Кіріспе

Шотланд жазушысы Иен Крайтон Смит (Iain Crichton Smith, 1 қаңтар 1928 – 15 қазан 1998) – шотланд ақыны және романисі, ағылшын және гэль тілдерінде шығармалар жазған. Ол Глазго қаласында дүниеге келді, бірақ екі жасында Льюис аралына көшіп, онда анасы жесір күйінде оны және оның екі бауырласын Бейбл шағын шаруалар кентінде өсірді. Бұл жерде Дерик Томсон да туған. Абердин университетінде ағылшын тілі мамандығын бітірген Иен Крайтон Смит армияның білім беру корпусында әскери қызметтен өткен соң мұғалім болды. 1952 жылдан бастап Клайдбанк, Дэмбартон және Обанда сабақ берді, ал 1977 жылы толық уақытты жазушылыққа көшті, бірақ ол бұған дейін де көптеген романдары мен өлеңдерін жариялаған болатын.

Жұмыстың жалпы сипаттамасы

Кричтон Смит гаэль тілін меңгерген қауымдастықта өсті, мектепке барғаннан кейін ағылшын тілін екінші тіл ретінде үйренді. Досы және ақын Эдвин Морган атап өткендей, Сорли Маклин және Дерик Томсон сияқты замандастарынан өзгеше, Кричтон Смит ағылшын тілінде гаэль тілінен гөрі көбірек шығарма жазды. Мүмкін, Кричтон Смит үшін өзінің ана тілі емес тілде жазу – ағылшын және американдық ақындарға деген сынға ұласты. Дегенмен, Кричтон Смит көптеген гаэль поэзиясы мен прозасын да жазды, сондай-ақ Сорли Маклиннің кейбір шығармаларын гаэль тілінен ағылшын тіліне аударды, тіпті өзінің бастапқыда гаэль тілінде жазылған өлеңдерін де аударды. Оның ағылшын тіліндегі көптеген еңбектері тікелей гаэль тіліндегі нұсқаларымен байланысты немесе олардан аударылған. Кричтон Смиттың шығармаларында догма мен билікке деген наразылығы да көрінеді, бұған оның жақын қарым-қатынастағы, аралдық пресвитериандық қауымда тәрбиеленуі, сондай-ақ Шотландия және Таулы аймақтар туралы саяси және эмоционалды ойлары әсер етті. Ол өсіп келе жатып атеист болды. Оның көптеген өлеңдері Таулы аймақтарды тазарту тақырыбын қамтиды, ал оның ең танымал романы «Лилиларды қарастыр» (1968) – сол кездегі қарт әйелдің жерден қуылғандығы туралы әңгіме. Оның шығармаларында қарт әйелдер мен оқшауланған адамдар жиі кездеседі.

Пікірлер

Релих, Марио (1976), «Робинзон Крузоның күнделіктері» туралы шолу, Бернетт, Рей (ред.), Calgacus 3, 1976 жылғы көктем, 54-55 беттер,
Крейг, Дэвид (1980), «Аралда» туралы шолу, Cencrastus No. 2, 1980 жылғы көктем, 39-41 беттер,
Лотиан, Эндрю (1981), «Мердо және басқа да әңгімелер» туралы шолу, Cencrastus No. 6, 1981 жылғы күз, 41-бет,
Крейг, Кернс (1983), «Крайтон Смит: Поэзия және проза», «Таңдалған өлеңдер 1955–1980» және «Халыққа толы дала» туралы шолу, Хирн, Шила Г. (ред.), Cencrastus No. 11, 1983 жылғы жаңа жыл, 44-45 беттер,
Грант, Джейми (1984), «Іздеу» туралы шолу, Хирн, Шила Г. (ред.), Cencrastus No. 15, 1984 жылғы жаңа жыл, 53-бет.

Марапаттар мен құрметтер

1980 жылы Британ империясы орденінің офицері болды.