Кіріспе

Крипто-ислам – басқа дінді ұстанатынын жариялап, іштей ислам дінін сақтау. Крипто-исламды ұстанатын адамдар "крипто-мұсылмандар" деп аталады. Бұл термин негізінен инквизиция кезінде испан және сицилиялық мұсылмандарға қатысты қолданылған (атап айтқанда, морисктер мен сарацендер және олардың альхамиадо қолдануы). Португал империясының Қашық Шығысқа, ал Испания империясының Латын Америкасынан Филиппинге кеңеюіне байланысты филиппин және португал мұсылмандары да инквизицияның ықпалына іріккен. Мысалы, испандық Молукк аралдарында тұрған Алексо де Кастро, Мексика инквизициясы алдында континенттер арасында крипто-исламды ұстанды деген айыппен сотталды.

Тарихи мысалдар

Кейбір тарихи мысалдарға 16 ғасырдағы Испаниядан шыққан крипто-мұсылман Ахмад ибн Касим Әл-Хажари жатады. Ол Испаниядан Мароккоға қалай қашып кетуін ұйымдастырғанын және Иса туралы католиктік пікірлерді жоққа шығаратын кітап жазды. Кітапта Испаниядағы крипто-мұсылмандардың өмірі туралы да егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Кейіннен ол Испаниядағы Марокко елшісі болды. Испанияда мұсылмандарды қудалау кезінде шығарылған Оран фәтуасы крипто-мұсылмандарға діни міндеттемелерді сенімдерін жасырумен қатар орындау қалай болмаса, белгілі бір жағдайларда шариғат талаптарын жеңілдетуге рұқсат берді. 16-18 ғасырлардың соңында Ресейдегі жергілікті мұсылмандар биліктен жиі қудалауға ұшырады, оның салдарынан христиан дініне мәжбүрлеп көшу көптеп орын алды. Осы кезеңде дінге жаңа келгендер исламды құпия түрде жалғастырып, дінін сақтады. Ресей мұсылмандарға дінін ашық түрде ұстануға рұқсат берген соң, көптеген адамдар исламға қайта оралды.