Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сауд Арабиясының ислам ғалымы (1912–1999)
Saudi Arabian Islamic scholar (1912–1999)
Абдул Азиз ибн Абдулла ибн Баз (عبد العزيز بن عبد الله بن باز; 21 қараша 1912 – 13 мамыр 1999), көпшілікке Бин Баз немесе Ибн Баз деп танымал, Сауд Арабиясының ислам ғалымы, 1993 жылдан 1999 жылы қайтыс болғанға дейін Сауд Арабиясының Бас мүфтиі болды (1420 хижри). Француз саясаттанушысы Жиль Кепельдің айтуынша, ибн Баз "дінге терең білімімен және қаталдығымен көзге түскен" беделді тұлға болды, ол Сауд Арабиясы халқы арасында жоғары құрметке ие болған. Ол "имандылардың арасындағы ықпалы арқылы Сауд отбасының саясатын нығайтуға мүмкіндік берді". Оның қазасы үкіметтің салафи ғалымдарының арасында оның орнын толтыра алатын теңдес тұлғасыз қалдырды. Ол салафи ағымының жетекші өкілі болды. Ибн Баз кеңестік-қана қарсы джихад кезінде моджахедтерді қолдау үшін мүлік салығын бекітетін фетва шығарды. Оның, негізінен Абдулла Аззам жазған "Мұсылман жерлерін қорғау" еңбегін қолдауы, Кеңес Одағына қарсы джихадқа шақырудағы табысқа зор үлес қосты. Бұл – қазіргі заманда бір мемлекеттің екінші мемлекетке қарсы джихадқа ресми түрде шақырған алғашқы жағдайы. Ибн Баздың көптеген көзқарастары мен үкімдері (Сауд Арабиясының ішінде де, сыртында да) даулы саналады, оның ішінде космология, әйелдер құқығы, Сауд Арабиясының Осло келісімдерін қолдауы және Персия шығанағы соғысы кезінде және одан кейін Екі қасиетті мешіт (Харамдар) жерінде мұсылман емес әскерлерді орналастыру мәселелері бар. Осама бен Ладен Ибн Базды және оның Сауд Арабиясының сыртқы саясатын, сондай-ақ Батыс елдерімен одақтастығын қолдаған шешімдерін қатты сынады.
Abdul Aziz ibn Abdullah ibn Baz (عبد العزيز بن عبد الله بن باز; 21 November 1912 – 13 May 1999), popularly known as Bin Baz or Ibn Baz, was a Saudi Arabian Islamic scholar who served as the Grand Mufti of Saudi Arabia from 1993 until his death in 1999 (1420AH). According to French political scientist Gilles Kepel, ibn Baz was a "figurehead" whose "immense religious erudition and his reputation for intransigence" gave him prestige among the population of Saudi Arabia. He "could reinforce the Saud family's policies through his influence with the masses of believers". His death left the government without a comparable figure from amongst Salafi scholars to "fill his shoes". He was a leading proponent of the Salafi school of thought. Ibn Baz issued a fatwa authorising a wealth tax to support the Mujahideen during the anti Soviet jihad. His endorsement of In Defence of Muslim Lands, principally written by Abdullah Azzam, was a powerful influence in the successful call for jihad against the Soviet Union. It is said to be the first official call for jihad by a nation state against another nation state in modern times. Many of ibn Baz's views and rulings are considered controversial (both inside and outside Saudi Arabia), including those relating to cosmology, women's rights, Saudi Arabia's support for the Oslo Accords, and the acceptability of stationing non Muslim troops in the Land of the Two Holy Mosques (Haramayn) during and after the Persian Gulf War. Osama bin Laden bitterly condemned Ibn Baz and his rulings that supported Saudi Arabia's foreign policy and alliances with Western powers.
