Кіріспе

Юкио Мисиманың романы, Юкио Мисиманың 1956 жылғы романы.

"Алтын павильон" (金閣寺) – жапон жазушысы Юкио Мисиманың романы. Ол 1956 жылы жарық көрді және 1959 жылы Иван Моррис тарапынан ағылшын тіліне аударылды. Роман 1950 жылы Киотодағы Кинкаку-дзи ғибадатханасын (немесе Алтын павильонды) жас буддалық шәкіртінің өртеу оқиғасына негізделген. 1400 жылға дейін сақталған бұл павильон тарих барысында көп рет қираудан аман қалған ұлттық мұра еді, ал өрттің болғаны бүкіл Жапонияны қатты дүр сілкіндірді.

Сюжет

Басты кейіпкер Мизогучи – Хонудың солтүстік жағалауындағы Нариу мысында тұратын және жұмыс істейтін, дені нашар будда дінінің қызметкерінің ұлы. Бала кезінде баяндаушы Маизуру маңындағы ағасымен бірге тұрады. Балалық шағында әкесі оған Алтын павильон әлемдегі ең әдемі ғимарат екеніне сендіреді, ал ғибадатхана туралы ой оның қиялында қалыптасады. Оның ұялшақтығы мен кедейлігі оған дос табуға кедерілтің болады. Көрші қыз Уико оның жек көруіне ұшырайды. Оның жігітінен қашып кеткен қызды өлтіргеннен кейін Мизогучи оған арнаған қарғысы іске асырды деп ойлайды. Ауру әкесі оны 1944 жылдың көктемінде Кинкаку-дзиге алып барады және оны Таяма Досенмен таныстырады. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Мизогучи ғибадатханада шәкірт болады. Сол жерде ол өзінің алғашқы досы Цурукавамен танысады. 1944–1945 оқу жылында ол зауытта жұмыс істейді, онда ол Алтын павильон өртке қарсы бомбалаудан қиратылуын тілейді. Алайда, Киото ешқашан өртке ұшырамайды. 1945 жылдың мамыр айында ол Цурукавамен бірге Нанзен-дзиге барады және сүйіктісіне өзінің аналық сүтімен шай дайындап беруге асыққан әйелге куә болады. Ғибадатханаға мас американдық солдат келіп, Мизогучиге жүкті жапондық әйелінің қарнына басып тұруға бұйрық береді, оған екі қорап темекі сыйлайды. Мизогучи оларды басшыға тапсырады. Досен оған алғыс айтып, Отани университетіне баруға болатынын хабарлайды. Бір аптадан кейін әйел ғибадатханаға келіп, өтемақы талап етеді. Жоғарғы басшы оған ақша береді, бірақ оның талаптары туралы қауесет таралады. Ол Цурукавадан суырып ала бастап, Санномиядан келген циник, аяқ мүшесі кемшілді жігіт Кашивагимен дос болады. Кашиваги әйелдерді өзіне аяныс тудыру арқылы азғырады. Мамыр айында Кашиваги оны екі қызбен бірге Камеяма паркіне пикникке шақырады. Екінші қызбен жалғыз қалғанда, ол оған соғыс кезінде сүйіктісінен айырылған әйел туралы әңгіме айтады. Ол бұл әйелдің екі жыл бұрын көрген әйел екенін түсінеді. Сол күні кешке Мизогучи Цурукаваның апаттан қаза тапқанын біледі. 1948 жылдың көктемінде Кашиваги Мизогучи көрген әйелдің икебана өнеріне үйреткенін айтады. Мизогучи оған өзінің басынан өткендері туралы айтады. Ол оны азғыруға тырысады, бірақ ол ғибадатхана туралы көріністер көреді. Мизогучидің психикалық денсаулығы нашарлаған сайын, ол оқуын жеңілдеп қабылдайды және сөгіс алады. Мизогучи Кашивагиден 3000 иен қарыз алады. Ол Такесао Джинжаға барып, солтүстік-батысқа бармауға ескертетін құдайдың белгісін тартады. Ол келесі күні таңертең солтүстік-батысқа қарай жолға шығады және үш күнін Юрада өткізеді, онда Жапон теңізінің көрінісі оны Кинкакуды жоюға шабыттандырады. Мамыр айына оның қарызы 5100 иенге жетеді. Кашиваги ашуланып, Мизогучидің өзін-өзі өлтіруді ойластырып жатқанына күдіктенеді. Осыны болдырмау үшін ол Цурукава махаббатқа байланысты өзін-өзі өлтіргенін айтады. Мизогучи Досен оны мектептен шығарады деген үмітпен оқу ақысын жезөкшелерге жұмсайды. Бұл сәтсіз аяқталады, сондықтан ол Сенбон Имадегава маңындағы дүкеннен мышьяк пен пышақ сатып алады. 30 маусымда жөндеуші ғибадатхананың өрт сигнализациясын жөндеуге тырысады, бірақ ол сәтсіз болады және келесі күні қайта оралуға уәде береді. Ол келмейді. Келесі күні таңертең Мизогучи Кинкакуға кіріп, еденнің төменгі қабатының бұрыштарына үш сабан салып қояды. Ол сыртқа шығып, тоғанға жанбайтын заттарды тастауға барады, бірақ ғибадатханаға оралғанда, оның балалық шағындағы сұлулығы туралы көріністерге толы екенін және ол күмәнге толы екенін көреді. Соңында ол жоспарын орындауға бел буады. Ол Кинкакуға кіріп, сабанды өртеп жібереді. Ол жоғарғы қабатқа жүгіріп барып, Куккёчоға кіруге тырысады, бірақ есігі құлыпталған. Ол бірден даңқты өлімнен "айырылғанын" сезініп, төменгі қабатқа жүгіріп түсіп, ғибадатханадан шығып кетеді. Ол Хидари Даймонджиге қарай жүгіріп барады. Ол мышьяк пен пышақты лақтырып тастап, өмір сүруді шешеді.

