Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Брансуиктегі тілдік теңдік
Linguistic equality in New Brunswick
Канадалық құқықтар мен бостандықтар хартиясының 16.1-бабы Жаңа Брансуиктің ағылшын және француз тілді тұрғындары арасындағы теңдікті қамтамасыз етеді. 1993 жылы қабылданған ол, Хартияға соңғы қосымша болып табылады. 16.1-бөлім (айтылуы "он алты бүтін бір") Хартияның 16-бабының бөлігі болып табылатын және 1982 жылғы бастапқы мәтіннің құрамына кірген 16(1) тармақшасымен ("он алты бір") шатастырылмауы керек. 16.1-бөлім – жеке бөлім; "бүтін бір" нөмірлеуі осы жаңа бөлімнің екі қолданыстағы бөлімнің арасына қайта нөмірлеместен қосылғанын көрсетеді.
Section 16.1 of the Canadian Charter of Rights and Freedoms guarantees equality between English speaking and French speaking residents of New Brunswick. Enacted in 1993, it is the most recent addition to the Charter. Section 16.1 (pronounced "sixteen point one") is not to be confused with subsection 16(1) ("sixteen one"), which is part of section 16 and was part of the original 1982 text. Section 16.1 is a separate section; the "point one" numbering indicates that this new section was added between two existing sections without renumbering them.
Мақсаты
16.1-бөлімде екі тілдік топқа арналған мекемелер, оның ішінде білім беру мекемелері қажеттігі туралы сөз болады және ол провинциялық үкіметке осы құқықты қорғау өкілеттігін береді. Бұл толығымен жаңа емес, себебі бұл тек Нью-Брансуиктегі екі ресми тілдік қауымдастықтың теңдігін мойындау туралы заңда (1981) бар заңдарды бекітеді, бұл туралы 2001 жылғы Апелляциялық соттың Шарлебоиске қарсы Моват ісінде айтылған. Бұл бөлім "ұжымдық құқықтарды" қамтамасыз ету ретінде қарастырылуы мүмкін, ал бір сыншы бөлімнің терең мағынасын Канада соттары шешуі керек деп мәлімдеді. Шарлебоиске қарсы Моват ісінде сот 16.1-баптың, сондай-ақ 16(2) және 18(2) тармақшаларының, муниципалитеттегі азшылық тілде сөйлейтін халық саны маңызды болған жағдайда, екі тілді муниципалдық заңдарды талап ететінін анықтады. Сот шешімі негізінен 18(2) тармақшасын түсіндіруге негізделген, бірақ шешімінде сот 16.1-баптың "жасалған" (ремедиалды) екенін, яғни тарихи проблемаларды түзетуге бағытталғанын атап өтті. (Осыған байланысты басқа да іс Шарлебоиске қарсы Сент-Джон (қаласы) ісі ретінде Жоғарғы Сотқа жіберілді.)
Section 16.1 makes reference to a need for institutions for both language groups, including educational institutions, and it seemingly gives the provincial government powers to protect the right. This is not completely revolutionary in that this merely entrenches laws already found in An Act Recognizing the Equality of the Two Official Linguistic Communities in New Brunswick (1981), as noted in the 2001 Court of Appeal case Charlebois v. Mowat. The section can be seen as providing "collective rights," and one critic charged that a deeper meaning to the section would have to be decided by Canadian courts. In Charlebois v. Mowat, the court ruled that section 16.1, as well as subsections 16(2) and 18(2), require bilingual municipal laws when the minority language population of a municipality is significant. The ruling was made primarily on the basis of the court's interpretation of subsection 18(2)), but in its ruling the court also stated that section 16.1 is "remedial", meaning that it is supposed to fix historical problems. (A related case later went to the Supreme Court as Charlebois v. Saint John (City).)
Тарих
1981 жылы премьер-министр Ричард Хэтфилд Нью-Брансуикте екі ресми тілдік қауымдастықтың теңдігін мойындау туралы заң қабылдады. Ол екі тілдік топ үшін де тәуелсіз мектеп басқармаларын құрды. Оның принциптері кейіннен Канада Конституциясына 16.1-бап арқылы енгізілді, бұл 1990-жылдардың басында провинциялық саясаттағы өзгерістерге жауап ретінде жасалды. 1980-жылдары барлық партиялар Нью-Брансуикте екі тілділіктің дамуын қолдағанмен, 1991 жылы ресми екі тілділікке қарсы болған «Аймақтар конфедерациясы» партиясы заң шығарушы органның ресми оппозициясына айналды. Екі тілділікті жақтаған либералдық провинциялық үкімет Нью-Брансуикте екі тілділікті міндеттейтін конституциялық түзетуді қабылдауға тырысты, соның арқасында Нью-Брансуиктің болашақ мәртебесіндегі кез келген өзгерістер федералдық бекітуді қажет ететін болар еді. Заңнаманы конституциялық деңгейге көтеру 1992 жылы «Шарлоттаун келісімі» деп аталған түзетулер жинағының бөлігі ретінде жүзеге асыру жоспарланған. Алайда, келісім ұлттық референдумда қабылданбағандықтан, түзету жеке түрде жасалды, бұл профессор Питер Расселлді «канадтар конституциялық реформаны жүзеге асыру қабілетін қайта қалпына келтіріп, барлық мәселені бірге байланыстырып, конституциялық батпаққа батып кетпейтінінің үміт беретін белгісі» деп атауға итермеледі. 1982 жылғы Конституциялық актінің 43-бабы Жарғыға 16.1-бапты қосу үшін қолданылған түзету процедурасының бөлігі болды. Бұл түзету зардап шеккен провинция (Нью-Брансуик) және Канада Сенаты мен Канаданың Өкілдер палатасы тарапынан мақұлданды. Алайда, конституциялық құқықтанушы Дебора Койн түзетудің федералдық құзыретіне қатысты екенін, сондықтан жеті провинцияның қолдауы қажет екенін мәлімдеді. «Montreal Gazette» газеті Нью-Брансуик үкіметін «Аймақтар конфедерациясы» партиясына қарсы тұрғаны үшін «батыл» деп бағалап, бұл баптың «канадтық екіұштылық пен өмір сүрудің асыл, жомарт көрінісін» ұсынатынын қосты, бірақ «оның Нью-Брансуикпен ғана шектелгені өкінішті». Бұл сынға да ұшырады, журналист Уильям Джонсон Парламент түзетуді толыққанды талдамағанын және қоғамдық талқылауды тоқтатуға тырысқанын айтты. Ол тіпті 16.1-баптың Нью-Брансуик үшін екі үкімет құруы мүмкін екенін, біреуі ағылшын тілінде, екіншісі француз тілінде жұмыс істейтінін болжады. Алайда, оппозиция жетекшісі Жан Кретьен, сол кезде акадиялықтарды өкілдік еткен, «Мен үшін бұл үлкен күн. Бұл Канадада біз бірге бола алатынымыздың және бір уақытта әртүрлі бола алатынымыздың мысалы» деді.