Ерте өмір
Ибн Баз 1912 жылы Зуль-Хиджа айында Эр-Рияд қаласында ислам дініне ден қоятын отбасында дүниеге келді. Оның әкесі үш жасында қайтыс болды. Он үш жасқа келгенде, ол ағасымен бірге базарда киім сату жұмысына кірісті. Ол сонымен қатар Құран, хадис, фиқһ және тәфсир сабақтарын алды. Сол кезде Сауд Арабиясында қазіргі заманғы университет жүйесі болған жоқ. Ибн Баз ислам ғалымдарынан ислами әдебиет бойынша дәстүрлі білім алды.
Ibn Baz was born in the city of Riyadh during the month of Dhu al Hijjah in 1912 to a family with a reputation for their interest in Islam. His father died when he was only three. By the time he was thirteen, he had begun working, selling clothing with his brother in a market. He also took lessons in the Qur'an, hadith, fiqh, and tafsir, At that time, Saudi Arabia lacked a modern university system. Ibn Baz received a traditional education in Islamic literature with Islamic scholars.
Жеке өмір
Оның әйелдері мен балалары Эр-Риядтың Шумайси ауданындағы "заманауи екі қабатты үйлердің шағын тобында" тұрды. Сауд Арабиясының барлық жоғары дәрежелі дін ғалымдары сияқты, оның үйі де оның көрнекті діни еңбегі үшін бай демеуші немесе діни қорынан сыйға алынған.
His wives and children lived in the Shumaysi neighbourhood of Riyadh in "a little cluster of modern two story buildings". Like all senior Saudi clerics, his home was a gift from a wealthy benefactor or a religious foundation for his distinguished religious work.
Өлім
1999 жылы 13 мамырда, бейсенбі күні таңертең Ибн Баз 86 жасында дүниеден озды. Ол Меккедегі Әл-Адл зиратына жерленді. Фад патша Ибн Баздың қазасынан кейін Абдул Азиз ибн Абдуллаһ Аал аш Шейхті жаңа Бас мүфти қылып тағайындады.
On Thursday morning, 13 May 1999, Ibn Bāz died at the age of 86. He was buried in Al Adl cemetery, Mecca. King Fahd issued a decree appointing Abdul Azeez ibn Abdullaah Aal ash Shaikh as the new Grand Mufti after Ibn Bāz's death.
Даулар
"The Independent" газетінде оның қайтысы жөнінде: "Оның пікірлері мен фатвалары (діни үкімдері) даулы болды, соғысшылдар, либералдар және прогрессивтілердің бәрі де оны айыптады". Ол 1991 жылы Сауд Арабиясында АҚШ әскерлерінің орналасуына рұқсат беру шешімін қолдағаны үшін қатаң салафит джихадистерінен де сынға ілікті.
His obituary in The Independent said "His views and fatwas (religious rulings) were controversial, condemned by militants, liberals and progressives alike". He was also criticised by hardline Salafi jihadists for supporting the decision to permit U. S. troops to be stationed in Saudi Arabia in 1991.
