1920-шы жылдардағы Берлин: Алтын ғасыр мен мәдени өркендеу
1920s Berlin
Берлиннің 1920-ші жылдардағы шағылысы: «Алтын Екіжылдық», өнер, ғылым, архитектура өркендеген кезең. Веймар Республикасы дәуірі мен экспрессионизм туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1920 жылдардағы Берлинге қатысты оқиғалар
Berlin related events during the 1920s
Алтын жиырма жылдық Берлин тарихындағы ерекше гүлденген кезең болды. Үлкен Берлин заңынан кейін қала әлемдегі үшінші ірі муниципалитетке айналып, әлемдік маңызды қала ретінде өркендеді. Ол ғылым, гуманитарлық ғылымдар, өнер, музыка, кино, сәулет, жоғары білім, мемлекеттік басқару, дипломатия және индустрия салаларындағы жетекшілік рөлімен танымал болды.
The Golden Twenties was a particular vibrant period in the history of Berlin. After the Greater Berlin Act, the city became the third largest municipality in the world and experienced its heyday as a major world city. It was known for its leadership roles in science, the humanities, art, music, film, architecture, higher education, government, diplomacy and industries.
Мәдениет
Веймар Республикасы дәуірі бірнеше ірі көркем қозғалыстардың ортасында басталды. Неміс экспрессионизмі Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын басталып, 1920 жылдары күшті әсерін сақтап келді, бірақ онжылдық өте барысында суретшілер экспрессионистік тенденцияларға қарсы тұруға бейімділігі арта түсті. Берлинде және оның төңірегінде жоғары дамыған сәулет және дизайн (Баухаус, 1919–33), алуан түрлі әдебиет (Дёблин, «Берлин Александрплац», 1929), кино (Ланг, «Метрополис», 1927, Дитрих, «Der blaue Engel», 1930), сурет салу (Гросс) және музыка (Брехт пен Вайль, «The Threepenny Opera», 1928), сын (Бенджамин), философия/психология (Юнг) және сән сияқты күрделі, инновациялық мәдениет дамыды. Оңшылдар бұл мәдениетті жиі декаденттік және әлеуметтік тұрғыдан бұзық деп есептеді. Осы кезеңде Берлинде кино өте үлкен техникалық және көркем жетістіктерге қол жеткізіп, неміс экспрессионизмі деп аталатын ықпалды қозғалыстың пайда болуына себеп болды. «Үнді фильмдер» де, яғни дыбысты фильмдер, Еуропа бойынша халық арасында кеңінен танымал болды, ал Берлин олардың көптегенін өндірді. Осы кезеңде Берлинде сонымен қатар мистикалық өнер жандануын бастан кешірді, астрология, оккультизм, эзотерикалық діндер және дәстүрден тыс діни амалдар халық мәдениетіне енген сайын, кеңінен таралып, халыққа ұнай бастады. 1920 жылдардағы Берлин W. H. Ауден, Стивен Спендер және Кристофер Ишервуд сияқты ағылшын жазушылары үшін де пана болды. Олар «Берлин романдары» сериясын жазды, бұл «Мен – камерамын» пьесасына шабыт берді, кейін ол мюзиклге, «Кабаре» және сол аттас «Оскар» сыйлығын жеңіп алған фильмге бейімделді. Спендердің жартылай автобиографиялық «Құдай үйі» романы сол кездегі көзқарас пен атмосфераны көрнекті бейнелейді.
The Weimar Republic era began in the midst of several major movements in the fine arts. German Expressionism had begun before World War I and continued to have a strong influence throughout the 1920s, although artists were increasingly likely to position themselves in opposition to expressionist tendencies as the decade went on. A sophisticated, innovative culture developed in and around Berlin, including highly developed architecture and design (Bauhaus, 1919–33); a variety of literature (Döblin, Berlin Alexanderplatz, 1929), film (Lang, Metropolis, 1927, Dietrich, Der blaue Engel, 1930), painting (Grosz), and music (Brecht and Weill, The Threepenny Opera, 1928); criticism (Benjamin), philosophy/psychology (Jung), and fashion. This culture was often considered to be decadent and socially disruptive by rightists. Film was making huge technical and artistic strides during this period of time in Berlin, and gave rise to the influential movement called German Expressionism. "Talkies", the sound films, were also becoming more popular with the general public across Europe, and Berlin was producing many of them. The so called mystical arts also experienced a revival during this time period in Berlin, with astrology, the occult, and esoteric religions and off beat religious practices becoming more mainstream and acceptable to the masses as they entered popular culture. Berlin in the 1920s also proved to be a haven for English writers such as W. H. Auden, Stephen Spender and Christopher Isherwood, who wrote a series of 'Berlin novels', inspiring the play I Am a Camera, which was later adapted into a musical, Cabaret, and an Academy Award winning film of the same name. Spender's semi autobiographical novel The Temple evokes the attitude and atmosphere of the time.
