Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қаптамалы жануарлар түрі
Species of marsupial
Жалпы уомбат (Vombatus ursinus), сондай-ақ қалың жүнді уомбат немесе мұрынды уомбат деп те аталады, қаптамалы жануар, қазіргі уомбаттардың үш түрінің бірі және Vombatus туысына жататын жалғыз түрі. Жалпы уомбаттың орташа ұзындығы 1 метрге дейін, ал салмағы 20-35 кг аралығында болады.
The common wombat (Vombatus ursinus), also known as the coarse haired wombat or bare nosed wombat, is a marsupial, one of three extant species of wombats and the only one in the genus Vombatus. The common wombat grows to an average of long and a weight of .
Таксономия
Жалпы вамбатты алғаш рет 1800 жылы Джордж Шоу сипаттады. Қазіргі кезде үш түрі сақталған:
The common wombat was first described by George Shaw in 1800. There are three extant subspecies:
Басс-Стрейт (жалпы) вамбаты (V. u. ursinus) – атаулы түрі, бұрын Басс-Стрейт аралдарында кездескен, бірақ қазір Тасманияның солтүстігіндегі Флиндерс аралымен және Тасманияның шығысындағы Мария аралымен шектелген (Мария аралына жасанды түрде қоныстандырылған). 2023 жылы оның саны 74 000 деп бағаланды. Австралия материгінде кездесетін жүнді вамбат (V. u. hirsutus). Тасманиялық вамбат (V. u. tasmaniensis) Тасманияда кездеседі. Ол V. u. hirsutus-тан кіші. 2023 жылы оның саны 840 000 деп бағаланды. V. ursinus-пен шамамен бірдей өлшемде, орташа салмағы 30 кг болатын V. hacketti Плейстоценнің соңында, квартерлік жойылу кезеңінде жойылып кетті.
Bass Strait (common) wombat (V. u. ursinus), the nominate form, was once found throughout the Bass Strait Islands, but is now restricted to Flinders Island to the north of Tasmania, and to Maria Island to the east of Tasmania where it was introduced. Its population was estimated at 74,000 in 2023. Hirsute wombat (V. u. hirsutus) is found on the Australian mainland. Tasmanian wombat (V. u. tasmaniensis) is found in Tasmania. It is smaller than V. u. hirsutus. Its population was estimated at 840,000 in 2023. Being around the same size as V. ursinus, with an average weight of 30 kg, V. hacketti went extinct at the end of the Late Pleistocene, in the Quaternary extinction event.
Сипаттама
Қарапайым уомбаттар мықты денелі және жерге жақын салынған. Толық бойға жеткенде олардың ұзындығы 80-130 см-ге, ал салмағы 17-40 кг-ға жетеді. Тасмания және Флиндерс аралында кездесетін уомбаттар материктегі туыстарындарынан көбінесе кішірек болады. Олардың ерекшелігі – түксіз мұрыны, ол екі түкті мұрынды уомбаттан ажыратады.
Common wombats are sturdy and built close to the ground. When fully grown, they can reach between 80 and 130 cm, and weigh between 17 and 40 kg. The wombats found on Tasmania and Flinders Island are often smaller than their mainland counterparts. It is distinguished from both hairy nosed wombats by its bald nose.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Жалпы уомбат Австралияның оңтүстік және шығыс бөлігінің салқын әрі суымен жақсы қамтамасыз етілген аймақтарында, соның ішінде Тасмания мен Викторияда, және солтүстік Квинслендке дейінгі таулы аудандарда кеңінен таралған. Жалпы уомбаттарды олардың ареалының оңтүстігінде кез келген биіктікте кездестіруге болады, бірақ ареалының солтүстігінде олар тек биік, таулы жерлерде ғана табады. Олар жаңбырлы ормандар, эвкалипт ормандары, орманды далалар, альпілік шалғынды жазықтар және жағалау аймақтары сияқты әртүрлі ортада мекендейді. Кейбір аймақтарда олар шаруашылық жерлеріне бейімделіп, тіпті ашық алаңдарда сиырлар мен қойлармен бірге жайылып жүргенін көруге болады.