Қабылдау

The New York Times газетінің Хортенс Калишер "Алтын павильон ғибадатханасын" "әрине, оның ең жақсы туындыларының бірі" деп атап, 1959 жылы Батыста шыққан кезде оған жоғары баға берілгенін айтты.

Шын оқиға

Өрт туралы ағылшын тіліндегі жалғыз дәлелденген және егжей-тегжейлі ақпарат Альберт Боровицтің "Өзін-өзі даңқтау үшін терроризм: Геростратос синдромы" (2005) кітабынан алынған, онда Мизуками Цутомоның "Кинкаку джи Энджо" (1979) кітабында жарияланған сұхбаттардың аудармалары бар, ол кітаптың авторы, мектепте бұл ұлмен таныс болған романіст. Оның шәкіртінің аты Хаяши Йокен, ал басшысының аты Мураками Джикай еді. Ол мақтан тұтқан әйелдің аты Хея Теруко болды. Хаяшидің анасы оқиғадан кейін көп ұзамай пойыздың алдына секіріп өліп қалды. Оның жазасы шизофрениясының салдарынан жеңілдетілді; ол 1955 жылдың 29 қыркүйегінде босатылды, сол жылы ғимараттың қайта құрылысы басталды, және 1956 жылдың наурыз айында қайтыс болды. (Боровиц, көптеген есептерде шәкірттің аты айтылмағанын, мүмкін оның танымал болуын болдырмау үшін деп түсіндіреді.) Павильонның ішкі бояуы кейін қалпына келтірілді; тіпті 1950 жылға дейін тозған деп есептелген алтын қаптамасы да жаңасымен ауыстырылды. Мисима барлық қолжетімді ақпаратты жинады, тіпті Хаяшиді түрмеде кездесті, нәтижесінде роман нақты жағдайды таң қалдыратындай дәлдікпен көрсетеді.

Киноға бейімделу

Кон Ичикаваның режиссерлігімен түсірілген "Энжо" ("Шұғыла", 1958) – Мисима романы негізінде түсірілген және ең көп мақтауға ие болған фильм. Бұл кітап Пауль Шредердің "Мисима: Төрт тараудағы өмір" (1985) фильміндегі бірнеше эпизодтар үшін бейімдеген үш Мисима романының бірі еді.