Кіріспе

Short S.25 Sandringham – британдық азаматтық дирижабль, Short Brothers компаниясымен жобаланған және алғашқыда олармен өндірілген. Олар кеңінен қолданылған Short Sunderland әскери дирижабльдерін түрлендіру арқылы жасалды, ол теңіздік патрульдеуге жиі қолданылатын. Sandringham-ға дейін, Корольдік әуе күштері (RAF) үшін салынған көптеген Sunderland дирижабльдері 1942 жылға дейін азаматтық конфигурацияға түрлендірілді. Бұл британдық Overseas Airways Corporation (BOAC) компаниясының қашықтығы ұзақ ұшақтарға қосымша талабын қанағаттандыру үшін жасалды. Осы қажеттілік Short Hythe дирижаблінің жасалуына әкелді, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі дамуына байланысты біршама қарапайым түрлендіру болды. Соғыс аяқталғаннан кейін Shorts компаниясы Sunderland дирижаблінің жетілдірілген және қабілетті түрін жасауға ұмтылды; оның алғашқы прототипі, 1945 жылдың қараша айында алғашқы рейсін жасады және Sandringham I деп аталды. BOAC компаниясы Sandringham дирижаблін өз паркіне сатып алуға асықты, бұл Sandringham II және одан әрі жетілдірілген бірнеше нұсқаларын өндіруге әкелді. Бастапқыда Hythe дирижабльдерімен бірге пайдаланылған Sandringham дирижабльдеріндегі жағдай ыңғайлы болғандықтан, олар пайдалану және бағыттар бойынша басымдыққа ие болды. TEAL, Qantas және Ansett сияқты басқа да операторлар да осы типті сатып алды. Sandringham дирижаблі жақын арада құрлықтағы авиалайнерлерден, соның ішінде жылдам реактивтік авиалайнерлерден озып кетті, сондықтан 1950 жылдардың соңында олардың жұмысы айтарлықтай қысқарды. Осы типтегі соңғы жоспарланған рейс 1970 жылдары аяқталды. Қазіргі күнге дейін сақталған үш Sandringham дирижаблі бар деп есептеледі.

Өмірбаян

Екінші дүниежүзілік соғыстың қақ жасында Ұлыбританияның жетекші әуе компаниясы British Overseas Airways Corporation (BOAC) өзінің паркінде жаңа ұшақтар қажет екенін мойындады. Алғашқы партиясы қанағаттанарлық деп табылғаннан кейін, 1943 жылы тағы алты "Сандерленд" ұшағы ұқсас мақсаттар үшін, ал келесі жылы тағы 12 ұшақтан тұратын партия қайта жабдықталды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін BOAC өзінің "Сандерленд" ұшақтарын жайлырақ стандартқа келтіріп, бейбіт уақыттағы қажеттерге бейімдеді; олар "Short Hythe" деп аталды. Нақты өзгерістердің ішінде, қарапайым скамья орындықтарды жеке орындықтармен алмастыру болды, бұл бастапқы H.1 конфигурациясында бір палубада 16 жолаушыға дейін орналастыруға мүмкіндік берді. Жақсартылған модельдер, мысалы H.2 нұсқасы, серуендеу палубасымен жабдықталды, ал H.3 конфигурациясы тағы сегіз орындық қосты. Сонымен қатар, үлкен көлемде хат-хабар да тасымалдауға болатын. Қозғалтқыштар "Bristol Pegasus 38" деп біртектіленді.

Соғыстан кейінгі қайта құрулар

Соғыс аяқталғанға дейін-ақ, түрлендірілген "Сандерлендтер" сәтті болғанымен, жақсартуға болатын салалар бар екені анықталды. Әрбір "Сэндрингем" бұрын RAF жағалау әскерлері басқарған, пайдаланылмаған "Сандерлендтерден" қайта жасалған. Оның түрлендірілуіне себеп, бұрынғы "Сэндрингемнің" циклон кесірінен бекінісінен жұлынып, жоғалып кетуі болды.

