Кіріспе

Жорж Бизенің "Кармен" операсынан алынған ария. Диапазон, тесситура.

"Habanera" ("Гавананың музыкасы немесе биі") – Жорж Бизенің 1875 жылғы "Кармен" комедиялық операсынан "L'amour est un oiseau rebelle" ("Сүйіспеншілік – көңілсіз құс") ариясының танымал атауы. Бұл арияның бірінші актінің 5-ші көрінісінде меццо-сопрано рөліндегі басты кейіпкердің кіріспе әні.

Өмірбаян

Арияның музыкасы испан музыканты Себастьян Ирадьердің 1863 жылы алғаш рет жарияланған "El Arreglito ou la Promesse de mariage" хабанерасынан алынған, оны Бизе халық әні деп есептеген. Ол өзі дайындаған вокалдық партитураның алғашқы басылымына оның шығу тегі туралы түсіндірме қосты. Толық опера-комиктің француз либреттосын Анри Мейлхак пен Людовик Халеви жазғанмен, хабанераның сөздері Бизеге тиесілі. Галли Марие "Хабанераны" алғаш рет 1875 жылдың 3 наурызында Опера-Комик театрында орындады. Бизе репетициялар барысында Карменнің кіріспе әнінің алғашқы нұсқасын алып тастағаннан кейін, рефрені бар нұсқасын, (және Галли Марие) қанағаттанғанша бірнеше рет қайта жазды. Родни Милнес жазбадағы түрлі интерпретацияларды қарап, бұл туындыны "әрине, [ ] қарапайым, көңілді қылықпен айтылған факт, философиялық сенім емес" деп сипаттады.

Музыка

Бизе Iradier әнінің негізгі құрылымын сақтап, әр тармақты D минорында, әр қайырманы тоникалық мажорда ұстады. Бірақ ол ұзақ риторнеллилерді және екінші бөлімнің материалдарын алып тастап, хроматизм, қайырмадағы өзгерістер мен сүйемелдеудегі гармониялық қызығушылықты қосып, оны есте қаларлық номерге айналдырды. Жаңа гармониялау, вокалдық партияға триольдердің қосылуы және флейтаның төменгі регистрі әсерді күшейтеді. Номердің оркестрлік құрамына екі флейта, екі гобой, екі кларнет, екі фагот, төрт валторна, литавра, үшбұрыш, дауылпаз, толық скрипкалар тобы және екі поршень (трубалар – тек соңғы аккордқа) кіреді. Премьералық қойылымда оркестрде 62 немесе 57 музыкант болды (сахнадан тыс музыканы орындаушылардың қатысуына байланысты). Жозе Кармен Хабанераны орындап жатқанда оған ешқандай назар бөлмейтін жалғыз адам, ол ән аяқталғаннан кейін оған жақындайды. Келесі қысқа диалогта ол оған эпинглетті (лапел пин) бекіту үшін тізбек жасап жатқанын айтады, сосын ол оны «жанның бекітушісі» (épinglier de mon âme) деп атап, оған кассия гүлін лақтырады. Әйелдер хоры «L'amour est enfant de bohème, Il n'a jamais, jamais connu de loi, Si tu ne m'aimes pas, je t'aime, Si je t'aime, prends garde à toi!» деген қайырманы қайталайды. Қайырма актінің соңында, XI көріністе, №1 Финалда да қысқаша оралады, онда Кармен лейтенант Зуниганың алдында оны (fredonnant) үнсіз ырғайды.