Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық композитор (1911–1968)
British composer (1911–1968)
Франц Теодор Рейзенштейн (7 маусым 1911 – 15 қазан 1968) – Германияда туған британдық композитор және концерттік пианист. Ол 1934 жылы Германиядан Ұлыбританияға паналап келді және онда оқытушылық және концерттік мансабын жалғастырды. Композитор ретінде ол өзінің басты ұстаздары Хиндемит пен Воан Уильямстың теңдей күшті, бірақ өте ерекше ықпалдарын табысты үйлестірді.
Franz Theodor Reizenstein (7 June 191115 October 1968) was a German born British composer and concert pianist. He left Germany for sanctuary in Britain in 1934 and went on to have his teaching and performing career there. As a composer, he successfully blended the equally strong but very different influences of his primary teachers, Hindemith and Vaughan Williams.
Өмір
Франц Райзенштейннің ата-анасы белгілі дәрігер доктор Альберт Райзенштейн (1871–1925) және оның әйелі Лина Кон (т. 1880), екеуі де Германияның Нюрнберг қаласынан. Олар еврей отбасы болған, және отбасының құрамында көптеген маман, ғалым, банкир және музыкаға бейім адамдар болған. Райзенштейн Нюрнбергте өсті және бала кезінде дарынды бала ретінде танылды. Ол 5 жасында алғашқы шығармаларын жазды, ал 17 жасқа келгенде скрипкалық квартет жазды. Оның жақсы жағдайдағы және өнерге құштар отбасы оны үйде камералық музыка ойнауға ынталандырды. Соңында ол Берлин музыка мектебінде Пол Хиндемиттің композициясынан және Леонид Кройцердің фортепианосынан сабақ алды. Хиндемит композиция класына Харальд Генцмер, Оскар Сала және Арнольд Кук та кірді. Райзенштейн Кукпен өмір бойы дос болып, оның 1940 жылғы фортепиано концертін репертуарында сақтап келді. 1934 жылы 23 жасында нацистерден қашу үшін Англияға эмиграциялады, ол 1933 және 1945 жылдар аралығында нацистік Еуропадан көшіп келген 70-ке жуық музыканттың біріншісі болды. Англияға келгеннен кейін, ол Корольдік музыка колледжінде композиция бойынша Ральф Вон Уильямспен және дирижерлік өнер бойынша Констант Ламбертпен білімін жетілдірді, сонымен қатар өзінің шығармаларына ағылшын музыкасының ықпалын енгізе бастады. Ол Соломон Катнермен он бір жыл бойы фортепианомен шұғылданды, сондай-ақ Базельде Феликс Вайнгартнердің дирижерлік курсын бітірді. Ол скрипкашы Карл Флешпен де бірге ойнады. Әскери қызметке жарамсыз болғандықтан, ол соғыс кезінде пойыз жүргізушісі болып жұмыс істеді, сонымен қатар композиторлық және орындаушылық қызметін жалғастырды. 1942 жылы ағылшын музыка сыншысы Маргарет Лоусонға үйленді, олардың Джон Райзенштейн есімді ұлы болды. Олар Лондонның Солтүстік-Батыс аймағындағы Холликрофт даңғылы, 34-үйінде тұрды. Сол жылы ол Лондон филармония оркестрімен өзінің 1-ші фортепиано концертін алғаш рет орындады, дирижерлік еткен – сэр Адриан Булт. Анасының Кон отбасы арқылы Райзенштейн жазушы Кэтрин Йронводемен туысқан.
