Самуэль Бошар: Француз дінтанушысы және шет тілдері сарабы
Samuel Bochart
Самюэль Бошар (1599-1667) – французский протестантский библеист, автор «Geographia Sacra». Влиятельный ученый, заложивший основы истории идей и текстологии.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Француз протестанттық Киелі кітап зерттеушісі (1599–1667)
French Protestant biblical scholar (1599–1667)
Самуэль Бохарт (30 мамыр 1599 – 16 мамыр 1667) – француз протестанттық Киелі кітап зерттеушісі, Томас Эрпениустің шәкірті және Пьер Даниель Хуэтің мұғалімі. Оның екі томдық «Geographia Sacra seu Phaleg et Canaan» (Каан, 1646) еңбегі XVII ғасырдағы Киелі кітапты түсіндіруге зор әсер етті. Бохарт – қайта өрлеу дәуірінің гуманистері қалаған негізді кеңейткен, грек және рим қоғамдарының мәдени контекстінде классикалық мәтіндерді бекіту арқылы олардың революциялық герменевтикасын толықтырған антикварилердің бірі. Бұл мәтіндерді толық түсіну үшін осы контексттің болуы қажет. Осылайша, Бохарт – идеялар тарихының, барлық мәтіндік зерттеулерге қазіргі заманғы контекст беретін ғылымының бастауында тұр.
Samuel Bochart (30 May 1599 – 16 May 1667) was a French Protestant biblical scholar, a student of Thomas Erpenius and the teacher of Pierre Daniel Huet. His two volume Geographia Sacra seu Phaleg et Canaan (Caen 1646) exerted a profound influence on seventeenth century Biblical exegesis. Bochart was one of the several generations of antiquaries who expanded upon the basis Renaissance humanists had laid down, complementing their revolutionary hermeneutics by setting classical texts more firmly within the cultural contexts of Greek and Roman societies, without understanding of which they could never be fully understood. Thus Bochart stands at the beginning of a discipline of the history of ideas that provides the modern context for all textual studies.
Өмір
Бошарт Руан қаласында дүниеге келген. Ол көп жыл бойы Каендегі протестант шіркеуінің пасторы болды, сондай-ақ Оксфордта оқыды, онда ол кейіннен Роскоммон графы Уентворт Диллонға сабақ берді. Бохарттың Hierozoicon sive bipartitum opus de animalibus sacrae scripturae (2 том, Лондон 1663) атты Библиядағы жануарлар туралы зоологиялық трактаты, Плинийдің христиандыққа бейімделген «Табиғи тарихынан» ғана емес, Конрад Геснердің «Historiae animalium» еңбегін кеңейтуден де артық болды. Бохарт әл-Дамири және әл-Казвини сияқты араб натуралистеріне сілтеме жасады, олардың ешқайсысының еңбегі бұрын еуропалық баспаларда жарияланбаған еді. Оның этимологиясы классикалық антикалық дәуірден мұраға қалған және Севильялық Исидор арқылы ортағасырлық мәдениетке жеткен қиялға толы дәстүрді ұстанады. 1652 жылы Швеция королевасы Кристина оны Стокгольмге шақырды, онда ол королеваның қолындағы араб қолжазбаларын зерттеді. Оған кейіннен Аванш епископы болған Пьер Даниэль Хуэ еріп жүрді. Каенге оралғаннан кейін ол сол қаланың академиясына қабылданды. Бохарт терең білімді адам болды; ол еврей, сириялық және араб тілдері сияқты негізгі шығыс тілдерін жақсы білді, ал қарт күнінде эфиоп тілін үйренуге ниеттенді. Бохарттың мысалдары мен цитаталары Лондон типографтарына қиындық туғызды, олар оларды көшіру үшін әріптер жасады. Ол өзінің сүйікті зерттеуіне соншалықты берілгендіктен, тіпті кельт сөздерінде де финикиялық текті көріп, осылайша оның еңбектерінде көптеген қиялға толы этимологиялар пайда болды. Оның Каппелл, Сальмасий және Воссиймен теологиялық тақырыптар бойынша жүргізген хат алмасуы оның өлімінен кейін жинақталған еңбектеріне енгізіліп, кеңінен таратылды. Ол 67 жасында Каен академиясында Оригеннің трансбұғаттауға қатысты мәтінін аудару туралы Хуэмен қызу пікірталас кезінде инсульттан қайтыс болды.
Bochart was born in Rouen. He was for many years a pastor of a Protestant church at Caen, and also studied in Oxford, where he was tutor to Wentworth Dillon, later Earl of Roscommon. Bochart's Hierozoicon sive bipartitum opus de animalibus sacrae scripturae (2 vols., London 1663), a zoological treatise on the animals of the Bible was more than a Christianized Pliny's Natural History nor just an expansion of Conrad Gesner's Historiae animalium. Bochart instanced the Arabic naturalists, like al Damîrî and al Qazwini, none of whose work had appeared in European print before. His etymologies follow the fanciful tradition inherited from Classical Antiquity and passed to medieval culture through Isidore of Seville. In 1652 Christina of Sweden invited him to Stockholm, where he studied the Arabic manuscripts in the queen's possession. He was accompanied by Pierre Daniel Huet, afterwards Bishop of Avranches. On his return to Caen he was received into the academy of that city. Bochart was a man of profound erudition; he possessed a thorough knowledge of the principal Oriental languages, including Hebrew, Syriac, and Arabic; and at an advanced age he wished to learn Ethiopic. Bochart's examples and quotations provided challenges to London typographers, who created typefaces to reproduce them. He was so absorbed in his favorite study, that he saw Phoenician origins even in Celtic words, and hence the number of chimerical etymologies which swarm in his works. His correspondence on theological subjects, carried on with Cappellus, Salmasius and Vossius was included in his posthumous collected works, and so achieved a wide distribution. He died of apoplexy, aged 67, in the academy of Caen during an impassioned debate with Huet on the translation of a passage of Origen related to transubstantiation.