Кіріспе

1 мамырда АҚШ Заң күнін ресми түрде тойлайды. Бұл күн елдің негізін қалаудағы заңның рөлін еске түсіріп, оның қоғам үшін маңыздылығын мойындауға арналған.

Тарих

1958 жылы президент Дуайт Д. Эйзенхауэр 1 мамырды АҚШ-та Заң күні деп жариялады. Бірінші мамыр күні әлемнің бірқатар елдерінде Мамыр мерекесі немесе Халықаралық жұмысшылар күні ретінде тойланады: бұл жұмысшылардың жалақы мен еңбек жағдайларын жақсарту жолындағы күресін еске алу күні, соның ішінде сегіз сағаттық жұмыс күні үшін болған қозғалыс. Заң күнін 1953 жылы Оклахома штатының адвокаттар қауымдастығының президенті болған Уивока қаласының адвокаты, марқұм Хикс Эптон ұсынған болатын. Президенттік лауазымға тағайындалғанға дейін Эптон мырза қоғамдық байланыстар комитетінің төрағасы болды және 1951 жылы OBA-ның ең маңызды қоғамдық байланыстар бағдарламаларын іске қосты: «Өз құқықтарыңызды біліңіз – соттарыңызды біліңіз» апталығы. Бұл сәуір айының соңғы апталарының бірінде құқықтық жүйе туралы халыққа білім беруге және америкалықтардың құқықтарын тойлауға арналған шара болып өтті. «Өз құқықтарыңызды біліңіз – соттарыңызды біліңіз» апталығы бүкіл елге таралып, қауымдастыққа екі «Азаттық қоры» сыйлығын әкелді. Заң күні, ұлттық мереке ретінде, бастапқыда Чарльз С. Риннің идеясы болды, ол Эйзенхауэрдің заң кеңесшісі және 1957-1958 жылдары Америка адвокаттар қауымдастығының президенті қызметін атқарды. 1958 жылы Эйзенхауэр 1 мамырды АҚШ-та Заң күні деп жариялады. Оның сақталуы кейіннен 1961 жылдың 7 сәуірінде қабылданған 87-20 нөміріндегі Федералдық заңмен бекітілді. Кейбір елдерде 1 мамырды Еңбек күні немесе Халықаралық жұмысшылар күні ретінде тойлайды. Алайда, 1958 жылдың 5 ақпанында президент Эйзенхауэр алғашқы Заң күнін мойындады және әр жылдың 1 мамыры АҚШ-та Заң күні болып жарияланатынын мәлімдеді. Ол былай деді: «Шын мәнінде, әлемде күш пен заң арасында таңдау қалып қойды. Егер өркениет сақталуы керек болса, ол заң үстемдігін таңдауы керек». Бүгінде көптеген жергілікті адвокаттар бірлестіктері мен құқықтық білім беру ұйымдары, мысалы Флорида заңнамалық білім беру қауымдастығы және Нью-Йорк штатының адвокаттар қауымдастығы, Заң күнін құқықтық білім беру құралы ретінде пайдаланады, әсіресе студенттер үшін. Жер күні сияқты, Заң күні де мемлекеттік мереке емес. Заң күнін тойлау үшін кейбір жергілікті адвокаттар бірлестіктері түскі ас ұйымдастырып, әділеттік немесе АҚШ Конституциясымен қамтамасыз етілген құқықтар сияқты тақырыптарды талқылайтын спикерлерді шақырады. Сондай-ақ адвокаттар мектептерге барып, студенттермен Американың құқықтық жүйесі туралы әңгімелеседі. Америка адвокаттар қауымдастығы заңға немесе құқықтық жүйеге қатысты маңызды мәселені атап өту үшін тақырып белгілейді. 2014 жылғы тақырыбы – «Америка демократиясы және заң үстемдігі: әрбір дауыс неге маңызды». Бұл тақырып сайлау құқығының, дауыс беруге қолжетімділіктің және сайлаушылардың белсенділігінің маңыздылығын көрсетеді. ABA өзінің Law Day веб-сайтында, www.lawday.org, ресурстар ұсынады және 30 сәуір мен 1 мамыр күндері Вашингтонда бірнеше ұлттық Заң күні шараларын өткізеді.

Сын

Бұл күннің мақсаты Май мерекесінің (немесе Халықаралық жұмысшылар күнінің) беделін төмендету үшін жасалғаны туралы сын айтылған. Бұл мереке 1886 жылғы 1 мамырда АҚШ-та сегіз сағаттық жұмыс күні үшін күресте жалпы ереуілден бастау алды, нәтижесінде Чикагодағы Хеймаркет оқиғасы болды. Ол американдық жұмысшыларға жасалған қатыгез зорлық-зомбылық пен әділетсіз сот жазаларын айыптау мақсатымен халықаралық күшке айналды.