Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гвен ха Ду (бретон тілінде "ақ және қара") – 1930 жылдың соңында Парижде Селестин Лайне құрған жартылай әскери ұйым. Ол "тікелей әрекеттер" арқылы бретон ұлтшылдығын қолдады және оқырмандарды терроризмге үйрету мақсатында құпия нұсқаулық жариялады. "Gwenn ha du" фразасы – осы түстердегі бретон туының лақап аты.
Gwenn ha Du (Breton for "white and black") was a paramilitary group founded at the end of 1930 in Paris by Célestin Lainé. It advocated Breton nationalism through "direct action" and published a secret manual aimed at instructing readers in terrorism. The phrase "Gwenn ha du" is the nickname for the Breton flag, which is in these colours.
Ескерткіштерге бомба түсіру
1932 жылдың шілдесінде Гвен ха Ду ең қорлаушы деп санаған ескерткішті жоюға шешім қабылдады: Жан Буше 1532 жылы Бретань мен Францияның бірігуін бейнелейтін мүсін. Оның шамамен жиырма жыл бұрын ашылуы бретон ұлтшылдарының алғашқы наразылығына себеп болды. Селестин Лайне өз жатын бөлмесінде нитроглицерин толтырылған сүт қорабынан бомба жасады. 7 тамыздың таңғы сағаттарында ол бомбаны қала әкімдігінің алдындағы Франция королінің мүсінінің басына орналастырды. Сағат 4-те бомба жарылып, қола мүсінді және 100 метр радиустағы барлық әйнекті қиратты. 7 тамызда топ осы шабуылға жауапкершілікті мойнына алды, ол Франция премьер-министрі Эдуар Эррио басшылығымен Ванн қаласында өтіліп жатқан бірігудің 400 жылдығына орай ұйымдастырылған болатын. Француз коммунистік партиясының газеті "Л’Юманите" ертесі күні сөйлеп, Эррионың кельт цивилизациясының жойылғанын атап көрсетпегеніне және бретон тілі мен мәдениетін мойындаудан бас тартуына наразылық білдірді. Билік 11 тамызда алты белсендіні тұтқындады, олар елу күн түрмеде отырды.
In July 1932, Gwenn ha Du decided to destroy a monument it found particularly offensive: a statue created by Jean Boucher marking the union of Brittany and France in 1532. Its unveiling some twenty years earlier triggered the first protest by Breton Nationalists. Célestin Lainé made a bomb in his bedroom, consisting of a condensed milk carton filled with nitroglycerine. In the early hours of August 7, he set the bomb behind the head of the King of France's statue in the facade opposite the mayor's office. At 4:00 a. m., the bomb detonated, shattering the bronze statue and all glass within 100 metres. On August 7, the group claimed responsibility for the attack, which was intended to coincide with the 400th anniversary celebration of the union, taking place in Vannes under the guidance of French prime minister Édouard Herriot. L'Humanité, the French Communist Party newspaper, spoke out the day after, protesting that Herriot didn't mention that all Celtic civilisation was wiped out, the refusal to acknowledge the Breton language and culture. The authorities arrested six militants on August 11; the six remained imprisoned for fifty days.
Кейінгі шабуылдар
Өзін "Бретон ұлттық партиясының" ресми емес әскери қанаты ретінде көрсеткен "Гвен ха ду" бірнеше ай бойы белсенділік танытты. 20 қарашада "Гвен ха ду" мүшелері Эдуар Эррио келгенге аздай уақыт қалғанда Ingrandes пен Champtocé арасындағы теміржол жолында бомба жарылды. Поезд зақымдалған рельстердің алдында тоқтады. Дегенмен, Эррио ақырында Нантқа уақытында жетіп, Франциямен Бретань арасындағы одақтастық актін тойлады. Одан кейін тағы үш шабуыл болды: 1936 жылдың 13 сәуірінде төрт префектурада өрт қойылды; 1938 жылдың 18 желтоқсанында ескерткіш жарылды (Понтивидегі бретон-анжу федерациясы ескерткіші); және 1939 жылдың 28 ақпанында Кимпер префектурасына шабуыл жасалды.
The Gwenn ha du, which presented itself as the unofficial military wing of the Parti National Breton, followed up with a few months of action. On November 20, Gwenn ha du members detonated a bomb on the railway line between Ingrandes and Champtocé, not long before Édouard Herriot's arrival there. The train stopped in front of the damaged rails. However, Herriot eventually got to Nantes in time to celebrate the act of the Union between Brittany and France. Three more attacks followed: April 13, 1936, with arson in four préfectures; December 18, 1938, with the blowing up of a monument (the Monument de la Fédération bretonne angevine in Pontivy); and the attack in the préfecture of Quimper on February 28, 1939.
Тарату
1941 жылғы 13 мамырда Кархай жандармерия станциясына қарсы соңғы шабуыл жасалған деген күдік туды, бұл Вишидегі Ұлттық кеңес мүшелеріне дәстүрлі Бретань провинциясының шекарасы мойындалмаса, тағы шабуылдар болады деп ескертетін мәлімдеме жіберілгеннен кейін болды. Осыдан кейін топтың қызметі тоқтатылды, оның мүшелері неміс оккупациялық күштерімен бірлесіп жұмыс істейтін түрлі милициялардың құрамына кірді. Лайн өзі Безен Перрот милициясын басқарды, оның құрамында бұрынғы Гвен ха Ду белсенділері болды. Соғыстан кейін аман қалған мүшелері тұтқындалды немесе Франциядан қашып кетті. Кейіннен олардың кейбіреулері 1960 жылдары белсенді болған Бретань азаттық фронтымен байланысты болды.
A last attack was suspected on 13 May 1941 against Carhaix gendarmerie station after a statement was sent to members of the National Council in Vichy, threatening more attacks if the borders of the traditional province of Brittany were not recognised. After this the group ceased to function, its members becoming part of various milice groups working with the German occupying forces. Lainé himself led the Bezen Perrot militia, which included former Gwenn ha du activists. After the war, surviving members were either captured or fled France. Some were later associated with the Liberation Front of Brittany, which was active in the 1960s.