Кіріспе

Лубянка (Лубя́нка) – Мәскеу метросының Сокольническая желісіндегі, Лубянка алаңының астында орналасқан станция. Бұл нысан алғашқыда Дзержинская (lang ru) станциясы деп аталған және метроның бірінші кезеңінің құрамында 1935 жылы ашылған.

Атауы

Станция бастапқыда Дзержинский алаңының атымен Дзержинская деп аталған, бірақ алаңның бұрынғы атауы Любянка қалпына келтірілгеннен кейін 1990 жылдың 5 қарашасында атауы өзгертілді. Станция вестибюлінде Феликс Дзержинскийдің бюсті әлі де орналасқан.

Тарих

Станцияның құрылысы 1933 жылдың желтоқсан айында басталды, ал инженерлер бастапқыда топырақтың өте қиын жағдайларына тап болды. Лубянка алаңының астындағы аймақ юралық балшықтан, оның астында құмшашыр мен көміртекті балшық қабаттары бар. Метро станциясы салмағын көтере алатын жеткілікті берік деп саналған көміртекті балшықтың үстіне орнатылуы жоспарланған. Бірақ, тез арада балшық Неглинная өзенінің жер асты арнасына жақын болғандықтан күтілгеннен әлдеқайда жұмсақ екендігі және ауаға ұшырағанда қатты ісінуге бейім екендігі анықталды. Бұл туннельдерді бірден бір бөлімде, өте жылдам салуды талап етті, соның арқасында кеңейіп жатқан балшықтың қысымы ағаш қалыптарды ұстай алмайтын деңгейге жеткенше бетон бекітілуіне мүмкіндік болды. Николай Ладовскийдің бастапқы жобасы осы мәселелерді шешу үшін айтарлықтай өзгертілуі керек болды. Қазу жұмыстарының көлемін азайту үшін жоспарланған толық ұзындығындағы орталық зал екі платформа түтігін байланыстыратын станция соңындағы қысқа өткелге алмастырылды, бұл көптеген Лондон метро станцияларындағы сияқты. Бұл станция құрылысын жеңілдетті, сонымен бірге болашақта жоспарланған залды салуға мүмкіндік берді. Жоба өзгергеннен кейін де станция құрылысын қиындықтар тоқтатпады. Екі балшық қабатының арасындағы құмшашыр бірден құрылыс алаңына сіңіп кірді, ал көміртекті балшықтың күтпеген жұмсақтығынан станция баяу төмендей бастады. Дегенмен, станция салушылар осы қиындықтарды жеңіп, Лубянка 1935 жылдың 15 мамырында жоспарланғандай ашылды. Метро құрылысшыларының ерлік еңбегі Никольская көшесіндегі вестибюльде орнатылған мүсін композициясында мәңгі есте қалды. 1965 жылы Лубянка жоспарланған Таганско-Краснопресненская желісіне көшу пункты болатыны белгілі болды, бұл станцияны аяқтау қажеттігін көрсетті. Технология жетілгендіктен, 1930 жылдары мүмкін емес деп саналған орталық залды салу енді мүмкін болды, бірақ бұл жобаны аяқтауға жеті жылдан астам уақыт кетті. Станцияны кеңейтудің бірінші кезеңі солтүстік жағындағы екінші кіреберістің құрылысы болды, ол 1968 жылы аяқталды. Орталық залдың солтүстік жартысын салу топырақты тоңдырудың жаңа әдісін қолдану арқылы жеңілдетілді, бірақ оны оңтүстік жартысында қолдануға болмады. Жұмысшылар балшықтың кеңеюінен зардап шегуге ұшырамастан, бірден бір туннель сегментін жылдам салудың бастапқы әдісіне қайта оралуға мәжбүр болды. Орталық зал аяқталғаннан кейін платформаларға өткелдер жарылғыш заттармен жасалды. 1972 жылы станция қайта ашылды. Станцияны қайта құру – инженерлік табыс болды, бірақ ол эстетикалық тұрғыдан бұрынғыдан кем әсерлі болды, блокты ақ мәрмәрдан жасалған тіреулер мен ақ плиткалы қабырғалар ескі станцияда қолданылған әдемі өрнектелген қара мәрмәрдің орнына келді. Орталық залдың ескі бөлігі әлі де сақталғанмен, жалпы әсері жоғалды. Кеңейтудің сәулетшілері Нина Александровна Алешина және А. Ф. Стрелков болды. 1975 жылы жаңа Кузнецкий Мост станциясына көшу үшін платформаның ортасына эскалаторлар орнатылды.

