Фруассараның қолжазбасы: 1470ж. Фландрияда жасалған, 110 суретпен безендірілген, сәнді жазба. Луи де Грютуз тапсырысымен жасалған, қазір Париж ұлттық кітапханасында сақтаулы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фройссардың жылнамаларының нұрлы қолжазбасы
Illuminated manuscript of Froissart's Chronicles
Фройссардың Людовик Груутхуздың (BnF Fr 2643–6) жылнамалары – төрт томдық, француз тілінде Фройссардың жылнамаларының мәтінін қамтитын, суреттелген, сәнді нұрлы қолжазба. Ол 1470-ші жылдардың бірінші жартысында Фландрияның Брюгге қаласында, қазіргі Бельгияда жазылып, нұрландырылған. Фройссардың "Жылнамалары" мәтіні 150-ден астам қолжазба көшірмесінде сақталған. Бұл – фламандтық дворян және кітап сүйгіш Людовик Груутхузтың тапсырысымен жасалған ең көрнекті нұрлы үлгілерінің бірі. Миниатюралар бойынша бірнеше фламандтық белгілі нұрландырушылар жұмыс істеді. Қазір төрт том Париждегі Франция Ұлттық кітапханасында BnF, MSS Français 2643–6 ретінде сақталады және сол заманғы ең шебер суретшілер салған әртүрлі өлшемдегі 110 миниатюраны қамтиды. Беттің мөлшері шамамен 44 × 33 см, миниатюралар әртүрлі көлемде, үштен бір және жарты беттік, сондай-ақ тарихи әріптермен безендірілген. Француз мәтіні екі бағанға бөлінген, ал шеттерінде өрмелеп өсетін сабақтар мен өсімдік мотивтері, олардың арасында адам және жануарлардың суреттері бейнеленген.
The Froissart of Louis of Gruuthuse (BnF Fr 2643–6) is a heavily illustrated deluxe illuminated manuscript in four volumes, containing a French text of Froissart's Chronicles, written and illuminated in the first half of the 1470s in Bruges, Flanders, in modern Belgium. The text of Froissart's Chronicles is preserved in more than 150 manuscript copies. This is one of the most lavishly illuminated examples, commissioned by Louis of Gruuthuse, a Flemish nobleman and bibliophile. Several leading Flemish illuminators worked on the miniatures. The four volumes are now in the Bibliothèque nationale de France in Paris as BnF, MSS Français 2643–6, and contain 110 miniatures of various sizes painted by some of the best artists of the day. The page size is approximately 44 × 33 cm, with miniatures of various sizes, from three quarter–page and half page, to historiated initials. The French text is in two columns and there is extensive marginal decoration of scrolling stems and other plant motifs, with some human and animal figures among them.
Суретшілер
Лойсет Лиедет алғашқы екі томдағы алпыс миниатюраны жасады. Ол өте табысты, бірақ біршама қалыпты үлгіде жұмыс істейтін иллюминатор болды, негізінен Бургундия герцогы Филипп III (Филипп Жақсы) және оның сарайы үшін діни емес қолжазбаларда жұмыс істеді. Ол көмекшілерді пайдаланған болуы мүмкін, бірақ оның жұмысында жеке қолдарды анықтау қиын. Жалпы сапасы жақсырақ соңғы екі томды Бургундиялық Антоний шебері (кейбір авторлар оны Филипп де Мазерольмен теңестіреді), Йорк Маргаретінің шебері және Дрезден дұға кітабының шебері жасаған, соңғысы Бургундиялық Антоний шеберінің көмекшісі болды. Бұл шеберлер өздерінің танымал туындылары немесе тапсырыс берушілерінің есімдерімен аталады. Жобаның бастапқыда екіге бөлінгендігі байқалады, себебі мәтінді жазған көшірушілер мен шекаралық әшекейлеу стилі (сонымен қатар мамандардың жұмысы) 1-2 томдар мен 3-4 томдарда өзгеше. Бургундиялық Антоний шеберінің ірі миниатюралары әсіресе өте күрделі стильде жасалған, ал Дрезден дұға кітабының жас шеберінің (жоғарыда) туындылары "көрнекті бояу палитрасы мен түстердің үйлесімділігі, қозғалған және жарқын бейнеленген киімдері, мүсінделген фигуралардың шексіз алуандығы және күрделі кеңістікте фигураларды орналастырудың қиындығы" (Маккендрик) үшін ерекшеленеді. Егер басқаша көрсетілмесе, төмендегі иллюстрациялардың барлығы алғашқы екі томнан алынған.
Loyset Liédet produced the sixty miniatures in the first two volumes. He was a very successful, if somewhat formulaic, illuminator, working mainly on secular manuscripts for Philip III, Duke of Burgundy (Philip the Good) and his court. He probably used assistants, but it is hard to detect separate hands in his work. The last two volumes, which are in general finer, were worked on by the anonymous illuminators known as the Master of Anthony of Burgundy (identified by some writers with Philippe de Mazerolles), the Master of Margaret of York, and the Master of the Dresden Prayer Book, the last as an assistant to the Master of Anthony of Burgundy. These masters are named after prominent works or patrons of theirs. It appears that the project was split in half from an early stage, as the scribes who wrote the text and the style of border decoration (also the work of specialists) differ between volumes 1–2 and 3–4. The large miniatures by the Master of Anthony of Burgundy are especially sophisticated in style, and those by the young Master of the Dresden Prayer Book (above) are notable for "their startlingly ambitious palette and combination of colors, agitated and vibrantly modelled drapery, an apparently inexhaustible range of well designed figure poses, and challenging placement of figures within complex spaces" (McKendrick). All the illustrations below are from the first two volumes, unless otherwise stated.