Franz Reizenstein's parents were the well known physician Dr. Albert Reizenstein (1871–1925) and his wife Lina Kohn (b. 1880), both of Nuremberg, Germany. The family was Jewish and counted many professionals, scientists, bankers, and musically inclined people among its members. Reizenstein grew up in Nuremberg and was considered a child prodigy. He composed his first pieces when he was 5, and by the age of 17 he had written a string quartet. His well to do and artistic family encouraged him to play chamber music at home. Eventually he was sent to study composition under Paul Hindemith and piano under Leonid Kreutzer at the Berliner Hochschule für Musik. Hindemith's composition class also included Harald Genzmer, Oskar Sala and Arnold Cooke. Reizenstein remained a lifelong friend of Cooke and kept his Piano Concerto (1940) in his repertoire. In 1934 he emigrated to England at the age of 23 to escape the Nazis, one of the first of nearly 70 émigré musicians from Nazi Europe to do so between 1933 and 1945. Once in England, he furthered his studies under Ralph Vaughan Williams for composition and Constant Lambert for conducting at the Royal College of Music, and began to incorporate English musical influences into his works. He also studied the piano for eleven years with Solomon Cutner, and took a course of conducting under Felix Weingartner in Basel. He also played with the violinist Carl Flesch. Unfit for active service, he worked as a train conductor during the war, while continuing his composition and performance work. He married his wife Margaret Lawson, an English music critic, in 1942, and they had a son, John Reizenstein. They lived at 34, Hollycroft Avenue, London NW3. That year he gave the first public performance of his Piano Concerto No 1 with the London Philharmonic Orchestra, conducted by Sir Adrian Boult. Through his mother's Kohn family, Reizenstein was related to the writer Catherine Yronwode.
Музыка
Өзінің эмигрант композитор Ханс Гал сияқты, Райзенштейн көптеген замандастарының сериялық тәсілдерін қабылдамады және Вон Уильямс пен ағылшын лирикалық дәстүрінің ықпалымен тоналды, экспрессивті стильді қабылдады, бұл Хиндемиттің объективтілігі мен контрапунктілік күрделілігімен үйлесім тапты. Хьюго Коул оның шығармаларын үш кезеңге бөлді: біріншісі (1936–1945) мотивтік дамуға, ырғақтық энергияға және фугалық контрапунктке баса назар аударды; екіншісі (1947–1959) көбірек элегиялық және экспрессивті материалды енгізді; үшіншісі (1960–1968) еркін тақырыптық даму мен трансформацияға ие, көбірек жайлы және сергінетін кезең болды. Ол концерттер де жазды (мысалы, екі фортепиано концерті, Струнный оркестрге арналған соңғы концерт, скрипка мен виолончельге арналған концерттер). Оның өлімінен кейін симфониясы аяқталмай қалды. Хиндемиттің «Ludus Tonalis» еңбегінен күшті ықпал алған 12 прелюдия мен фуга Рейзенштейннің жеке гармониялық тілін (көптеген кварталар мен жарты тонмен ауыр) көрсетеді және тақырыптық жағынан тығыз байланысты прелюдиялар мен фугалар жұптарын ұсынады. Ол сонымен қатар екі опера жазды: «Теңізге қарсы адамдар» (1949) және «Анна Краус» (1952), сондай-ақ «Хаммер» қорқыныш фильмі «Мумия» (1959) мен британдық культтық қорқыныш фильмі «Қорқыныш циркі» (1960) үшін әсем оркестрлік музыка жазды. Коммерциялық жазбаларға Мартин Джонстың орындауындағы фортепиано музыкасы (Lyrita SRCD.2342, 2014), Оливер Триендл мен Нюрнберг симфониялық оркестрінің орындауындағы 2-фортепиано концерті мен F мажордағы Серенада (CPO 555245 2, 2019), Рафаэль Уолфиштің орындауындағы виолончель концерті кіреді. Ол 1958 жылы «Lyrita» лейблі үшін «Фортепиано сонатасы» сияқты өзінің кейбір шығармаларын жазды.
