Кіріспе

Ресейлік және кеңестік зерттеуші, этнограф және жазушы Владимир Клавдиевич Арсеньев, (Влади́мир Кла́вдиевич Арсе́ньев; 10 қыркүйек 1872 4 қыркүйек 1930) - Ресейдің Қиыр Шығыстағы зерттеушісі. Ол өзінің саяхаттарын "По Уссурийскому Краю" ("Уссурий жері бойы") (1921) және "Дерсу Узала" ("Дерсу Узала") (1923) кітаптар сериясында баяндады. Ол 1902-1907 жылдар аралығында жерлестердің аңшысы Дерсу Узаламен бірге Уссури алабына әскери сапарларын баяндады. Ол тұңғыш рет Сібірдің көптеген өсімдік түрлерін және жергілікті этностардың өмір салтын сипаттады.

Ерте өмір

Арсеньев Ресей империясының Санкт-Петербург қаласында дүниеге келген. Атасы крепостной болып дүниеге келген, Мәскеу темір жолының бастығы болған. Арсеньев әскери білім алған соң, Қиыр Шығыстағы ормандарға экспедицияларды бастады. Ол Ресей Азамат соғысы жылдарында Владивостокта өмір сүрді және тәуелсіз Қиыр Шығыс Республикасының Этникалық азшылықтар жөніндегі комиссары (Komissar po delam inorodcheskim) болды. 1922 жылы Қиыр Шығыс Республикасы Кеңес Ресейінің құрамына енгеннен кейін Арсенев көшіп кетуден бас тартып, Владивостокта қалды.

Жұмыс

Арсеньев өзінің зерттеулері туралы көптеген кітаптар жазғаны үшін танымал, оның ішінде 60 - ға жуық география, жануарлар дүниесі және ол саяхаттаған аймақтардың этнографиясы туралы еңбектер. Арсеньевтің ең танымал кітабы - "Дерсу-Узала" - Солтүстік Азияның Уссур тайгасына (орманға) Жапон теңізі бойымен және солтүстікке Владивостокқа дейінгі үш экспедицияның естеліктері. Кітаптың атауы Арсенийдің жол көрсетушісінің есімімен аталған. Ақырында кітап екі фильмге айналдырылды, біреуі 1961 жылы кеңес режиссері Агаси Бабаянның, екіншісі 1975 жылы жапон режиссері Акира Куросаваның. Куросаваның "Дерсу Узала" сол жылы "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Арсеньевтің "Сихоте Алин тауларында" атты трилогиясының үшінші кітабы 1937 жылы ол қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. Арсеньевтің кітаптары ағылшын, неміс, француз, испан, жапон және басқа да тілдерге аударылған. "Дерсу Узала трилогиясы" алғаш рет 1924 жылы неміс тіліне екі томдық жинақ ретінде аударылды (In der Wildnis Ostsibiriens). Соңғы кезде, 2016 жылы 1921 жылы шыққан "Ассури крайының арғы жағында" кітабының цензурасыз, аннотацияланған басылымы ағылшын тіліне аударылды.

Жеке өмір

Арсеньев 1930 жылы Владивостокта 57 жасында қайтыс болды. Оның жесірі Маргарита Николаевна Арсениева 1934 жылы және 1937 жылы күйеуі басқарған жер асты шпиондық және диверсиялық ұйымының мүшесі деп айыпталып, тұтқындалды. 1938 жылы 21 тамызда әскери сот он минутқа созылған сот отырысында оны өлім жазасына кесіп отырды. Ол бірден өлім жазасына кесілді. Арсеневтің қызы Наталья да 1941 жылы сәуірде тұтқындалып, ГУЛАГ-қа жіберілді. Арсеньев қаласы оның есімімен аталған. 2018 жылы Владивосток халықаралық әуежайы оның есімімен аталды.