Кіріспе
Қой түрлері
Непалдағы ауылдық даму комитеті
Speciesbox
| атауы = Аргали
| суреті = Karkaraly National Park 11.jpg
| сурет сипаттамасы = Жайлаудағы аргали қойларының тобы
| статусы = NT
| статус жүйесі = IUCN3.1
| статус дереккөзі =
| статус2 = CITES A2
| статус2 жүйесі = CITES
| статус2 дереккөзі = Бұл жабайы қойлардың ең ірі түрі. Аргали иықтарымен биік тұрады, бастан құйрық түбіне дейінгі ұзындығы өлшенеді. Аналықтары, яғни қойлары, еркектерден айтарлықтай кішідірек, кейде салмағы еркектерден екі есе аз болады. Аналықтарынан салмағы шамасында, ал еркектердің салмағы әдетте , ең ірісінің салмағы болған. Памир аргали (Марко Поло қойы деп те аталады, себебі оны алғаш рет осы саяхатшы сипаттаған), O. a. polii, орташа есеппен ең үлкен тұқылы, құйрығын есептемегенде ұзындығынан асып түседі және дене салмағы бойынша басқа көптеген түрлерге қарағанда жыныстық айырмашылығы аз. Аргалидің құйрығы барлық жабайы ешкі, антилопа және қойлардың арасында ең қысқа, құйрығының ұзындығы дейін жетеді.
Жалпы түсі әр жануарда әртүрлі болады – ашық сарыдан қызғылт қоңырға, ал кейде қара сұр қоңырға дейін. Гималайдан алынған аргали немесе нян әдетте қараңғырақ, ал Ресейде кездесетін аргали немесе нян көбінесе ақшыл болады. Жазда оның терісі көбінесе тұз бен бұрыш сияқты ұсақ нүктелермен жабылады. Арқасы бүйірінен қараңғырақ, ал бүйірінің түсі біртіндеп ашықтанады. Жүзі, құйрығы және жамбасы сары түсті ақ болады. Еркекте ақшыл мойын жүні және арқа тігі бар, әдетте аналықтарға қарағанда түсі қараңғырақ. Еркектерде екі үлкен бұралақ мүйіз болады, кейбіреулерінің ұзындығы дейін жетеді және салмағы дейін болады. Еркектер мүйіздерін бір-бірімен бәсекелесу үшін пайдаланады. Аналықтарда да мүйіз болады, бірақ олар әлдеқайда кішкентай, әдетте ұзындығынан кем.
the Village Development Committee in Nepal
Speciesbox
| name = Argali
| image = Karkaraly National Park 11. jpg
| image caption = A flock of wild Argali
| status = NT
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| status2 = CITES A2
| status2 system = CITES
| status2 ref = It is the largest species of wild sheep. Argali stand high at the shoulder and measure long from the head to the base of the tail. The female, or ewe is the smaller sex by a considerable margin, sometimes weighing less than half as much as the male, or ram. The ewes can weigh from and the rams typically from , with a maximum reported mass of The Pamir argali (also called Marco Polo sheep, for they were first described by that traveler), O. a. polii, is the largest race on average, regularly measuring more than long without the tail, and is less sexually dimorphic in body mass than most other subspecies. The argali has relatively the shortest tail of any wild goat antelope or sheep, with reported tail lengths of
The general coloration varies between each animal, from a light yellow to a reddish brown to a dark grey brown. Argali or nyan from the Himalayas are usually relatively dark, whereas those from Russian ranges are often relatively pale. In summertime, the coat is often lightly spotted with a salt and pepper pattern. The back is darker than the sides, which gradually lighten in color. The face, tail and the buttocks are yellowish white. The male has a whitish neck ruff and a dorsal crest and is usually slightly darker in color than the female. Males have two large corkscrew shaped horns, some measuring in total length and weighing up to Males use their horns for competing with one another. Females also carry horns, but they are much smaller, usually measuring less than in total length.
Аумағы мен тіршілік ету ортасы
Арғалының таралу аймағы батыстағы Орталық Қазақстаннан басталып, шығыстағы Қытайдың Шанси провинциясына дейін, солтүстіктегі Алтай тауларынан оңтүстіктегі Гималайға дейін созылады. Олар – таулы аймақтарға тән түр, биіктігі шамамен [мәлімет жоқ] метрден басталады. Қорғалатын аумақтарда бұл түр көбінесе жұмсақ тілгіленген, аз көлбеу жерлерді ұнатады, бірақ қозылы қойлар көбінесе тік жарлы, каньондар мен тік тастармен сипатталатын аймақтарда мекендейді. Қазақстан сияқты қарқынды аңшылыққа ұшыраған жерлерде, олар көбінесе орманды жерлерде кездеседі. Қытай мен Ресейдің кейбір аймақтарында, көптеген малмен ресурстар үшін бәсекелесетін арғалылар көбінесе тік, тік жарлы жерлерде тұрады. Арғалылар қыс айларында қар жабыны жұқа болатын тау аймақтарын іздейді, қарды жерден сыпырып тастайтын жел бағытын ұстанады. Ерекектер әдетте ұрғашыларға қарағанда биіктеп орналасқан жерлерде жиірек кездеседі және қыс айларында биіктеп орналасқан жерлерде ұзақ уақыт қалады. Жергілікті түрлердің жойылмаған жерлерінде қар барысы мен италдық барыс кез келген жастағы арғалыларды жемтігі ретінде пайдаланады. Еуразиялық түлкі мен қасқырлар кейде қысқы әлсіз қойлар сияқты өлшемдегі арғалыларды өлтіруі мүмкін. Қызыл түлкілер мен үй иттері (әсіресе қойшылар ұстайтындары) қозыларды жейді. Синералық қарға, ламаргейерлер және алтын бүркіттер қойлар мен қозылардың тобын айналып, мүмкін жемтігі ретінде қарауы мүмкін, ал алтын бүркіттің ұяларында арғалы қозыларының қалдықтары табылған. Кішкентай жыртқыштар, мысалы, қанатты құстар мен ұсақ сүтқоректілер аналық қойларға шабуылдайды, бірақ ірі жыртқыштардың қатысуымен аналық қойлар қозыларын алып, тез қашады. Пакистан басқаратын Кашмирде бұл түрлердің саны азайып бара жатқан түрлер тізіміне енген. Алайда, митохондриялық геномдық қатынастарды зерттеу және арғалы мен қой арасындағы түрлер аралық ядролық трансфер эмбриондарын жасау, осы түрді ұзақ мерзімде сақтауға көмектеседі.