An Act Recognizing the Equality of the Two Official Linguistic Communities in New Brunswick was enacted in 1981 by Premier Richard Hatfield. It provided independent school boards for both linguistic groups. Its principles were later incorporated into the Constitution of Canada, through section 16.1, in response to a shift in provincial politics in the early 1990s. Whereas in the 1980s all parties had supported the rise of bilingualism in New Brunswick, in 1991 a new party called the Confederation of Regions Party, which was opposed to official bilingualism, became the official opposition in the legislature. The pro bilingualism Liberal provincial government proceeded to seek a constitutional amendment mandating bilingualism in New Brunswick to make any future change in New Brunswick's status subject to Federal approval. The constitutionalization of the legislation was originally meant to be accomplished as part of a package of amendments known as the Charlottetown Accord in 1992. The amendment was made separately once the Accord was rejected in a national referendum, prompting Professor Peter Russell to refer to this as an "encouraging [sign] that Canadians may be recovering the capacity to accomplish constitutional reform without linking everything together and getting bogged down in the mega constitutional swamp." Section 43 of the Constitution Act, 1982 was the part of the amending formula used to add section 16.1 to the Charter. This meant the amendment was approved by the province affected (New Brunswick) and the Senate of Canada and House of Commons of Canada, although constitutional lawyer Deborah Coyne argued that the amendment involved federal jurisdiction and thus seven provinces would be needed. A Montreal Gazette article approved, calling the New Brunswick government "courageous" because of its resistance to the Confederation of Regions Party, and added that the section provided a "noble, generous vision of Canadian duality and co existence. Too bad it seems confined to New Brunswick." It did attract some criticism, with columnist William Johnson claiming that Parliament had not fully analyzed the amendment and tried to stifle public discussion. He even suggested that section 16.1 might create two governments for New Brunswick, one in English and one in French. However, Opposition leader Jean Chrétien, who at that time represented Acadians, said that "For me it is a great day. It is an example that we can be together and at the same time be different in Canada."
Нью-Брансуиктен тыс ықпал
2000 жылы Онтарио соты провинцияның Оттава аймағындағы көптеген ауруханаларды біріктіру бағдарламасының аясында Монфорт ауруханасын жабуға заңды түрде жол бермеуге міндетті екендігі туралы шешім шығарды. Шешімнің негізі соттың 1998 жылғы Квебек сецессиясы жөніндегі Жоғарғы Соттың анықтаған азшылықтар құқығының жазба емес конституциялық қағидасын логикалық қолдану екендігі туралы қорытындысы болды. Монфорт ауруханасы аймақтағы француз тілінде негізгі қызметін жүргізетін жалғыз аурухана болғандықтан, ол қорғалған балама қызмет көрсетуші болып саналды, дәл сол сияқты Нью-Брансуиктің француз және ағылшын тіліндегі мектеп жүйелері балама қызмет көрсетушілер болып табылады, демек Оттаваның франко-онтариолық халқының ұжымдық құқықтарының маңызды құрауы болып табылады. Онтарио үкіметі бұл шешімді соттың белсенділігі деп сынап, «Бөлімдік соттың шешімі конституцияны тиімді түрде қайта жазып, [Бөлім] 16.1-ді тек Нью-Брансуикке ғана қолданылуы тиіс деген нақты ниетке қарамастан, Онтариоға да қолдануға мүмкіндік берді» деп мәлімдеді.
In 2000, an Ontario court ruled that the province was legally obligated to keep from closing the Montfort Hospital as part of its program of merging many of the hospitals in the Ottawa region. The basis for the decision was the court's conclusion that this was a logical application of an unwritten constitutional principle of minority rights, which had been found by the Supreme Court in the 1998 Reference re Secession of Quebec. Since the Montfort Hospital was the only hospital in the region operating primarily in French, it amounted to a protected parallel service provider, much as New Brunswick's French language and English language school systems are parallel service providers, and therefore as an essential component of the collective rights of Ottawa's Franco Ontarian population. The Government of Ontario criticized the decision as judicial activism, and charged that "The divisional court decision has effectively rewritten the constitution to make [Section] 16.1 applicable to Ontario despite the express intention that it apply to New Brunswick alone."