Кірістер мен аударымдар

Станцияның көптеген кіреберістері бар, бірақ тек екі вестибюлі бар. Басты батыс вестибюль жер астында салынған, оның кіреберіс павильоны бір жағынан Никольская көшесінің және екінші жағынан Малый Черкасский көшесінің бастауында орналасқан ғимараттың жер асты қабатына кіріктірілген. Лубянка алаңына қараған екі аркалы ерекше фасады сәулетші Иосиф Лавейко жобалаған. Бұл дизайн бірнеше жыл бұрын бұзылған Китай-город қабырғасының тарихи Владимир қақпаларын еске түсіру мақсатында жасалған. 1957 жылы Театральный көшесінің астында вестибюльді және жаңа «Детский Мир» (Балалар әлемі) дүкенін байланыстыратын метро тоннелі салынды. Бастапқы 3N типті эскалаторлар 1997 жылы 21,8 метр (71 фут) биіктігіндегі ET 3M типті эскалаторлармен ауыстырылды, осы кезде вестибюль жаңартылды. Екінші кіреберіс 1968 жылы ашылды. Ландшафт ерекшеліктеріне байланысты станция платформасынан вестибюльге дейінгі жол екі эскалатор және жолаушылар ағынын 180 градусқа бұратын аралық мезонин арқылы жасалған. Платформадан мезонинге дейінгі үлкен еңісте үш LT 4 эскалаторы 21,4 метр (70 фут) биіктікте сақталған. Жер асты вестибюліне дейінгі 7 метрлік еңісте бастапқыда үш LP 6I эскалаторы болған, бірақ олар ұзақ пайдаланудан кейін жиі бұзылуына байланысты 1990 жылдары метрода уақытынан бұрын ауыстырылды. 1995 жылы Лубянка станциясында олардың орнына үш ET 5M эскалаторы қойылды. Вестибюльді салуға байланысты бүкіл алаңды қайта жаңарту жұмыстары жүргізілді, оның шығыс және оңтүстік жағындағы периметрінде ұзын метро тоннелі салынды: ФСБ штаб-пәтерінің бұрышында екі кіреберіс және оның батыс фасады бойындағы қызметтік жол, ФСБ есептеу орталығының бұрышында (Любянский көшесі мен Мясницкая көшесі) тағы екеуі, Политехникалық музейінің алдындағы кішкентай бақта Соловецкий тас ескерткіші орналасқан жерде (Любянский көшесі мен Новая алаңы) екеуі және түпнұсқа кіреберістің алдындағы соңғы екеуі. Жаңа метро тоннелінен ескі вестибюльге жер астынан жалғасатын кішкентай өткел салынды. Осылайша, бүкіл алаңды жер астынан айналып өтуге және платформаларға түспей бір вестибюльден екіншісіне өтуге болады. 2008 жылы «Детский Мир» дүкені қайта құру үшін жабылды, ал кіреберіс салынған бастапқы ғимарат 2010 жылы бұзылды, оның орнына «Кемпински» қонақ үйі салынуда, бірақ ғимараттың бірінші қабаты мен фасады сақталды. Осылайша, бастапқы вестибюльге кірудің жалғыз жолы аталған өткел арқылы. Станция Кузнецкий Мост станциясына көшу пункты болып табылады, олар станцияның астындағы жолаушылар тоннелімен байланысқан. Оған орталық залда орналасқан екі эскалатор арқылы кіруге болады. Кіреберістегідей, 1975 жылдан бері қолданылып келген бастапқы төрт LP 6I эскалаторы 1993 жылы ET 5M сериялы эскалаторлармен ауыстырылды.