Пайдалану тарихы

Өзгертілген "Сандерлендс" 1943 жылғы наурыз айында Пул Харбор (Дорсет) және Лагос (Нигерия) арасындағы BOAC бағытында жұмысын бастады. 1944 жылғы мамыр айында қызмет Калькуттаға дейін кеңейтілді, ал Еуропадағы соғыстың аяқталуы (VE күні) ұшақтарды BOAC басқаруына қайтаруға мүмкіндік берді. Олар Үндістан бағытымен жалғасты, ол жеңіс күнінен кейін Янгонға (Бирма) дейін ұзартылды. 1946 жылы BOAC-тың "Hythes" паркі Австралияға ұзақ қашықтыққа ұшуды бастады; 1946 жылғы 12 мамырда Австралияның Qantas әуе компаниясымен бірлесіп жұмыс істейтін Пул – Сидней бағыты іске қосылды. Сол жылдың тамызында BOAC-тың "Hythes" ұшақтары Гонконгқа "Dragon" бағытымен жіберілді. 1946 жылы "Sandringham" үлгілерінің алғашқы өндіріс нысanaлары Оңтүстік Америка нарығында өзін тиімді көрсете білді. Аргентинадағы бірнеше әуе компаниялары, сондай-ақ Уругвайдың CAUSA әуе компаниясы осы типтегі ұшақтардың алғашқы операторлары болды. "Aerolíneas Argentinas" 1962 жылға дейін "Sandringham" ұшақтарын жолаушылар тасымалына пайдаланды, содан кейін олар 1960 жылдардың соңына дейін жүк тасымалына қолданылды. 1946 жылы BOAC өзінің қолдағы ұшу қайықтары паркінің барлық жоспарланған бағыттарды орындауға жеткіліксіз екенін мойындады, сондықтан әуе компаниясы "Sandringham" үшін алғашқы тапсырысын берді. Келесі жылы "Sandringham 5" BOAC қызметіне енгізілді, ол оны "Plymouth" класы деп атады және оны негізінен компанияның Қиыр Шығыс бағыттары бойынша Саутгемптоннан Александрия арқылы Гонконг пен Токиоға дейін пайдаланды. Бұл үлгі тез арада сенімді және жолаушылар арасында танымал болды, нәтижесінде 1948 жылы BOAC жақсартылған "Sandringham 6" ұшағына тапсырыс берді, оны "Bermuda" класы деп атады. Алайда, бұл операциялар жаңа жағдайларға байланысты тез арада маңызын жоғалтты, BOAC 1949 жылы бірнеше бағыттардағы ұшу қайықтарын жердегі Lockheed Constellation ұшақтарымен алмастыруды жөн көрді. Жаңа Зеландиядағы TEAL әуе компаниясы да "Sandringham" ұшағын ерте пайдаланғандардың бірі болды, оны негізінен Окленд – Сидней бағытында, сондай-ақ Тынық мұхиты аралдарына жасалатын рейстерде пайдаланды. 1950 жылы Qantas Сидней портындағы Роуз-Бей ұшу кемесі базасынан Жаңа Каледония, Жаңа Гебрид аралдары, Фиджи, Жаңа Гвинея және Лорд-Хау аралдарына ұшқан бес ұшақтың біріншісін пайдалануға енгізді; олардың екеуі TEAL-ден, ал қалған үшеуі BOAC-тен сатып алынды. Qantas өзінің "Sandringham" ұшақтарын 1955 жылға дейін үздіксіз пайдаланды.

Тірі қалғандар

Ex Ansett Sandringham (RAF сериялы ML814 Short Sunderland MR5) c/n SH.974b. 1953 жылы Фиджидегі No.5 эскадрильясына берілді және NZ4108 болып өзгертілді. Хобсонвилл, Жаңа Зеландия, 1956–1963 жылдары. 1963 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс әуе компаниясына сатылды. Жолаушыларға арналған конфигурацияға ауыстырылып, VH BRF тіркелді және Islander деп аталды. 1974 жылы Антиль аралдары әуе кемелеріне, Виргин аралдарына N158J ретінде сатылды. 1979 жылы Эдвард Хултонға (Ұлыбритания) G BJHS Spirit of Foynes ретінде сатылды. Дауылдан зақымдалып, жөнделді. 1992 жылы Kermit Weeks-ке сатылып, N158J болып қайта тіркелді. Қазіргі уақытта АҚШ, Флорида штаты, Полк-Сити қаласындағы Fantasy of Flight мұражайында Кермит Уикспен бірге N814ML тіркелген күйде қойылған. Бұрынғы Ansett Sandringham (RAF сериялы JM715 Short Sunderland Mk III) Tasman Empire Airways Ltd. (TEAL) үшін ұшқан. Air Ministry-ден JM715 Жаңа Зеландия сатып алған. Short Belfast зауытында жаңартылғаннан кейін, ұшаққа SH.55C нөмірі беріліп, TEAL компаниясына тіркелді. 29 қазан 1947 жылы Саутгемптоннан Уайтемата портына жеткізілді және тез арада Сидней – Окленд (1300 миль) бағытында қызметке кірісті. 1950 жылдың мамырында ZK AMH Австралияның Barrier Reef Airlines компаниясына сатылды, онда ол Beachcomber деп аталды және VH BRC тіркелді. Barrier Reef Airlines кейіннен ірі австралиялық Ansett әуе компаниясымен сатып алынып, Ansett Flying Boat Services болып өзгерді және 1974 жылға дейін Сидней, Роуз-Бейден жұмыс істеді. Ұшақты ұшуға жарамды күйде ұстауға қажетті қаржы жеткіліксіз болды. 1981 жылы ұшақ Ұлттық авиациялық жинақ үшін Science Museum сатып алды және қазір Саутгемптондағы Solent Sky мұражайында қойылған. Short S 25 Sandringham 7 Bermuda класы. c/n SH 57C. RAF сериялы JM719 Short Sunderland Mk III ретінде салынған. 1947 жылы BOAC британдық тіркеліміне G AKCO St. George ретінде Short S 25 Sandringham 7 Bermuda класына айналдырылды. 1954 жылы сэр Патрик Гордон Тейлорға сатылды. VH APG Frigate Bird III тіркелді. 1958 жылы Reseau Aerian Interinsulaire компаниясына сатылды. F OBIP тіркелді. 1970 жылы Папеите, Таитиде соңғы рейсі жасалды. Бастапқыда 1975 жылы Квинсленд әуе мұражайына сыйға тартылды. Орын ауыстырудың құны тым жоғары болды. 1977 жылы Ле Бурже әуежайындағы Musée de l'Air et de l'Espace сатып алды. 1979 жылы француз әскерімен Парижге тасылып, көрмеге қойылды, бірақ 1984 жылдың 8 ақпанында болған дауыл кезінде ауыр зақымдар алды. 2008 жылдан бері қалпына келтірілуде, ал 2018 жылдың қаңтарына қарай көпшілікке көрсетілмейді.