Кіріспе

Ақ адамдарды атау үшін хоккиен тіліндегі сөз. Анг мо немесе анг мо – ақ адамдарды сипаттау үшін қолданылатын сөз. Ол негізінен Малайзия мен Сингапурда, кейде Таиланд пен Тайваньда қолданылады. Сөзбе-сөз мағынасы – "қызыл шашты", және бұл сөз Хоккиен тілінен, Оңтүстік Мин диалектісінің бір түрінен шыққан. Басқа ұқсас терминдерге анг мо коу, анг мо куи, анг мо ланг жатады. Бұл термин тарихи түрде жағымсыз мағынаға ие болғанымен, Сингапур мен Малайзияда бейтарап сөз ретінде қолданысқа енген, ол ақ адамды немесе, сын есім ретінде қолданғанда, жалпы батыс мәдениетін білдіреді.

Этимологиясы мен тарихы

Анг мо термині 16 және 17 ғасырларда Хайджин ("теңізге тыйым салу") кезеңінде Фуцзяньның оңтүстігіндегі Хоккиен (Оңтүстік Мин) тілдерін сөйлейтіндер мен Португалия империясы және Голландия Шығыс Үндістан компаниясының арасындағы байланыс арқылы пайда болған. Терминнің жазбадағы ең ерте қолданылуы 1600 жылдардың басында Индонезияның Малуку аралдарын анг мо деп белгілеген Селден картасында кездеседі, бұл голландтардың сол жерде болуымен байланысты болуы мүмкін. 17 ғасырда Голландия Шығыс Үндістан компаниясы 1620 жылдары Қытай-Голландия қақтығыстары кезінде Фуцзяньға сауда жасау үшін кіруге тырысқанда сәтсіз болды және жергілікті тұрғындар оларды анг мо деп атады. Голландия Шығыс Үндістан компаниясы, содан кейін испан империясы Тайваньды отарлап алды, ал испандықтар Тайваньның Тамсуи қаласында Сан-Доминго бекінісін салды. Кейін голландтар испандықтарды қуғынға шығарып, бекіністі басып алды, ол тайваньдық Хоккиен тілінде "Қызыл шаштылар қаласы" деп те белгілі болды. Голландтарды Тайваньда тайваньдық Хоккиен тілінде ан мо ланг ("қызыл шашты адамдар") деп атаған. Бұл, мүмкін, голландтардың арасында қызыл шаштың жиі кездесетін қасиет болғандықтан болған. Бұл тарихи термин ang mo lang Тайвань тарихында голландтарды атау үшін әлі де қолданылып келеді. Анг моның қытай ішіндегі жазулары Едо дәуірінде (1603–1868) ақ терілі адамдарға қатысты қолданылған тарихи жапон терминіндегі (紅毛) сияқты. Ол негізінен Голландия саудагерлеріне қатысты, олар 200 жылдық оқшаулау кезеңінде Жапониямен сауда жасауға рұқсат етілген жалғыз еуропалықтар болды. Португал және испан саудагерлері керісінше, "нанман" деп аталды, бұл қытай тіліндегі "нанман" сөзімен байланысты және "оңтүстік варварлар" дегенді білдіреді. 19 ғасырда Уолтер Генри Медхерст өзінің академиялық еңбегі "Қытай тілінің Хок Кен диалектінің сөздігінде" âng mô ("қызыл шашты") деп атады, ол көбінесе ағылшын халқына қатысты қолданылды. Хокло халқының Оңтүстік-Шығыс Азияға, әсіресе Малайзия мен Сингапурға кең көшіп-қонуымен анг мох термині кеңірек таралып, жалпы ақ терілі адамдарды атау үшін қолданыла бастады.

Растық дау

"Анг мо" термині көбінесе ақ адамдар тарапынан нәсілшіл және қарапайымдыққа толы деп есептеледі. Дегенмен, кейбіреулер оны қабылдануға болатындықтан, белгілі бір жағдайларда қайта пайдаланған сөз деп санайды. Бұған қарамастан, бұл термин кеңінен қолданылады, әсіресе Батыс емес халықтар арасында. Мысалы, ол Сингапурдың "The Straits Times" газеті сияқты басылымдарында, телеарналар мен фильмдерде кездеседі.

Дерогациялық контекст

Сингапур мен Малайзияда "ан мо сай" термині – қытай тілін оқи алмайтын қытайларды ұялту үшін қытай қауымы ішінде қолданылатын қарапайымдау сөз.