Кіріспе
Аумағы бойынша әлемдегі ең ірі әуежай – Король Фахд халықаралық әуежайы (مطار الملك فهد الدولي; аббревиатурасы KFIA), сондай-ақ Даммам халықаралық әуежайы немесе жай ғана Даммам әуежайы деп аталады. Бұл Сауд Арабиясының Даммам қаласын қызмет көрсететін халықаралық әуежай. Әуежай Даммам қаласының ортасынан солтүстік-батысқа қарай 31 шақырым (19 миль) қашықтықта орналасқан және Сауд Арабиясының бұрынғы королі Фахд ибн Абдулазиздің (1921–2005) есімімен аталады. Әуежай Сауд Арабиясының Шығыс провинциясының барлық аймағына қызмет етеді және мемлекеттің төрт негізгі халықаралық әуежайының бірі болып табылады. Бұрынғыда Перс шығанағы соғысы кезінде АҚШ әуе күштерінің базасы ретінде пайдаланылған бұл әуежай 1999 жылдың 28 қарашасынан бері коммерциялық рейстерді жүзеге асырып келеді және қазіргі таңда 43 бағытқа рейстер ұйымдастырылуда. Король Фахд халықаралық әуежайы ашылғанға дейін аймақтың негізгі әуежайы болып Дахран халықаралық әуежайы саналған, ол кейін әскери мақсатта пайдаланыла бастады және қазір Король Абдулазиз әуе базасы деп аталады. 2017 жылдың 1 шілдесінен бастап әуежайды «Даммам әуежайлары компаниясы» (DACO) басқарады және күтіп ұстайды. Әуежай тарихында коммерциялық рейстер бір рет тоқтатылды – 2020 жылдың 21 наурызында Сауд Арабиясының Ақпарат агенттігі (SPA) COVID-19 пандемиясының салдарынан корольдікке кіретін және одан шығатын барлық ішкі және халықаралық рейстерді тоқтату туралы хабарлады. Ішкі рейстер 2020 жылдың 31 мамырында қайта жаңғыртылды, ал халықаралық рейстер 2021 жылдың 17 мамырында қайта басталды. Жолаушылар саны бойынша мемлекеттегі үшінші ірі әуежай болып табылатын Король Фахд халықаралық әуежайынан жыл сайын 10 миллионнан астам жолаушы өтсе, 37 әуе компаниясы әуежайға рейстер орындайды. Бұл әуежай Flynas және Flyadeal әуе компаниялары үшін хаб ретінде қызмет етеді. Бұрын ол Саудия, сондай-ақ қазір тоқтатылған Sama және SaudiGulf Airlines әуе компаниялары үшін де хаб болған. Осы әуе компанияларынан басқа, мемлекеттік мұнай компаниясы Сауд Арамакоға тиесілі Сауд Арамако авиациясы, Янбу, Танажиб және Шайба сияқты стратегиялық маңызға ие жерлерге қызметкерлерді тасымалдау үшін оны пайдаланады. Әуежай құрылысы 1983 жылы басталды. Әуежайдың негізгі инфрақұрылымы 1990 жылдың соңына қарай аяқталды, бұл АҚШ басшылығымен жүргізілген коалициялық күштерге 1991 жылдың басында Перс шығанағындағы соғыс кезінде әскери ұшақтарды, соның ішінде 144 A-10 Thunderbolt II, AH-64 Apache және 101-ші әуе шабуылдық дивизиясының CH-47 Chinook тікұшақтарын сақтау үшін әуежайды пайдалануға мүмкіндік берді. Операциялар кейін Кувейттегі Ахмад аль-Жабер әуе базасына көшірілді. Сауд Арабиясының Азаматтық авиация бас басқармасы Король Фахд халықаралық әуежайын 1999 жылдың 28 қарашасында ашып, коммерциялық рейстерге берді, содан кейін барлық әуе компаниялары өздерінің рейстерін сол кезге дейін пайдаланылып келген Дахран халықаралық әуежайынан көшірді. Дахран халықаралық әуежайы кейін әскери мақсатта пайдаланыла бастады және Король Абдулазиз әуе базасы болып тағайындалды. Сауд Арабиясының 2030 жылғы көрегейлік жоспары мен Ұлттық трансформация бағдарламасы аясында Король Фахд халықаралық әуежайы 2017 жылдың шілдесінде «Даммам әуежайлары компаниясы» (DACO) басқаруына берілді, ол әуежайды басқарады және күтіп ұстайды. COVID-19 таралуын болдырмау мақсатында барлық ішкі және халықаралық рейстер 2020 жылдың 21 наурызында тоқтатылды. Қатаң карантин шаралары мен ауруға шағу көрсету көрсеткіштерінің төмендеуінен кейін, ішкі рейстер 2020 жылдың 31 мамырында қайта басталды. Халықаралық рейстер 2021 жылдың 18 мамырында қайта жаңғыртылды.