Like fellow émigré composer Hans Gál, Reizenstein rejected the serial procedures followed by many of his contemporaries and adopted a tonal, expressive style influenced by Vaughan Williams and the English lyrical tradition, tempered with the objectivity and contrapuntal complexity of Hindemith. Hugo Cole divided his work into three periods: the first (1936–1945) emphasising motivic development, rhythmic energy and fugal counterpoint; the second (1947–1959) introducing more elegiac and expressive material; and the third (1960–1968) a late style more genial and relaxed, with freer thematic development and transformation. and concertos (such as the two Piano Concertos, the late Concerto for String Orchestra, a Violin Concerto and a Cello Concerto). A symphony remained unfinished at his death. The 12 Preludes and Fugues, heavily influenced by Hindemith's Ludus Tonalis, display Reizenstein's personal harmonic idiom (heavy with 4ths and semitones) and feature pairs of preludes and fugues that are closely related thematically. He also wrote two operas, Men Against the Sea (1949) and Anna Kraus (1952), and composed lavish orchestral scores for the Hammer horror film The Mummy (1959) and the cult British horror film Circus of Horrors (1960). Commercially available recordings include the piano music played by Martin Jones (Lyrita SRCD.2342, 2014), the Piano Concerto No 2 and Serenade in F with Oliver Triendl and the Nürnberger Symphoniker (CPO 555245 2, 2019), the Cello Concerto, played by Raphael Wallfisch, He recorded some of his own works, including the Piano Sonata, for the Lyrita record label in 1958.
Хоффнюнг фестивальдері
Рейзенштейн 1956 жылы Герард Хоффнунгтың алғашқы музыкалық фестиваліне «Concerto Popolare» («Барлық фортепиано концерттерін аяқтауға арналған фортепиано концерті») атты туындысын ұсынды. Хоффнунг фестивальдері көрермендердің музыкалық білімін пайдаланып, комедиялық шаралар болып өтті. «Concerto Popolare» туындысының негізінде оркестр Чайковскийдің бірінші фортепиано концертін ойнап жатыр деп есептейді, ал пианист Григтің фортепиано концертін орындап жатыр деп санайды. Содан кейін музыкалық тартыс басталып, басқа да тақырыптарды (әсіресе «Rhapsody in Blue», «Warsaw Concerto» және «Roll Out the Barrel» әнін) қамтиды. Премьерадағы солист Ивонна Арно болды (басқа жағдайда белгілі актриса), ол Хоффнунгтің алғашқы таңдауы Эйлин Джойстың бас тартуынан кейін таңдалды. 1958 жылғы Хоффнунг фестивалінде ол (Уильям Маннмен бірге) «Опера жасайық» немесе «Хоффнунг әңгімелері» атты туындысын ұсынды. Манннің либреттосы «Рейзенштейннің де, көрерменнің де қуанышын тудырған, қырықтан астам операдан әжуалық түрде жинақталған үзінділерден» тұрады. Дэниел Сноумен оны «опералық сюжеттер мен тақырыптардың ессіз коллажы» деп атады. Сонымен қатар, оның «The Lambeth Walk» вариациялары (1930 жылдардағы танымал ән) соло фортепианоға арналған және әр вариациясы белгілі классикалық композитордың стилін пародиалайды. Пародиаланған композиторлар – Шопен, Верди, Бетховен, Моцарт, Шуберт, Вагнер және Лист.
Reizenstein contributed the Concerto Popolare ("A piano concerto to end all piano concertos") to Gerard Hoffnung's first music festival in 1956. Hoffnung's festivals were comedy events, trading on the musical knowledge of the audience. The premise of the Concerto Popolare is that the orchestra believes it is playing Tchaikovsky's First Piano Concerto, but the pianist believes he or she is playing the Grieg Piano Concerto. A pitched musical battle ensues, dragging in other themes (notably from Rhapsody in Blue, the Warsaw Concerto and the song "Roll Out the Barrel"). The soloist at the premiere was Yvonne Arnaud (otherwise a renowned actress), who had been chosen after Hoffnung's first choice, Eileen Joyce, declined. At the 1958 Hoffnung Festival he contributed (with William Mann) Let's Fake an Opera or The Tales of Hoffnung Mann's libretto consisted of "ridiculously juxtaposed excerpts from more than forty operas, which delighted both Reizenstein and the audience". Daniel Snowman called it "an insane collage of opera plots and themes". Also popular was his set of Variations on The Lambeth Walk (a popular song of the 1930s), for solo piano, each variation being a parody of the style of a major classical composer. The composers parodied are Chopin, Verdi, Beethoven, Mozart, Schubert, Wagner and Liszt.