Жан Батист Жюльен д’Омалиус д’Алло: Бельгиялық геолог және мемлекет қайраткері
Jean Baptiste Julien d'Omalius d'Halloy
Жан Батист Д’Омалиус д’Аллой (1783-1875) – бельгиялық геолог, крейд кеземін анықтаған және геологиялық карта жасаған ғалым. Halloysite минералы оның құрметіне аталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бельгиялық геолог (1783–1875)
Belgian geologist (1783–1875)
Жан Батист Джулиен д’Омалиус д’Халлой (17 ақпан 1783 жылы Льеж қаласында дүниеге келген, 15 қаңтар 1875 жылы Брюссельде қайтыс болған) – бельгиялық мемлекет қайраткері және геолог. Ол 1822 жылы бор дәуірін ерекше геологиялық кезең ретінде алғаш рет анықтаған. 1813 жылы аяқталып, 1822 жылы жарияланған Франция, Бенилюкс, Рейн аймағы және Швейцарияның алғашқы геологиялық картасын жасады. Оның құрметіне халозит – бір түрі саз минералы аталды. Ол сондай-ақ адам тектері туралы да жазған. Ол Бельгия Корольдік академиясының мүшесі болды (1816 жылғы 3 шілдеде сайланды және 1850, 1858 және 1872 жылдары президент болды), Франция Геологиялық қоғамының президенті (1852) және Француз ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1842). 1873 жылы Корольдік қоғамның шетелдік мүшесі болып сайланды. Халлой Нидерланд Біріккен Корольдігінің (1815–1830) кезінде Намюр провинциясының губернаторы қызметін атқарды. 1848 жылы Бельгия Сенатына сайланды, үш жылдан кейін (1851) вице-президент болды және 1870 жылға дейін осы лауазымды иеленді, осылайша Бельгия тарихында Сенаттың ең ұзақ қызмет еткен вице-президенті атанды. Оның екі қызы болды. Оның қызы София 1838 жылғы 27 ақпанда Бельгия Сенатының вице-президенті, белгілі энтомолог, Лиеж Корольдік ғылым қоғамының президенті болған барон Эдмонд де Селис Лонгшампқа тұрмысқа шықты.
Jean Baptiste Julien d'Omalius d'Halloy (17 February 1783 in Liège – 15 January 1875 in Brussels) was a Belgian statesman and geologist. He was the first to define the Cretaceous as a distinct geological period, in 1822. He produced the first geological map of France, the Benelux, the Rhineland and Switzerland, completed in 1813 and published in 1822. Halloysite, a clay mineral, was named in his honour. He also wrote on races. He was a member of the Royal Academy of Belgium (elected on July 3, 1816 and president in 1850, 1858 and 1872), president of the Geological Society of France (1852) and corresponding member of the French Academy of Sciences (1842). He was made a foreign member of the Royal Society in 1873. Halloy was governor of the province of Namur during the period of the United Kingdom of the Netherlands (1815 1830). He was elected to the Belgian Senate in 1848, of which he became vice president three years later (1851), a position he held until 1870 making him the longest serving vice presidents of the Senate in Belgian history. He had two daughters. His daughter Sophie married on February 27, 1838 Baron Edmond de Selys Longchamps, vice president of the Senate of Belgium, renowned entomologist, president of the Royal Society of Sciences of Liège.
Ерте өмір және білім
Лиеж қаласында туған ол ежелгі және асыл отбасының жалғыз баласы болды, ал оның біліміне ерекше мән берілді. Туған қаласында классикалық білімін аяқтағаннан кейін, 1801 жылы ата-анасы оны Парижге, астананың әлеуметтік және әдеби мүмкіндіктерін пайдалану үшін жіберді. Алайда, Буффонның еңбектерінен оянған геологияға деген қызығушылығы оны музейлерге және Jardin des Plantes-ке жетеледі. Ол 1803 және 1805 жылдары Парижге қайта барды, осы кезеңдерде Фуркрой, Ласепед және Жорж Кувье оқыған лекцияларын тыңдады. Оның туған жеріне қайта оралу сапарлары көбінесе солтүстік Франция арқылы геологиялық экспедициялар ұйымдастыруға мүмкіндік берді. 1808 жылы ол Journal des Mines журналына «Essai sur la géologie du Nord de la France» деген мақаласын жіберді. Осылайша ол бүкіл елді қамтитын геологиялық зерттеулер сериясін жүргізу жобасын қолға алды. Бұл жоба империяның геологиялық картасын жасау туралы тапсырмамен ілгері дамыды, бұл оны әскери қызметтен босатты.