Common wombats are widespread in the cooler and better watered parts of southern and eastern Australia, including Tasmania and Victoria, and in mountain districts as far north as southern Queensland. Common wombats can be found at any elevation in the south of their range, but in the north of their range are only found in higher, more mountainous areas. They may be found in a variety of habitats including rainforest, eucalyptus forest, woodland, alpine grassland, and coastal areas. In some regions, they have adapted to farmland and can even be seen grazing in open fields with cattle and sheep.
Мінез-құлық
Жалпы вамбаттар экологиялық инженерлер ретінде сипатталған, себебі олардың қоршауын қазу топырақтың айналуына және ауа алмасуына әкеледі, бұл өсімдіктердің өсуіне көмектеседі және түрлі омыртқасыздар мен омыртқалы жануарларға тіршілік ету ортасын ұсынып, жағдай жасайды. Жалпы вамбат – жалғыз өмір сүретін, аумақтық түр, әр вамбаттың өмір сүріп, тамақтанатын белгілі бір аумағы болады. Олар осы аумақта 2-ден 20 метрге дейін ұзындығы бар, көптеген қосымша туннельдерімен бірге туннельдер жүйесін қазады. Әдетте, қоршауға бір ғана кіреберіс болады, бірақ олар қашу үшін одан кішірек кіреберіс жасауы мүмкін. Көптеген басқа жануарлар вамбаттардың қазған қоршауларын пайдаланады, олардың ішінде бауырымен жорғалаушылар, кеміргіштер, қояндар, эхидналар, валлабилер, құстар және коалалар бар. Вамбаттар әдетте қауіп төндірмейтін түрлерге төзімді келеді және олардың пайдалана алатын бірнеше қоршауы болады. Олар әдетте 19 күн сайын ұйықтайтын қоршауларын ауыстырады. Көптеген вамбаттар бір қоршауда өмір сүре алады, және егер фермерлер немесе басқа жануарлар түрлері вамбатты қоршаудан қумайынша немесе қоршау жойылмаса, олар әдетте өмір бойы бір қоршауда өмір сүреді. Көбінесе түнгі уақытта белсенді болатын қарапайым вамбат, салқын ауа-райы болғанда, мысалы таңертең немесе кешке қарай күндіз де сыртқа шығады.
Common wombats have been described as ecological engineers, as their burrow building results in soil turnover and aeration, which assists plant growth, and provides habitat for a range of invertebrate and vertebrate species. Common wombats are a solitary, territorial species, with each wombat having an established range in which it lives and feeds. In this area, they dig a tunnel system, with tunnels ranging from 2 to 20 m in length, along with many side tunnels. Usually, only one entrance to the burrow exists, although they may create a smaller one with which to escape. A wide range of other animals are known to make use of wombat burrows including reptiles, rodents, rabbits, echidnas, wallabies, birds and koalas. Wombats are usually fairly tolerant of non threatening species, and have a number of burrows that they can occupy. The typically switch the burrow that they sleep in every 1 9 days. Many wombats can live in the same burrow, and wombats normally live in the same burrow for their whole lifespan unless the wombat is forced out of the burrow by farmers or other animal species, or unless the burrow is destroyed. Often nocturnal, the common wombat does come out during the day in cooler weather, such as in early morning or late afternoon.
Диета
Жалпы уомбаттар шөпқоректі, шөп, қарлы бұталар және басқа да өсімдік заттармен қоректенеді. Олар көбінесе түнде азық іздейді. Әлемдегі тістері үздіксіз өсетін жалғыз қапшықты жануар – олар. Тістерінің эмаль құрылымының арқасында, үздіксіз өсетін тістер өзін-өзі ұштататын қырқаны сақтайды, бұл негізінен жергілікті шөптерден тұратын тамақтың жайылуын жеңілдетеді.
Common wombats are herbivorous, subsisting on grass, snow tussocks, and other plant materials. Foraging is usually done during the night. They are the only marsupial in the world whose teeth constantly grow. Due to the underlying enamel structure of the teeth, the continuously growing teeth maintain a self sharpening ridge which allows easier grazing of the diet consisting of mainly native grasses.