Кіріспе

Протозой паразитінің түрі

Histomonas meleagridis – құстардың кең ауқымын, оның ішінде тауықтарды, күркілерді, тауысқұстарды, бөденелерді және фазандарды қамтитын паразиттік протозойдың түрі. Бұл жұқпалы энтерогепатит немесе гистомониаз (қара бас ауруы) тудырады. H. meleagridis көптеген құстарға жұғуы мүмкін, бірақ күркілер үшін ең қауіпті. Ол соқыр ішек қуысы мен бауыр паренхимасында қоныстанады, онда кең ауқымды некрозға себеп болады. Жұқтырушы – Heterakis gallinarum нематодасы.

Сипаттама

H. meleagridis – микроскопиялық, плеоморфты протозоа, және амебоидтық және флагеллиялы екі нысанда болуы мүмкін. Тін ішінде ол амебоидтық протозоа нысанында кездеседі, ал ішек қуысының ішінде немесе тоқ ішектің құрамында еркін, созылған флагеллиялы нысанда өмір сүреді. Амебоидтық нысанының диаметрі әдетте 8-15 мкм, ал флагеллиялы нысаны 30 мкм-ге дейін жете алады. Гистомонадтарда митохондриялар болмайды, олар энергияны гидрогосомалардың ішінде өндіреді. Флагеллиясы 9x2+2 типіне жатады. Олар шырыш қабық асты және бұлшық қабықшасына қоныстанып, ауыр некроз тудырады. Паразиттер тамыр жүйесі арқылы бауырға өтеді. Мұнда олар кратер тәрізді, некроздық зақымдануларды қоздырады. Көлқанаттардың (түркия) тобындағы өлім-жітім көрсеткіші өте жоғары болуы мүмкін (80-100%).

Патогенділік

H. meleagridis – қайнап келген құстардың гистомониазының қоздырғышы. Ол сіңіршек пен бауыр паренхимасының шырышты және астыңғы қабаттарының кең ауқымды және ауыр некрозын тудырады. Зақымданулар кейде Escherichia coli және кокцидиялар сияқты басқа патогендермен күшейеді. Симптомдар инфекциядан кейін 7-12 күн ішінде пайда болады және депрессия, азыну, өсудің нашарлауы, су көтере беру, күкірт сары түсті диарея, әлсіздік, қанаттардың салбырауы және қауырсынның түсік күйінде болуын қамтиды.