Ғылым
Берлин университеті (қазіргі Берлиннің Гумбольдт университеті) Германияның, Еуропаның және әлемнің маңызды зияткерлік орталығына айналды. 1914 жылдан 1933 жылға дейін ғылым саласына ерекше мән берілді. Альберт Эйнштейн Берлинде жұмыс істеген жылдары танымал болды және 1921 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығына ие болды. Ол Берлиндегі Кайзер Вильгельм физика институтының директоры қызметін атқарды, бірақ антисемиттік нацистік партия билікке келгеннен кейін осы қызметінен кетіп қалды. 1919 жылы дәрігер Магнус Хиршфельд Institut für Sexualwissenschaft (Сексуалдық ғылым институтын) құрды, ол 1933 жылға дейін ашық болды. Хиршфельд гомосексуализмді ғылым арқылы түсінуге болатынына сенді. Хиршфельд гомосексуалдар, бисексуалдар және трансгендерлердің құқықтарын қорғаушы болды, ерлер мен әйелдер үшін заңдық өзгерістерді қабылдау үшін парламентке бірнеше рет үндеді. Оның институтында сондай-ақ мұражай да болды.
The University of Berlin (today Humboldt University of Berlin) became a major intellectual centre in Germany, Europe, and the World. The sciences were especially favored — from 1914 to 1933. Albert Einstein rose to public prominence during his years in Berlin, being awarded the Nobel Prize for Physics in 1921. He served as director of the Kaiser Wilhelm Institute for Physics in Berlin, only leaving after the anti Semitic Nazi Party rose to power. Physician Magnus Hirschfeld established the Institut für Sexualwissenschaft (Institute for Sexology) in 1919, and it remained open until 1933. Hirschfeld believed that an understanding of homosexuality could be arrived at through science. Hirschfeld was a vocal advocate for homosexual, bisexual, and transgender legal rights for men and women, repeatedly petitioning parliament for legal changes. His Institute also included a museum.
Көшедегі ұрыстар
Саяси тұрғыдан алғанда, Берлин солшылдардың бекінісі ретінде танылды, нацистер оны "Еуропадағы Мәскеуден кейінгі ең қызыл қала" деп атады. Нацистік пропагандист Жозеф Геббельс 1926 жылдың күзінде Берлиндегі партияның "гаулейтері" болып тағайындалды және коммунистерге көңіл білдіретін аймақтан шеру ұйымдастырғалы бір апта өтпей, көшедегі төңкеріске ұласып кеткен оқиғаға себепкер болды. Коммунистер "қайда кездессеңдер де фашистерді жеңіңдер!" деген ұранды қабылдады және нацистердің Штурмбаттюленімен (SA) күресу үшін өздерінің әскери ұйымдары – "Ротер Фронткэмпфербунд" құрды. 1927 жылдың ақпанында нацистер "қызыл" бекінісі саналатын Веддингте жиын өткізді, ол зор жанжалға айналды. "Залда сыра стақандары, орындықтар мен үстелдер ұшып, қанға батқан ауыр жарақат алған адамдар жерде қалды. Жарақаттарға қарамастан, бұл Геббельс үшін жеңіс болды, оның жақтастары 200-ге жуық коммунисті ұрып-соғып, залдан қуды."
Politically, Berlin was seen as a left wing stronghold, with the Nazis calling it "the reddest city [in Europe] after Moscow." Nazi propagandist Joseph Goebbels became his party's "Gauleiter" for Berlin in the autumn of 1926 and had only been in charge a week before organizing a march through a communist sympathizing area that devolved into a street riot. The communists, who adopted the motto "Beat the fascists wherever you encounter them!" had their own paramilitary organization called the Roter Frontkämpferbund to battle the Nazis' Sturmabteilung (SA). In February 1927 the Nazis held a meeting in the "Red" stronghold of Wedding that turned into a violent brawl. "Beer glasses, chairs and tables flew through the hall, and severely injured people were left lying covered with blood on the floor. Despite the injuries, it was a triumph for Goebbels, whose followers beat up about 200 communists and drove them from the hall."
Инфрақұрылым және индустрияландыру
Үкімет өтемақы төлеу үшін үлкен мөлшерде ақша басып шығара бастады; бұл орташа топтың жинаған ақшасын жойған қатты инфляцияға алып келді. Бірақ, АҚШ-тың берген қарыздарының арқасында онжылдықтың ортасынан кейін экономикалық өсім қайта жанданды. Содан кейін мәдениет гүлденді, әсіресе. Берлиннің өркендеу кезеңі 1920 жылдардың ортасында басталды, сол кезде ол континенттегі ең өнеркәсіптік дамыған қала болды. Темпельхоф әуежайы 1923 жылы ашылды және 1924 жылдан бастап S-Bahn электрлендіру жұмыстары қолға алынды. Берлин Германияның екінші ірі ішкі порты болды; 1920 жылдары 4 миллионнан астам берлиндікті тасымалдау және қамтамасыз ету үшін барлық бұл инфрақұрылым қажет болды.