King Fahd International Airport (مطار الملك فهد الدولي; abbr. (abbreviated) KFIA) , also known as Dammam International Airport or simply Dammam Airport or King Fahd Airport, is the international airport serving Dammam, Saudi Arabia. The airport is located 31 kilometres (19 miles) northwest of downtown Dammam and is named after the former King of Saudi Arabia, Fahd ibn Abdulaziz (1921–2005). The airport serves the entire Eastern Province of Saudi Arabia and is one of the four primary international airports in the kingdom. Formerly a US airbase used primarily during the Gulf War, the airport has been overseeing commercial operations since 28 November 1999 and has since expanded to provide connections to 43 destinations. Before King Fahd International, the primary airport serving the region was the much busier Dhahran International Airport, which has since been converted for military use and is now designated the King Abdulaziz Air Base. Since 1 July 2017, the airport has been operated and managed by the Dammam Airports Company (DACO). Commercial transport was only halted once throughout the history of the airport when, on 21 March 2020, the Saudi Press Agency (SPA) announced the suspension of all domestic and international travel both within and to and from the kingdom due to the COVID 19 pandemic. Domestic operations were reinitiated on 31 May 2020, and international operations resumed on 17 May 2021. The third largest airport in the kingdom by passenger volume, more than 10 million passengers use King Fahd International each year, and 37 airlines operate flights in and out of the airport. The airport serves as a hub to Flynas and Flyadeal. It previously served as a hub to Saudia as well as the now defunct Sama airline and SaudiGulf Airlines. In addition to these airlines, Saudi Aramco Aviation, the airline operated by Saudi Aramco, the state owned oil giant, uses it to transport employees in and out of strategic locations such as Yanbu, Tanajib and Shaybah. with construction beginning in 1983. The basic infrastructure of the airport was complete by the end of 1990, which allowed the U. S led coalition forces to use the airport during the Gulf War in early 1991 for the storage of military aircraft, including 144 A 10 Thunderbolt IIs, among other aircraft such as the AH 64 Apaches and CH 47 Chinooks of the 101st Airborne Division, before operations were transferred to the Ahmad al Jaber Air Base in Kuwait. The General Authority of Civil Aviation of Saudi Arabia inaugurated the King Fahd International Airport and opened it to commercial traffic on 28 November 1999, and all airlines transferred their operations from the Dhahran International Airport, which had been in use until then. Dhahran International has since been converted for military usage and was designated the King Abdulaziz Air Base. As part of the Saudi Vision 2030 and the National Transformation Program, King Fahd International was corporatized in July 2017 under the Dammam Airports Company (DACO), which operates and maintains the airport. In an effort to mitigate the spread of COVID 19, all domestic and international flights were suspended until further notice on 21 March 2020. Following strict curfews and lowering in case numbers, domestic flights were allowed to operate once again on 31 May 2020. International flights were finally resumed on 18 May 2021.
Мекемелер
Аэропорт ICAO бойынша E кодына жатады, яғни Boeing 747-400 және A340-600 сияқты ұшақтарды оңай қабылдауға болады. A380 әуежайды пайдалана алады, бірақ бұл ұсынылмайды, себебі мұндай ұшақтарды қабылдау үшін әуежай F кодына сай болуы тиіс; Даммам әуежайындағы ұшу-қону жолақтары ғана F кодының талаптарын қанағаттандырады; такси жолдары мен қақпалары сәйкес келмейді.
Терминалдар
Алты қабатты негізгі терминал ғимаратының жалпы ауданы шамамен 15 мың гектарды құрайды. Бірінші кезеңде шамамен құрылыс аяқталды, сонымен қатар 15 қақпаға қызмет ететін 11 тұрақты жолаушылар көпірі салынды. Алғашқы жобада 31 тұрақты көпір қарастырылған. Кету терминалында бірнеше клиенттерге арналған тіркеу орындары бар, оның 66-сы Саудияға (қазір flynas-пен бөліседі), 44-і шетелдік әуе компанияларына, ал қалғаны кеден және иммиграция қызметтеріне бөлінген. Король Фахд халықаралық әуежайы Сауд Арабиясында баж салығынсыз сауда орындарын енгізген алғашқы әуежай болды. Әуежайда баж салығынсыз сауда орындарына бөлінген орыннан басқа, сыйлықтар мен жолаушыларға қатысты барлық тауарларды сатуға маманданған дүкендерге арналған жеке аймақ бар. Бұл аймаққа мейрамханалар, кафетерийлер және банктер кіреді, ол келу деңгейінде орналасқан. Saudi Aramco компаниясына тиесілі жеке әуе компаниясы Saudi Aramco Aviation, Aramco терминалынан жұмыс істейді, өз қызметкерлеріне Янбу, Танажиб, Шайба және Харад сияқты алыс орналасқан компания филиалдарына, сондай-ақ кейбір қашықтағы сорғы станцияларына байланыс ұсынады, олар үшін өздерінің Boeing 737 және Embraer ERJ 170LR ұшақтарын пайдаланады. Корольдік терминал Сауд Арабиясының патша отбасы, үкімет қызметкерлері және ресми қонақтар үшін резервтелген. Оның ауданы 4 шаршы километрді құрайды және терминалды ұшақтармен байланыстыратын төрт көпірі бар. Ол сәнді жиһазбен және әсем безендірілген, кеңінен көріктелген сыртқы және алаңдармен жабдықталған. Арнайы мақсатына қарамастан, терминалды патша отбасы сирек пайдаланады, олар көбінесе Король Абдулазиз әуе базасындағы ұқсас арнайы терминалды пайдалануды жөн көреді.