Born in Liège, he was the only son of an ancient and noble family, and his education was carefully directed. After completing his classical studies in his home town he was sent to Paris in 1801 by his parents to avail himself of the social and literary advantages of the metropolis. A lively interest, however, in geology awakened by the works of Buffon, directed his steps to the museums and the Jardin des Plantes. He visited Paris again in 1803 and 1805, and during these periods attended the lectures of Fourcroy, Lacépède, and Georges Cuvier. His homeward journeys were usually made the occasion of a geological expedition through northern France. As early as 1808 he communicated to the Journal des Mines a paper entitled Essai sur la géologie du Nord de la France. He thus conceived the project of making a series of surveys throughout the whole country. This was furthered by a commission to execute a geological map of the empire which brought with it exemption from military duty.
Жұмыс
Халлой қазіргі геологияның негізін салушылардың бірі болды, әсіресе геологиялық білімнің кең аумақтардағы негізін қалады. Ол Бельгияның тас көмірлі аудандарында, Рейн провинцияларында және Париж бассейнінің үшінші дәуір шөгінділерінде маңызды зерттеулер жүргізді. Ол жұмысына белсенді түрде берілді және 1813 жылға дейін Франция, Бельгия, Нидерланды, Германия, Швейцария және Италияның бір бөлігін аралап, 15 500 шақырымнан астам қашықтықты жүріп өтті. Алайда, оның отбасы геологиялық қызметіне онша қызығушылық танытпады және оны экспедицияларын тоқтатуға көндірді. Ол жасаған Франция және көршілес аймақтардың картасы 1822 жылға дейін жарияланбады және Арман Дюфреной мен Эли де Бомонның толық зерттеулеріне негіз болды. 1830 жылы ол Жорж Кювьеге қарсы Этьен Жоффруа Сен-Илермен бірге болды. 1841 жылға дейін Франция үшін Омалиус салған геологиялық карталардан басқа геологиялық карталар болған жоқ, және тек осы кезде Ами Буэ Еуропаның батыс бөлігін қамтитын геологиялық картаны жариялады. Халлой ұзақ және белсенді өмірі бойы католик дінін ұстанды және шіркеуге адалдығымен және берілгендігімен ерекшеленді. Ол сенім мен ғылымның үйлесімділігін қаперіне алып, осыны 1866 жылы Бельгия академиясының алтын мерейтойында сөйлеген сөз тақырыбы етті.
Halloy was one of the pioneers of modern geology, and in particular laid the foundation of geological knowledge over wide areas. He made important studies in the Carboniferous districts of Belgium and the Rhine provinces and in the Tertiary deposits of the Paris basin. He devoted himself energetically to the work and by 1813 had traversed over 15,500 miles across France, Belgium, the Netherlands and portions of Germany, Switzerland and Italy. His family had, however, but little sympathy with his geological activity, and persuaded him to give up his expeditions. The map which he had made of France and the neighbouring territories was not published until 1822 and served as a basis for the more detailed surveys of Armand Dufrénoy and Elie de Beaumont. In 1830, he sided with Étienne Geoffroy Saint Hilaire against Georges Cuvier. Until 1841, there were no other geological maps than those drawn by Omalius for France and it was only at this time that Ami Boué published a geological map including the western part of Europe. Halloy was a practicing Catholic during his long and active life, and was characterized by his loyalty and devotion to the Church. He insisted on the harmony between faith and science, making this the subject of his oration on the occasion of the golden jubilee of the Belgian Academy in 1866.
Өзгерістермен төмендеу
1861 жылы жарық көрген "Түрлердің пайда болуы туралы" кітабының үшінші басылымында Чарльз Дарвин өзінен бұрын түрлер өзгеріске ұшырайды деген пікірді жариялаған және қазіргі тіршілік формалары бұрынғы формалардан шынайы ұрпақ арқылы дамыған деген пікірді айтқан табиғаттанушыларға құрмет көрсетіп, тарихи очерк қосты. Бұл д'Халлойды да қамтиды. 1846 жылы тәжірибелі геолог М.Ж. д'Омалиус д'Халлой тамаша, бірақ қысқа мақаласында ('Bulletins de l'Acad. Roy. Bruxelles', XIII том, 581 бет) жаңа түрлер жеке жаратылғанға қарағанда, өзгеріске ұшырап дамуы ықтимал деген пікірін білдірді: автор бұл пікірді алғаш рет 1831 жылы жариялаған.