Үлкен мешіт тәркіленді
Ибн Баз 1979 жылғы 20 қарашадан 4 желтоқсанға дейін Меккедегі Ұлы мешіттің (Мәсжид әл-Харам) басып алынуына қатысқан кейбір адамдармен байланысты болды. Екі аптаға созылған қарулы шабуыл нәтижесінде 250-ден астам адам қаза тапты, оның ішінде содырлардың қолына түскен кешіккендер де болды. Автор Роберт Лейси жасаған сұхбаттарға сәйкес, Хухайман әл-Отайби басқарған содырлар «Әл-Ихван» (Хухайманның әкесі қызмет еткен Ихван армиясы немесе Хухайман тұрған Бейт әл-Ихван жатақханасы) деп аталды. «Әл-Ихван» – бұрынғы студенттер Ибн Баздың және басқа да жоғары дәрежелі ғалымдардың «Әл-Жама’а әл-Салафия әл-Мухтасиба» (сөзбе-сөз, «Жақсылыққа шақырып, жамандықтан тыйған салафи тобы») тобында оқыған. Олар экстремизм мен содырлыққа байланысты топтан бөлініп шықты. Хухайман өз жеңістігі Мұхаммед әл-Қахтаниді Махди деп жариялады. Ішкі істер министрі, принц Найеф бин Абдулазиз Аль Саудтың «Мабахит» (құпия полициясы) Мұхаммед әл-Қахтаниді және бірнеше «Ихван» мүшелерін тәртіпсіздік тудырушылар ретінде анықтады. Олар бірнеше ай бұрын тұтқынға алынып, бірақ шейх Ибн Баздың өтінішімен босатылды. Ислам Ұлы мешітте кез келген зорлық-зомбылыққа тыйым салады. Ибн Баз өзін қиын жағдайға түсірді, әсіресе ол бұрын Мәдинада әл-Отайбиді оқытқандықтан. Сауд Арабиясы үкіметінің содырларды мешіттен шығаруға дайындығы жетпегендіктен және мүмкіндігі болмағандықтан жағдай одан әрі ушықты. Олар Францияның GIGN және Пәкістанның SSG күштерінен сыртқы көмек сұрады. Мекке қаласына мұсылман емес адамдардың кіруіне рұқсат жоқ, тіпті Ұлы мешітке де. Үкімет содырларды айыптау үшін фетва беруді сұрағанда, Ибн Баз және басқа да жоғары дәрежелі ғалымдардың пікірлері «керемет түрде тартымды» болды. Мәсжид әл-Харамға шабуыл жасағандар, олардың адам өлтіруіне және мешіттің қасиеттілігін бұзуына қарамастан, мұсылман емес деп жарияланбады, олар тек «әл-жама’а әл-мусаллаха» (қарулы топ) деп аталды. Дегенмен, ғалымдар мешітті қайта басып алу үшін қару қолдануға рұқсат беретін фетва шығарды. Жоғары ғалымдар да қауіпсіздік күштері шабуыл жасамас бұрын, биліктің «қарсы тарапқа бас игізуге және қаруларын тастауға» мүмкіндік беруі керек екенін талап етті.
Ibn Baz has been associated with some members of the 20 November–4 December 1979 takeover of the Grand Mosque (Masjid al Haram) in Mecca. The two week long armed takeover left over 250 dead, including hostages taken by the militants. According to interviews taken by author Robert Lacey, the militants, led by Juhayman al Otaybi, were known as Al Ikhwan (named after the Ikhwan army that which Juhayman's father served in or the hostel, Beit al Ikhwan, in which Juhayman lived in). Al Ikhwan were former students of Ibn Baz and other high ulema under the Al Jama'a Al Salafiya Al Muhtasiba (literally, the Salafi Group that Commands Right and Forbids Wrong"), before breaking off from the group due to their extremism and militantism. Juhayman declared his brother in law, Mohammed al Qahtani, to be the Mahdi. The Mabahith (secret police) of the Minister of Interior, Prince Nayef bin Abdulaziz Al Saud, had identified Mohammed al Qahtani and a number of the Ikhwan as troublemakers. They had them imprisoned months before—only to release them at the request of Sheikh Ibn Baz. Islam forbids any violence within the Grand Mosque. Ibn Baz found himself in a delicate situation, especially as he had previously taught al Otaybi in Medina. The situation was compounded and complicated by the fact that the Saudi Government found itself unprepared and incapable of dislodging the militants from the Mosque. They asked for outside assistance from the French GIGN and Pakistani SSG. Non Muslims are not permitted within the Meccan city limits, let alone the Grand Mosque. When asked for a fatwa by the Government to condemn the militants, the language of Ibn Baz and other senior ulama "was curiously restrained". The invaders of the Masjid al Haram were not declared non Muslims, despite their killings and violation of the sanctity of the Masjid, but only called "al jamaah al musallahah" (the armed group). Regardless, the ulema issued a fatwa allowing deadly force to be used in retaking the mosque. The senior scholars also insisted that before security forces attack them, the authorities must offer the option "to surrender and lay down their arms".