Ұшу-қону жолақтары
Аэропортта екі параллель ұшу-қону жолағы бар, олардың әрқайсысының ұзындығы: 16L/34R және 16R/34L. Сонымен қатар, ұшу-қону жолақтарымен қатарласа руллинг жолдары және екі жолақты байланыстыратын қиылыс руллинг жолы бар. Екі ұшу-қону жолағы арасы белгілі бір арақашықтықпен бөлінген. Шығыс жолағын көбінесе Saudi Aramco пайдаланады, ал коммерциялық әуе компаниялары батыс жолағын пайдаланады.
Жер үсті тасымалы
Терминалға тек 605-жол арқылы ғана кіруге болады, ол оңтүстіктегі Хобар және Даммам қалаларын, солтүстіктегі Катиф қаласын және әуежайды байланыстыратын екіншілік тас жол. 6466-жол – 40-тас жолының шағын тармағы, ол тас жолды 605-жолмен және әуежаймен байланыстырады. SAPTCO Хобар және Даммам қалаларынан әуежайға автобус қатынасын ұсынады. Патшалықтың ірі қалалары мен кенттеріне белгілі бір бағамен такси қызметі қолжетімді, ал Careem сияқты жеке компаниялар (Uber-дің еншілес компаниясы) да ұқсас қызметтер ұсынады. Паркинг кешенінің жалпы ауданы үш жабық қабатқа бөлінген, көліктің максималды сыйымдылығы – 4930 машина. Жалға алу орындарының жанында қосымша көліктерді орналастыру үшін екі ашық тұрақ аймағы бар.
Басқа құрылғылар
Әуежай мешіті автотұрақ төбесінде және 46 200 м2 (497,292 фут) ауданындағы көгалдандырылған аймақтың ортасында салынған. Мешіттің архитектурасы – дәстүрлі исламдық сәулет элементтерімен қатарлас заманауи архитектураның үйлесімі. Мешітте 2000-ға дейін адам намаз оқи алады, ал жолаушылар терминалынан екі жабық, кондиционерленген және жылжымалы жолдармен жабдықталған көпірлермен, сондай-ақ үшінші ашық көпірмен оңай жете беруге болады. Аэропорттың өз өсімдіктер шаруашылығы бар, оның жалпы ауданы үш жылыжайды және жасыл далаларды қамтиды. Бұл шаруашылық аэропорт саябақтары мен гүлзарларын ағаштар мен өсімдіктермен қамтамасыз етеді. Бақылау мұнарасы жоғары тұр. Бұл биіктік аэропорттың барлық операциялық бөліктерін көруге мүмкіндік береді.
Статистика
Қазіргі уақытта жыл сайын шамамен 9,7 миллион жолаушы Король Фахд халықаралық әуежайын пайдаланады. 776 шаршы шақырым (300 миль²) аумағымен бұл жер көрші Бахрейн мемлекетінен де үлкен. Әуежайдың ресми сайты көрсеткендей, пайдаланылатын аумағы 36,75 шаршы шақырымды құрайды, бұл оны әлемдегі алтыншы үлкен әуежайға айналдырады. Король Фахд халықаралық әуежайы (Даммам) мен Бахрейн халықаралық әуежайы (Манама) арасындағы әлемдегі ең қысқа халықаралық рейстердің бірі шамамен ұшады және есіктен есікке дейін 45 минутқа созалады. 2009 жылдың мамыр айында Украинадан Танзанияға бағыт алған әлемдегі ең үлкен ұшақ – Антонов Ан-225 Мрия осы әуежайға қонды.
Апаттар мен оқиғалар
2020 жылдың 1 ақпанында Саудияның 919 рейсі, Air ACT компаниясымен орындалған және Испанияның Сарагоса қаласына бағытталған Боинг 747-400F ұшағы әуежайдан ұшып шығар кезінде құйрығымен жерге тиді. Ұшақ әуежайдың батысында айналып, үш сағаттан кейін Жедда қаласына қайтарылып, Король Абдулазиз халықаралық әуежайына қонды.