In the third edition of On the Origin of Species published in 1861, Charles Darwin added a Historical Sketch giving due credit to naturalists who had preceded him in publishing the opinion that species undergo modification, and that the existing forms of life have descended by true generation from pre existing forms. This included d'Halloy –
In 1846 the veteran geologist M. J. d'Omalius d'Halloy published in an excellent, though short paper ('Bulletins de l'Acad. Roy. Bruxelles,' tom. xiii. p. 581), his opinion that it is more probable that new species have been produced by descent with modification, than that they have been separately created: the author first promulgated this opinion in 1831.
Бельгия ғылым академиясы
Ол 1816 жылдан бастап Бельгия ғылым академиясының белсенді мүшесі болды және үш рет президенттік қызметін атқарды. Сондай-ақ, 1852 жылы Франция геологиялық қоғамының президенті болды. Ол Париж бассейнінің үшіншілік шөгінділерін егжей-тегжейлі зерттеді, креда және кейбір көне қабаттардың аумағын анықтады және оларды алғаш рет картада нақты бейнеледі (1817). Ол этнолог ретінде ерекше көзге түсті және тоқсан жасқа жуық шағында Тарихи археология конгресінің президенті болып сайланды (Брюссель, 1872). 1816 жылы Нидерланд Корольдік институтының шетелде тұратын бірінші сыныпты корреспондент мүшесі болып сайланды. Институт Нидерланд Корольдік өнер және ғылым академиясына айналғанда, ол 1851 жылы шетелдік мүше ретінде қатысты.
He was an active member of the Belgian Academy of Sciences from 1816, and served three times as president. He was likewise president of the Geological Society of France in 1852. He studied also in detail the Tertiary deposits of the Paris Basin, and ascertained the extent of the Cretaceous and some of the older strata, which he for the first time clearly depicted on a map (1817). He was distinguished as an ethnologist, and when nearly ninety years of age he was chosen president of the Congress of Pre historic Archaeology (Brussels, 1872). In 1816 he was elected first class corresponding member living abroad of the Royal Institute of the Netherlands. When the Institute became the Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences he joined as foreign member in 1851.
Мемлекет адамы
Динан округінің (1814) суинтенданты және Лиеж провинциясының (1815) бас хатшысы болғаннан кейін, ол 1815 жылы Намюр губернаторы болды. Ол бұл лауазымды 1830 жылғы революциядан кейінге дейін атқарды. 1848 жылы Бельгия Сенатының мүшесі болып сайланды, 1851 жылы Сенат вице-президенті болды, 1816 жылы Брюссель академиясының мүшесі болып қабылданды және 1850 жылы академия президенті болып сайланды. Мемлекет қайраткері ретінде Халлой халықтың әл-ауқатын қадағалап, міндеттерінің көптігі геологиялық зерттеулерге көп уақыт бөлмейтін болғанымен, сүйікті ғылымына деген қызығушылығын жоғалтпады және кейдегі далалық жұмыстармен айналысып тұрды. Өмірінің соңғы жылдары этнология және философия салаларына көп көңіл бөлді. Оның өлімі тоқсан бірінші жасында жеке басымен жасаған ғылыми экспедицияның қиындықтарынан тезделді. Ол 1875 жылдың 15 қаңтарында Брюссельде қайтыс болды.
After having served as sous intendant of the arrondissement of Dinant (1814) and general secretary of the province of Liège (1815), he became in 1815 governor of Namur. He held this office until after the Revolution of 1830. He was elected a member of the Belgian Senate in 1848, became its vice president in 1851, was made a member of the Academy of Brussels in 1816, and was elected its president in 1850. As a statesman Halloy had at heart the well being of the people and, though his duties allowed him little opportunity for extended geological research, he retained a lively interest in his favourite science and engaged occasionally in field work. In his later years he gave much attention to questions of ethnology and philosophy. His death was hastened by the exertions of a scientific expedition undertaken alone in his ninety first year. He died in Brussels on 15 January 1875.