Кіріспе

Жапонияны моңғол шапқыншылығынан құтқарған жел дауылдары (1274, 1281)

Камиказе (神風, ) – Кубилай ханның екі моңғол флотынан Жапонияны құтқарған деген екі жел немесе дауыл. Бұл флоттар 1274 және 1281 жылдары Жапонияға шабуыл жасады. Сол кезде самурайлар арасында Дзен буддизмінің кеңеюіне байланысты, осы тайфундар уақытымен де, күшімен де "құдайдың желі" деп сипатталған алғашқы оқиғалар болды. «Маниошу» поэзия жинағынан бастап, камикадзе сөзі Исе Ұлы киелі орындары туралы вака өлеңдерінде макуракотоба ретінде қолданылды. «Камикадзе» термині – бұл таңбалардың баламалы оқуы, ал тарих бойы олардың негізгі оқуы «шинпу» болып келді.

Тарих

Соңғы флот, құрамында "төрт мыңнан астам кеме және шамамен 140 000 адам" болған, тарихтағы ең ірі теңізден жасалған шабуыл деп есептеледі. Оның масштабы тек қазіргі заманда, 1944 жылы одақтас күштердің Нормандияға түскен D күнімен ғана шаң жұпар. Дегенмен, қазіргі тарихшылар осы флоттың мөлшері туралы пікірде келіспейді.

Оқиғалар

Бірінші шабуыл кезінде моңғолдар Цусима мен Ики аралдарындағы жапондық елді мекендерді табысты басып алды. Бірақ Хаката шығанағына қонғанда, олар самурайлар әскерінің күшті қарсылығына тап болып, Қытайдағы өздерінің базаларына қайта шегінуге мәжбүр болды. Шегініп келе жатқанда, оларды тайфун қамтыды. Кемелерінің көп бөлігі батып, көптеген сарбаздар мерт болды. Бірінші оқиға 1274 жылдың күзінде болды, онда 500-ден 900-ға дейін кемеде 30 000-дан 40 000-ға дейін сарбаз тасыған моңғол флоты Жапонияға шабуыл жасады. Кюсю аймағындағы Хаката шығанағында бола тұрып, флота тайфунға тап болды. Шамамен 13 000 адам суға батып, кемелердің үштен бірі батып, қалғандары зардап шекті. Бірінші және екінші шабуылдар арасындағы кезеңде жапондықтар болашақ шабуылдардан қорғану үшін екі метрлік қабырғалар салды. Жеті жыл өткен соң моңғолдар қайта оралды. Қабырғалардың кедергісінен қонуға қолайлы жағажай таба алмаған флот бірнеше ай бойы суда қалды және қону орны іздеу кезінде жабдықталуын толығымен сарқып жіберді. Айлар бойы ауа-райының ықпалына тап болғаннан кейін, флотты жапондықтар "камиказе" (құдайдың жел) деп атаған үлкен тайфун қиратты. Моңғолдар енді Жапонияға шабуыл жасамады, ал 70 000-нан астам адам тұтқынға алынған деп хабарланды. Екінші флот ірілеу болды, оған екі күш кірді, олардың жалпы саны шамамен 4400 кеме мен 140 000 адамды құрады, бұл 40 000 самурай және басқа да жауынгерлері болған жапондық әскерлерден әлдеқайда көп болды. Тайфун кем дегенде жартылай сарбаздардың өліміне себеп болды, ал небары бірнеше жүз кеме ғана аман қалды. Дауылдан кейін аман қалғандардың көп бөлігі жапондықтар тарапынан қаза тапты. Бұл оқиға "тарихтағы ең ірі және ең апатты теңіз шабуылының бірі" деп есептеледі.

Мифте

Жапон мифологиясында Райдзин құдайы монғолдарға қарсы дауылдарды жіберген. Басқа нұсқаларда Фудзин, Рюдзин немесе Хачиман құдайлары күшті қамикадзеге себеп болды деп айтылады.

Метафора ретінде

Дауылға "камиказе" деген ат қойылғаннан кейін, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапон ұшқыштарының қанатын қиюға бару шабуылдары үшін ұлтшылдық насият құралы ретінде пайдаланылды. Бұл метафора ұшқыштардың жауды теңізден қайтадан қуатын "Құдайдың желі" болуы керек екенін білдірді. "Камиказе" сөзінің осы қолданылуы ағылшын тіліндегі сөздіктегі ең көп таралған мағынаға айналды.