The government began printing tremendous amounts of currency to pay reparations; this caused staggering inflation that destroyed middle class savings. However, economic expansion resumed after mid decade, aided by U. S. loans. It was then that culture blossomed especially. The heyday of Berlin began in the mid 1920s when it was the most industrialized city of the Continent. Tempelhof Airport was opened in 1923 and a start was made on S Bahn electrification from 1924 onwards. Berlin was also the second biggest inland harbor of Germany; all of this infrastructure was needed to transport and feed the over 4 million Berliners throughout the 1920s.
Сәулет және қала құрылысы
Соғыс аралық кезеңде Берлинде халықтың көп бөлігі үшін, соның ішінде ең төмен табысты адамдар үшін де жоғары сапалы архитектура кең көлемде салынды. Атап айтқанда, ұлттық социализмнің басталуына дейін салынған Берлин модернизмінің тұрғын үй кешендері әлемдік стандарттарды белгіледі және осы себепті 2008 жылы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне қосылды. Веймар Республикасының экономикалық қиындықтарының нәтижесінде, сол кезге дейін негізінен жеке қаржыландырылып, пайда табуға бағытталған тұрғын үй құрылысы дағдарысқа ұшырады. Инфляция өсіп, аз қамтылған азаматтар үшін лайықты тұрғын үйге қол жеткізу қиын болды. Осының салдарынан, мемлекеттік бастамамен жүзеге асылатын тұрғын үй құрылысының жаңа моделін табуға тырысты, ол 1920 жылдан бастап, Үлкен Берлиннің құрылуымен және жергілікті және аймақтық басқару реформасымен бірге белсенді түрде іске асырыла бастады. Салынатын пәтерлердің түрлері мен жабдықтарына қатысты талаптар нақты айқындалды және қала әртүрлі құрылыс аймақтарына бөлінді. Бақ қалалар қозғалысының негізгі идеяларын негізге алғанда, қала шетіндегі елді мекендердің ландшафтына үйлесімді екі-үш қабатты тұрғын үй кешендері жоспарланды. Осы типтегі алғашқы ірі кешен, 2000-нан астам тұрғын үй бірлігімен, Берлинде Бруно Таут жобалаған Хуфейзензидлунг (Horseshoe Estate) болды, ол жоғары сапалы тұрғын үйдің жаңа түрін ұсынды және архитектурада түстерді қолданудың жарқын мысалына айналды.
During the interwar period high quality architecture was built on a large scale in Berlin for broad sections of the population, including poorer people. In particular the Berlin Modernism housing estates built before the beginning of National Socialism set standards worldwide and therefore have been added to the UNESCO World heritage list in 2008. As a result of the economically difficult situation during the Weimar Republic, housing construction, which up to that time had been mainly privately financed and profit oriented, had found itself at a dead end. Inflation was on the up and for citizens on low incomes decent housing was becoming increasingly unaffordable. Consequently, the search was on to find new models for state initiated housing construction, which could then be implemented with a passion from 1920 on following the creation of Greater Berlin and the accompanying reform of local and regional government. The requirements for the type of flats to be built and the facilities they were to have were clearly defined, and the city was divided into different building zones. Following some basic ideas of the Garden city movement two to three storey housing estates that were well integrated into the landscape of the suburbs of the city were planned. The first large estate of this type with more than 2,000 residential units was the so called Hufeisensiedlung (Horseshoe Estate) designed by Bruno Taut in Berlin, which introduced a new type of high quality housing and became a prominent example for the use of colors in architecture.
