Кіріспе

Француз анархисі (1895–1978)

Гастон Леваль (20 қазан 1895 – 8 сәуір 1978) – француз анархо-синдикалисі, испан революциясының қатысушысы және тарихшысы.

Өмірбаян

Леваль 1895 жылы Сен-Дениде Пьер Пиллер деген атпен француз коммунарының ұлы ретінде дүниеге келді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол әскерге шақырудан қашу үшін Франциядан Испанияға қашып кетті. Ол жерде жергілікті анархо-синдикалистік кәсіподаққа, Конфедерация Nacional del Trabajo (CNT) қосылды. 1921 жылы Леваль КНТ-ның испандық делегациясымен бірге Коммунистік Интернационалдың 3-дүниежүзілік съезіне қатысу үшін Мәскеуге барды. Съезден оралғанда ол большевиктердің "пролетариат диктатурасын" "пролетариат үстінен диктатураға" айналдырғанын айтты. Примо де Ривераның диктатурасының күшеюі оны Испаниядан Аргентинаға кетуге мәжбүр етті, онда ол 1936 жылға дейін өмір сүрді. Испанияда Азамат соғысы басталғаннан кейін ол Испанияға оралып, конфедеративтік жасақтарға қосылды. Ол Арагон майданына жіберілді, онда Сарагоса және Уэска секторларында шайқасты. 1936 жылдың қараша айында ол Малагаға жіберілді, онда соғыс комитетіне енгізілді. Ол CNT FAI-ге жергілікті тұрғындардың зор қолдау көрсеткенін және испан Республикалық үкіметке деген халықтың сенімсіздігін баялады, ол қалаға қару-жарақ пен оқ-дәрімен қамтамасыз етуден бас тартқандықтан соғыс күшін "жүйелі түрде саботаж етті" деп мәлімдеді. Содан кейін Леваль Арагонға оралды, онда ол жергілікті аграрлық ұжымдардың арасында өмір сүрді және олардың қызметі туралы есеп берді. Ол еңбектің ұжымдық түрде атқарылғанын, ал ауыл шаруашылығы өнімдерінің ортақ меншікте болғанын, оның тұтынуға немесе айырбастауға бөлінуіне ұжымның барлық мүшелері шешім қабылдағанын жазды. Ол Арагондық ұжымдарды "әркімнен қабілетіне қарай, әркімге қажеттілігіне қарай" ресурстарды бөлудегі алғашқы жаппай тәжірибе ретінде сипаттады, кейбір ауылдар жергілікті валютаны қолданса, ал басқалары ақшаны толығымен жойды. Ол сондай-ақ өнеркәсіптік экономиканың анархо-синдикализм принципі бойынша қайта ұйымдастырылуын сипаттады, онда әртүрлі өнеркәсіптік секторлар бір әкімшілік басқарудың астында біріктірілді. Леваль Арагон аймағындағы шағын шаруашылықтардың 75%-ы ерікті түрде ұжымдастырылғанын мәлімдеді. 1937 жылдың жазында ол Республикалық билік тарапынан ұжымдардың күштеп таратылуы туралы есеп берді. Ол "Либертайр" газетіне Республикалық әскери жеңілістердің басты себебі "саяси тартыстар" болғанын хабарлады. Ол Испаниядан кетіп Францияға оралды, онда Бірінші дүниежүзілік соғыстағы дезертирлік ісі үшін тұтқындалып, төрт жылға бас бостандығынан айырылды. 1968 жылғы мамыр оқиғаларының басталуымен Францияда анархистік қозғалыстың саны мен теориялық дамуы бойынша тарихи төмен деңгейге жеткенін Леваль мәлімдеді. Леваль 1978 жылы қайтыс болды.