Қорғаушы
Луи Грутузе (1427–1492) Брюггеде туып, өмір сүрді және Филипп Ізгідің сарайының маңызды мүшесі болды. Ол сол кездегі ең жақсы фламанд шеберханаларынан жасалған жарықтандырылған қолжазбаларды Филипптен кейін екінші ең ірі сатып алушы болды. Оның кітаптар жинағы шамамен 190 томнан тұрды, олардың көп бөлігі діни емес мазмұнда болды, және олардың жартысынан астамы сол замандағы жарықтандырылған көшірмелер еді. Бұл оның жинағын сол кездегі ағылшын корольдік жинағынан екі еседен астам етті. Луи, шын мәнінде, осындай ауқымда жаңа қолжазбаларға тапсырыс берген соңғы адамдардың бірі болды; ол кітаптарды жинауды 1460 жылдардың соңында бастаған болуы мүмкін, ал оның көптеген маңызды тапсырыстары 1470 жылдарға жатады. Кейбір жағдайларда тіпті сол онжылдықта атаулар басылып шығарылған, ал өмірінің соңына қарай көптеген атауларды басып алуға болады, ал фламандтық жарықтандыру, әсіресе діни емес туындылар, күрт төмендеді. Фруассардың «Хроникалары» шамамен 1498 жылы Парижде басылды. Ол бірнеше кітаптарға (бірақ осы томдарға емес) өзінің миниатюралық портреттерін қосты, ал Алтын қой орденінің жағасын таққан қосымша тұлға оның көшірмелерінде, бірақ осы туындылардың басқа көшірмелеріндегі ұқсас композицияларда кездеспейді. Оның көптеген томдары, осы жинақ сияқты, Франция королі Людовик XII-ге өтті және қазір Франция Ұлттық кітапханасында сақталады. Людовик патша осы жинақтың кейбір беттерінде Луи де Грутуздың гербін өзінің гербімен алмастырды (ал басқа кітаптарда Грутуз тұлғаларының үстіне Бургундиялық жағаны бояды). Қазіргі таңбалар кейінірек жасалған (17 немесе 18 ғасыр), бірақ бұрынғы көк барқыт таңбаларының іздері сақталған. «Харли Фруассары» (Британ кітапханасы Харли MSS 4379–4380) сияқты, барлық жарықтандырылған Фруассар туындыларының ең толық көркемделгені, бұл 1460 жылдардың соңынан бастап Фруассардың еңбектеріне қызығушылықтың қайта жандануының мысалы; Хрониканың ең ерте бөліктері сол кезде бір ғасырдан астам уақыттан бері жазылған және 140 жыл бұрын басталған кезеңді қамтиды.
Louis of Gruuthuse (1427–1492) was born and lived in Bruges and was an important member of the court of Philip the Good. He appears to have been the second largest purchaser in the period, after Philip himself, of illuminated manuscripts from the best Flemish workshops, then at the peak of their success. He had a book collection totalling about 190 volumes, mostly secular in content, of which over half were contemporary illuminated copies. This made his collection over twice the size of the contemporary English royal collection. Louis was in fact one of the last people to commission new manuscripts on such a scale; he probably began collecting books in the late 1460s, with many of his major commissions dating from the 1470s. In some cases even from that decade the titles already existed in printed form, and by the end of his life most titles could be bought printed, and Flemish illumination, especially of secular works, was in deep decline. Froissart's Chronicles were not printed until about 1498, in Paris. He incorporated portraits of himself in miniatures in several books (but not these volumes); an extra figure, wearing the collar of the Order of the Golden Fleece, appears in his copies but not in similar compositions in other copies of the same works. Many of his volumes, like this set, passed to King Louis XII of France, and are now in the Bibliothèque nationale de France. King Louis painted his arms over those of Louis de Gruuthuse on some pages in this set (and in other books had the Burgundian collar of the Fleece over painted on the de Gruuthuse figures). The current bindings are later (17th or 18th century), but traces of what were probably the original blue velvet bindings remain. Like the "Harley Froissart" (British Library Harley MSS 4379–4380), which is the most fully illustrated of all illuminated Froissarts, this is an example of a notable resurgence of interest in Froissart's work from the late 1460s onwards; the earliest parts of the Chronicles were by then over a century old, and covered a period beginning 140 years before.
Галерея
Барлық миниатюралар, егер басқаша көрсетілмесе, Лойсет Лиедеттің туындылары. Күндер оқиғаларға, миниатюраларға емес, қатысты.
All miniatures are by Loyset Liédet, unless stated. Dates are of the events, not the miniatures.