерттеулер бромкриптиннің сөйлеу қабілеті нашар адамдарда сөйлеуді бастауға көмектесетін нейрондық желілерді күшейткенін анықтады. Барлық типтегі афазияны емдеу үшін нейропластикалық жүйені пайдалану үшін емдеудің уақытын, қарқындылығын, ұзақтығын және қайталануын ескеру қажет. Зерттеулер афазияны емдеудің жарақаттан кейінгі ерте кезеңінде басталуы, созылмалы кезеңдегі емдеуге қарағанда тиімдірек екенін көрсетті. Емдеудің қарқындылығы мен ұзақтығына қатысты зерттеулер аптасына 8 сағаттан шамамен 2-3 айлық кезеңде жүргізілген интенсивті емдеу кезінде ең көп қалпына келу орын алғанын көрсетті. Басқа зерттеулер бойынша, үлестірілген терапия жоғары интенсивті терапияға қарағанда тиімдірек болуы мүмкін. Қайсысы жақсы екенін анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет, бірақ емдеудің ұзақтығы мен қарқындылығы пациенттің жағдайына және оның қажеттіліктеріне байланысты әр түрлі болуы мүмкін.
TMoA is diagnosed by the referring physician and speech language pathologist (SLP). The overall sign of TMoA is nonfluent, reduced, fragmentary echoic, and perseverative speech with frequent hesitations and pauses. The hallmark sign of TMoA is intact repetition in the presence of these signs and symptoms. In general for individuals with TMoA, treatment should capitalize on their strong auditory comprehension and repetition skills and address the individual's reduced speech output and difficulty initiating and maintaining a conversation. Based on the specific needs of the patient, SLPs can provide a variety of treatment activities. To improve word retrieval and initiation difficulties, clinicians may use confrontation naming in which the patient is asked to name various objects and pictures. Depending on the severity, they may also use sentence completion tasks in which the clinician says sentences with the final word(s) missing and expects the patient to fill in the blank. To increase speech output, the clinician may provide a set of pictures and prompt the patient to describe or elaborate on the events pictured. The clinician can also provide spoken or written words and prompt the patient to use the words in a sentence. To improve conversational skills, SLPs may engage the patient in structured conversations in which supports are provided to help the patient take appropriate conversational turns, maintain the topic of conversation, and formulate appropriate sentences. Clinicians often need to provide pragmatic guidelines so that the patient's responses go beyond the clinician's request and so the clinician does not do the majority of the talking. In order to improve the patient's abilities to functionally communicate in their natural settings, the SLP will provide strategies and techniques to enhance their success in communicative settings (i. e. supplementing speech with nonverbal communication). Additionally, they may train the patient's communication partners to support the conversational abilities of the patient by facilitating the use of preserved cognitive and social functions. Research supports the use of various partner training programs such as Supported Conversation for Adults with Aphasia from the Aphasia Institute. In this program, the focus is put on acknowledging the patient's competence and helping them to reveal that competence. Strategies include saying “I know you know” when appropriate, using gestures to supplement messages, limiting background noise, and given sufficient time for response. From a neuroscience perspective, research has found that a dopamine agonist, bromocriptine, taken by mouth, has provided positive outcomes during intervention for non fluent types of aphasia, such as TMoA or adynamic aphasia. Studies have found that bromocriptine increased neural networks which assist with the initiation of speech in individuals who possess non fluent characteristics of speech. In order to capitalize on neuroplasticity for treatment of all types of aphasia, timing, intensity, duration, and repetition of treatment should be taken into consideration. Research has found that aphasia treatment initiated during the earlier acute post injury phase is more effective compared to treatment initiated in the chronic phase. With regard to intensity and duration of treatment, studies reported maximum recovery occurred with intense weekly therapy (approximately 8 hours per week) was delivered over a 2–3 month period. Other research shows that distributed therapy may be more beneficial than high intensity therapy. More research is needed to determine which is best, but it may be found that the ideal duration and intensity of therapy is variable depending on the patient and their needs.
Болжам
Афазияның басқа түрлерімен салыстырғанда, ТМОА сирек кездеседі, сондықтан оның барысы туралы мәліметтер аз. Бұл ТМОА диагнозы қойылған науқастардың ұзақ мерзімдік жағдайы жақсы болатынын көрсетеді. Дегенмен, бұл барлық науқастарға қатысты болмауы мүмкін және осы тұжырымдарды нақтылау үшін қосымша зерттеулер қажет. Тағы бір зерттеуде ТМОА барысы зақымдану мөлшеріне байланысты екені анықталды. Шағын зақымданулар көбінесе сөйлеуді бастауда кешігуге алып келеді, ал ірі зақымданулар тілдің айқын бұзылуларына және абстрактілі ойлау қабілеттерімен қиындықтарға ұшыратады. Емдеу бағытын таңдағанда және барысын болжағанда емнің қарқындылығы, ұзақтығы және басталу уақытын ескеру қажет. Жалпы алғанда, емнің қарқындылығы жоғары болған сайын, жақсару да артады. Ұзақ мерзімді емдеу тұрақты өзгерістерге әкеледі. Ал уақытқа қатысты айтсақ, емді тым ерте бастау организмнің толыққанды қалпына келмей, қарқынды терапияны қабылдауға дайын болмауына байланысты қиындықтар тудыруы мүмкін, ал тым кеш бастау емнің тиімді болу мүмкіндігін жіберуге әкелуі мүмкін.
In relation to other types of aphasia, TMoA occurs less frequently, so there is less information on its prognosis. This suggests a positive long term prognosis for patients with TMoA. However, this might not be the case for all patients and more research is needed in order to solidify these findings. Another study found that prognosis of TMoA is affected by lesion size. Smaller lesions typically cause delays in speech initiation; whereas, larger lesions lead to more profound language abnormalities and difficulty with abstract language abilities. Intensity, duration and timing of treatment all need to be taken in to consideration when choosing a course of treatment and determining a prognosis. In general, greater intensity leads to greater improvement. For duration, longer term treatment produces more permanent changes. As for timing, beginning treatment too early may be difficult for the system which has not recovered enough to do intensive therapy, but beginning too late may result missing the window of the opportunity in which the most change can occur.