Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
АҚШ-тың тәжірибелік әскери бағдарламасы
Experimental U. S. military program
Advanced Tactical Laser (ATL) бағдарламасы – АҚШ әскери бағдарламасы, мақсаты жоғары энергиялы лазерлік қаруды әуе кемесіне орнату, бастапқыда AC-130 қарулы кемесіне, оны қалалық және басқа да аймақтардағы жердегі нысаналарға қарсы қолдану үшін, жанама зиянды барынша азайту мақсатында жасалған. Лазер 100 киловатт қуатты химиялық оттегі-йод лазері (COIL) болды. Оның тактикалық қашықтығы шамамен 20 километрге жетеді деп күтілді, ал салмағы 5000–7000 кг шамасында болады деп жоспарланған. Бұл бағдарлама Airborne Laser бағдарламасынан өзгеше, ол жаудың зымырандарын ұшыру кезеңінде жоюға арналған әлдеқайда ірі жүйе болды.
The Advanced Tactical Laser (ATL) program was a US military program to mount a high energy laser weapon on an aircraft, initially the AC 130 gunship, for use against ground targets in urban or other areas where minimizing collateral damage is important. The laser was a 100 kilowatt class chemical oxygen iodine laser (COIL). It was expected to have a tactical range of approximately twenty kilometres and weigh about 5,000–7,000 kg. This program is distinct from the Airborne Laser, which was a much larger system designed to destroy enemy missiles in the boost phase.
Тарих
1996 жылы көк сәулелі әуеден жерге тактикалық лазер AC 130 (AC X Son of Spectre) ұшағынан Нью-Мексико штатындағы Форт-Вингейт маңындағы White Sands Proving Grounds нысанының солтүстік бөлігінде сынақтан өтті. Кейіннен Raytheon компаниясына жоғары энергиялы микротолқынды қаруды осы платформаға қосуға келісімшарт берілді, нәтижесінде екі жүйе де бір уақытта жауынгерлік қолдануға дайын болады. 2002 жылы Арнайы операциялар бас қолбасшылығы Boeing компаниясымен, атап айтқанда Калифорния штатындағы Вест-Хиллсте орналасқан Лазерлер және электрооптикалық жүйелер бөлімімен сынақ ұшағында лазерлік жүйе прототипін жасау үшін келісімшарт жасады. Бұл жұмысты Альбукеркидегі Boeing SVS Inc. компаниясы белсенді түрде қолдады. 2006 жылдың 18 қаңтарында АҚШ Әуе күштерінің 46-шы сынақ қанаты ATL бағдарламасы үшін Boeing компаниясына C 130H Hercules көлік ұшағын берді. Лазер және ұшақ 2006 жылдың жазында сынақтан өтті, ал 2007 жылы жүйелердің бірлескен сынақтары жүргізіліп, одан кейін толыққанды дамыту жұмыстары басталды. 2007 жылдың 4 желтоқсанында Boeing компаниясы C 130H Hercules ұшағына лазерді орнату аяқталғанын, ал 2008 жылы қосымша сынақтар мен демонстрациялар жүргізілетінін хабарлады. Әуедегі лазерлік жүйе әдетте "жақсылықпен жоққа шығаруға болатын" нысаналарға шабуыл жасауға пайдаланылуы мүмкін деген қауіп бар, себебі қарудың "сенімді түрде жоққа шығаруға болатындығы" мүмкіндігі бар. Мұндай қару бұрын ешқашан байқалмағандықтан, оның салдарына анық баға беру қиын, яғни лазерлік соққының нақты дәлелі сирек кездеседі. 2008 жылдың 13 тамызында Boeing компаниясы "Геркулес" көлік ұшағына орнатылған "жоғары энергиялы химиялық лазерді" алғашқы сынақтан өткізгенін хабарлады. Сынақ атысы ATL сәулелік басқару жүйесі арқылы басқарылды, ол жердегі нысананы анықтап, "ATL-дің ұрыс басқару жүйесінің бағытымен" атылды. ATL-дің салмағы 5 443 килограммды құрайды. Boeing компаниясының мәліметінше, лазер Нью-Мексико штатындағы Киртленд әуе базасында 3x3 футтық нысанаға тиді. 2008 жылдың 5 қарашасында жарияланған мақалада Әуе күштерінің ғылыми кеңесінің жақындағы баяндамасында "Advanced Tactical Laser сынақ алаңының операциялық пайдасы жоқ" екені айтылған. Бұл жақсы идея емес дегенді білдірмейді, бірақ оны одан әрі жетілдіру қажет болуы мүмкін. Әскери-әуе күштері зерттеу зертханасы платформаны сынау және дамыту жұмыстарын жалғастыруда. Қазіргі химиялық лазерлерден қатты күйдегі лазерлерге көшу мүмкіндігі де қарастырылуда. Қатты күйдегі лазерлер кішірек және жеңіл болғандықтан, оларды кішірек платформаларда қолдануға болады. Ағымдағы химиялық лазерлік платформа басқару бағдарламалық және аппараттық құралдарын жетілдіруге, сондай-ақ "жітілдіру" сияқты проблемаларды азайтуға пайдаланылуда. 