Өршіктілігімен танымал
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Берлинде және Еуропаның қиратылған аймақтарында жезөкшелік кеңірек таралды. 1920 жылдары мұндай жағдайға түскен әйелдердің, кейде ерлердің де тірі қалу жолы ретінде қарау қалыпты жағдайға айналды. Соғыс кезінде сифилис, гонорея сияқты жұқпалы аурулар үкіметтің назарына ілігетіндей жылдамдықпен тарады. Фронттағы солдаттар осы ауруларды жезөкшелерден жұқтырғандықтан, неміс әскері өздерінің медициналық қызметкерлері тексерген белгілі бір жезөкшелерге рұқсат берді, сондай-ақ солдаттарға осы орындарда жыныстық қызмет алуға купондық кітапшалар берілді. Әскерилер арасында гомосексуалистік мінез-құлықтың да деректері болды. Соғыстан Берлинге оралған солдаттардың жыныстық қатынасқа қатысты көзқарасы бірнеше жыл бұрынғыдан өзгеше болды. Неміс халқы кісі өлтіру туралы, әсіресе "құштарлық өлтірулер" немесе Lustmord туралы хабарларға қызығушылық танытты. Баспагерлер бұл сұранысты "Крими" деп аталатын арзан қылмыстық романдармен қанағаттандырды. Олар сол дәуірдегі кинонуарлар сияқты (мысалы, "M" фильмі) ғылыми детективтік әдістер мен психосексуалдық талдауды зерттеді. Техникалық тұрғыдан әлі де заңсыз және қоғамның көп бөлігі үшін әдепсіз саналатын мінез-құлыққа жаңаша қатысудан басқа, Берлин мәдениетінде көптеген қонақтарды таң қалдырған жаңалықтар болды. Оқиға іздеушілер қалаға оқиғалар мен жаңалықтар іздеп келді, ал кітап дүкендері Берлиннің эротикалық түнгі ойын-сауық орындарына арналған көптеген нұсқаулықтарды сатты. Мұндай орындардың саны шамамен 500-ге жетеді, оның ішінде ерлер мен лесбиянкаларға арналған гомосексуалистік орындар көп болды. Кейде бір немесе екі жынысты трансвеститтерге де рұқсат берілді, ал трансвеститтерге арналған кем дегенде бес белгілі орын болды. Сондай-ақ, бірнеше нудистік орындар да болды. Веймар кезеңінде Берлинде доктор Магнус Хиршфельдтің Сексология институтында сексуалдық тарих мұражайы да болды. 1933 жылы нацистік режим диктатура орнатқанда, олардың барлығы дерлік жабылды. Берлиндегі суретшілер қаланың астыртын мәдениетімен бірігіп кетті, кабаре мен заңды театр арасындағы шекаралар нашарлады. Биші және актриса Анита Бербер қала және одан тыс жерлерде эротикалық өнерлерімен (сондай-ақ кокаинге тәуелділігі мен тұрақсыз мінез-құлқымен) танымал болды. Ол Отто Дикс суреттеген, Клаус Манн сияқты адамдармен араласты.
Prostitution rose in Berlin and elsewhere in the areas of Europe left ravaged by World War I. This means of survival for desperate women, and sometimes men, became normalized to a degree in the 1920s. During the war, venereal diseases such as syphilis and gonorrhea spread at a rate that warranted government attention. Soldiers at the front contracted these diseases from prostitutes, so the German army responded by granting approval to certain brothels that were inspected by their own medical doctors, and soldiers were rationed coupon books for sexual services at these establishments. Homosexual behaviour was also documented among soldiers at the front. Soldiers returning to Berlin at the end of the War had a different attitude towards their own sexual behaviour than they had a few years previously. The German public also became fascinated with reports of homicides, especially "lust murders" or Lustmord. Publishers met this demand with inexpensive criminal novels called Krimi, which like the film noir of the era (such as the classic M), explored methods of scientific detection and psychosexual analysis. Apart from the new tolerance for behaviour that was technically still illegal, and viewed by a large part of society as immoral, there were other developments in Berlin culture that shocked many visitors to the city. Thrill seekers came to the city in search of adventure, and booksellers sold many editions of guide books to Berlin's erotic night entertainment venues. There were an estimated 500 such establishments, that included a large number of homosexual venues for men and for lesbians; sometimes transvestites of one or both genders were admitted, otherwise there were at least five known establishments that were exclusively for a transvestite clientele. There were also several nudist venues. Berlin also had a museum of sexuality during the Weimar period, at Dr. Magnus Hirschfeld's Institute of Sexology. These were nearly all closed when the Nazi regime became a dictatorship in 1933. Artists in Berlin became fused with the city's underground culture as the borders between cabaret and legitimate theatre blurred. Anita Berber, a dancer and actress, became notorious throughout the city and beyond for her erotic performances (as well as her cocaine addiction and erratic behaviour). She was painted by Otto Dix, and socialized in the same circles as Klaus Mann.
Өмір
1920-жылдардағы Берлин көптеген әлеуметтік қайшылықтарға толы қала еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін халықтың көп бөлігі жоғары жұмыссыздық пен қиындықтармен күресіп жатқанда, қоғамның жоғарғы және өсіп келе жатқан орта тап өркендеуді қайтадан сезініп, Берлинге халықаралық қала мәртебесін берді.
1920s Berlin was a city of many social contrasts. While a large part of the population continued to struggle with high unemployment and deprivations in the aftermath of World War I, the upper class of society, and a growing middle class, gradually rediscovered prosperity and turned Berlin into a cosmopolitan city.