Ұлтшылдық шекарадан тыс: Панултшылдық – тарихи ұлттық белгілерден асып, біртұтас ұлттық сананы құруға бағытталған идеология. Түркішілік, Африкалық және т.б.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлттық шекарадан тыс ұлтшылдық
Nationalism beyond national boundaries
Панұлтшылдық – әлеуметтік ғылымдарда қолданылатын нақты термин, ол негізінен дәстүрлі ұлттық немесе тарихи ұлттық сәйкестіктердің шекараларын басып өтуге (жеңуге, кеңейтуге) бағытталған ұлтшылдықтың түрлерін белгілеу үшін қолданылады, осы арқылы түрлі ортақ белгілерге негізделген «жоғары» панұлттық (барлықты қамтитын) сәйкестік құруға ұмтылады. Панұлтшылдық – барлық жалпы ұлтшылдық түрлерінің бір түрі ретінде көрінуі мүмкін. Классикалық мемлекеттік ұлтшылдыққа қатысты, панұлтшылдық ұлттық мемлекеттердің аймақтық немесе континенттік топтамасына негізделген «жоғары» (панұлттық) саяси сәйкестік нысандарын құруды жақтаған түрлі саяси қозғалыстар арқылы көрінеді (мысалы: Пан-Американизм, Пан-Африканизм, Пан-Арабизм, Пан-Иранизм, Пан-Түркізм). Этникалық ұлтшылдық тұрғысынан алғанда, панұлтшылдық этникалық топтастыруға негізделген «жоғары» (панұлттық) ортақ сәйкестік нысандарын құруды жақтаған нақты этникалық қозғалыстар арқылы да көрінуі мүмкін (мысалы: Пангерманизм немесе Панславизм). Ұлтшылдықтың басқа да түрлерінің панұлттық нұсқалары бар. Пангерманизм сияқты панұлтшылдықтың кейбір түрлері екі деңгейде көрінеді: барлық герман халықтарының бірлігіне қатысты кең және барлық этникалық немістердің бірлігіне қатысты тар, сондай-ақ (осы екі деңгейдің кез келгенінде) неміс тілді австриялықтар мен неміс тілді швейцариялықтар, олардың көпшілігі өздерін қатаң «неміс» деп танымайтын болса да, қазіргі герман халықтарының кең отбасының құрамында болады.
Pan nationalism is a specific term, used mainly in social sciences as a designation for those forms of nationalism that aim to transcend (overcome, expand) traditional boundaries of basic or historical national identities in order to create a "higher" pan national (all inclusive) identity, based on various common denominators. Pan nationalism can occur as a specific variant of all common forms of nationalism. In relation to classical state nationalism, pan nationalism manifests itself through various political movements that advocate the formation of "higher" (pan national) forms of political identity, based on a regional or continental grouping of national states (for examples: Pan Americanism, Pan Africanism, Pan Arabism, Pan Iranism, Pan Turkism). In terms of ethnic nationalism, pan nationalism can also manifest itself through specific ethnic movements that advocate setting up "higher" (pan national) forms of common identity that are based on ethnic grouping (for example: Pan Germanism or Pan Slavism). Other forms of nationalism also have their pan national variants. Some forms of pan nationalism, such as Pan Germanism, manifest themselves on two levels: wider relating to the unity of all Germanic peoples and narrower relating to the unity of all ethnic Germans, also including (on either of those two levels) German speaking Austrians and German speaking Swiss people, many of who may not self identify as strictly "German", while still belonging to the wider family of contemporary Germanic peoples.
Тарих және нәтижелер
Пан-национализм 19 ғасырдағы еуропалық национализмнен туындады, австро-венгерлік және түрік империяларындағы түрлі славян халықтары арасында дамыған панславизм қозғалысынан бастау алды. Осы дамудың негізгі қайраткері Ян Коллар болды, ол славяндарды бір мәдени мұраны ортақтасатын, түп тамырынан бір халық деп есептеді. Бұл идея тұрақтылыққа ие болды, себебі ол "халықты" байланыстыратын биологиялық туыстыққа сілтеме жасады.
Pan nationalism emerged from the nineteenth century European nationalism, beginning with the Pan Slavism movement, which developed among various Slavic nations within the Austro Hungarian and Turkish empires. At the heart of this development was Ján Kollár, who maintained that the Slavs as a fundamentally single people, sharing the same cultural heritage. This gave the concept a mantle of permanence because it called upon a biological connection that bound a "Volk" together.
Соңғы өзгерістер
Норвегияның қорғаныс зерттеулер институтының қызметкері Томас Хеггаммер салқын соғыс дәуірінің соңында пайда болған "макронационализмнің" пайда болуын сипаттады, ол 11 қыркүйекке дейін жасырын қалды. Хеггаммер қазіргі заманғы макронационализмнің бастауын батыстың джихадқа қарсы қозғалысына және әл-Қаида сияқты исламист террористік ұйымдарға байланыстырады. 2011 жылғы Норвегиядағы шабуылдардан кейін ол қылмыскер Андерс Беринг Брейвиктің идеологиясын "ақ үстемдік, ультраұлтшылдық немесе христиан фундаментализмі сияқты дәстүрлі оңшыл идеология санаттарына жатпайтын", ал "әл-Қаиданың христиандық нұсқасына ең жақын келетін өркениеттік соғыс доктринасы" деп сипаттады.
Thomas Hegghammer of the Norwegian Defence Research Establishment has outlined the emergence of "macro nationalism" in the late Cold War era, which kept a low profile until the September 11 attacks. Hegghammer traces the origins of modern macro nationalism to both the Western counter jihad movement and Islamist terrorist organisations such as al Qaeda. In the aftermath of the 2011 Norway attacks, he described the ideologies of perpetrator Anders Behring Breivik as "not fitting the established categories of right wing ideology, like white supremacism, ultranationalism or Christian fundamentalism", but more akin to a "doctrine of civilisational war that represents the closest thing yet to a Christian version of Al Qaeda".