2009 жылдың 18 маусымында ATL алғаш рет ұшу кезінде сәтті іске қосылғаны туралы хабарланды. Жүйе 46-шы сынақ қанатының NC 130H ұшағынан White Sands Missile Range әуеаймағының үстінен ұшып бара жатып, жердегі нысанаға сәтті тиді. 2009 жылдың 30 тамызында Boeing және АҚШ Әуе күштері ATL ұшағымен әуеден жердегі нысананы "жеңіп" шықты. Лазерлік-тактикалық лазер сәтті сынақтан өткеннен кейін өндірісі тоқтатылды.
In 1996, the blue beam air to ground tactical laser was test fired from an AC 130 (AC X Son of Spectre) aircraft at the northern annex of the White Sands Proving Grounds near Fort Wingate, New Mexico. Raytheon was later awarded the contract to add the High Energy Microwave Weapon to the same platform where both systems would be operationally available for combat use at the same time. In 2002, the Special Operations Command entered into a contract with the Boeing Company, specifically the Lasers and Electro Optics Systems division in West Hills, CA, to produce a prototype laser system on a test aircraft. This effort was heavily supported by Boeing SVS Inc. in Albuquerque, NM. On January 18, 2006, the U. S. Air Force's 46th Test Wing supplied Boeing with a C 130H Hercules transport aircraft for use in the ATL program. Both the laser and the aircraft have undergone testing in the summer of 2006 culminating in the systems joint combined tests in 2007 with full scale development afterward. Boeing announced that on December 4, 2007 the installation of the laser on the C 130H Hercules was completed in preparation for further testing and a demonstration in 2008. There has been some fear that an airborne laser system could be used to attack targets which would usually be considered 'off limits', due to the weapon's 'plausible deniability'. Since no such weapon has ever been observed before, its effects would be hard to identify, meaning that there would rarely be conclusive proof of a laser strike. On August 13, 2008 Boeing announced the first test firing of the "high energy chemical laser" mounted in a Hercules transport plane. The test firing was controlled via the ATL beam control system, which acquired a ground target and fired as "directed by ATL's battle management system." The ATL weighs 12,000 pounds (5,443 kg). Boeing said that the laser hit a 3 by 3 foot target at Kirtland Air Force Base, New Mexico. According to a November 5, 2008 article there was a recent Air Force Scientific Advisory Board report stating "the Advanced Tactical Laser testbed has no operational utility." That does not mean it's not necessarily a good idea, but that it may need further development. The Air Force Research Laboratory continues to run tests and develop the platform. There is some discussion of converting to solid state lasers from the existing chemical lasers. Being much smaller and lighter, solid state lasers might be deployable on smaller platforms. The existing chemical laser platform is being used to develop more advanced control software and hardware and to reduce problems such as "jitter". On June 18, 2009 it was announced that the ATL was successfully fired in flight for the first time. The system was fired from a 46th Test Wing NC 130H aircraft while flying over White Sands Missile Range, successfully hitting a target board on the ground. On August 30, 2009, Boeing and the U. S. Air Force "defeated" a ground target from the air with the ATL aircraft. The advanced tactical laser was discontinued after successful testing.