Әйелдер құқықтары
Ибн Баз әйелдерге қатысты өте қатал көзқараста болған және әйелдер құқықтарының кеңеюіне қарсы тұрған бекініс ретінде сипатталған. Ол сондай-ақ әйелдердің автокөлік жүргізуіне қарсы фетва шығарды, бұл Батыста оның ең белгілі үкімі болуы мүмкін. Ол былай деді: "Жамандықтардың таралуы нәзік және таза әйелдердің ар-ұятына нұқсан келтіреді. Алла Тағала мұндай іске қатысты ең қатаң жазаны белгілеп, қоғамды жамандықтардың таралуынан қорғауды көздеді. Бірақ әйелдердің автокөлік жүргізуі – осы жағдайға себеп болатын нәрселердің бірі". Сынға жауап ретінде Ибн Баз "өздерінің басқосуларында жасырын сөйлесіп, уларын халыққа таратылатын кассеталарға жазып алатындарды" айыптады. Радикалды дін қызметкері Абдулла әл-Фейсал Ибн Базды діннен шығарылған (такфир) деп жариялап, оның тәубе етпей қайтыс болғанын мәлімдеді.
Ibn Baz has been described as having inflexible attitudes towards women and being a bulwark against the expansion of rights for women. He also issued a fatwa against women driving cars, which in the West may have been his most well known ruling. He declared: "Depravity leads to the innocent and pure women being accused of indecencies. Allah has laid down one of the harshest punishments for such an act to protect society from the spreading of the causes of depravity. Women driving cars, however, is one of the causes that lead to that." In response to criticism, Ibn Baz condemned those who "whisper secretly in their meetings and record their poison over cassettes distributed to the people". The radical cleric Abdullah el Faisal ex communicated (takfir) Ibn Baz, declaring him an apostate who died unrepentant.
Усама бен Ладенді сынға алу
"The Independent" газетіндегі марқұм туралы хабарламасына сәйкес, Ибн Баз өте консервативті көзқараста болды және ваххабизмнің қатаң және келісімге келмейтін дәстүрлерін берік сақтады. Ибн Баз Осло келісімін қолдауын Хұдайбия шартының мысалымен түсіндірді, бейбіт келісімнің мұсылман емес адамдармен де тарихи прецеденті бар екенін, егер ол өмір шығынын болдырмаса, айтты. Ибн Баз Бен Ладеннің көзқарасын таратушы медианы жоюды міндетті деп есептеді және оған ешкімнің қатысуына тыйым салды. Ол былай деп жазды:
According to his obituary in The Independent, Ibn Baz held ultra conservative views and strongly maintained the puritan and non compromising traditions of Wahhabism. Ibn Baz defended his decision to endorse the Oslo Accords by citing the Treaty of Hudaybiyyah, saying that a peace treaty with non Muslims has historical precedent if it can avoid the loss of life. Ibn Baz deemed it mandatory to destroy media that promoted Bin Laden's views, and declared that it was forbidden for anyone to co operate with him. He wrote:
"Әл-Фақиһтан, әл-Масариден немесе жалғанға шақырушылардың (Бин Ладен және оған ұқсас адамдардың) шығарған барлық жарияланымдарын жою және құрту міндетті, оларға мойынсұну болмайды. Оларды тура жолға шақырып, осы жалғандықтан сақындыру керек. Ешкім олармен осы зұлымдыққа араласуға құқылы емес. Олардың шын ниетпен өмір сүруі, тура жолға қайтуы және осы жалғанды тастауы міндетті. Сондықтан, әл-Масари, әл-Фақиһ, Бен Ладен және олардың жолын ұстанғандардың барлығына осы қауіпті жолды тастауға, Алладан қорқуға, Оның азабынан сақтануға, тура жолға оралып, жасағандары үшін Аллаға тәубе етуге кеңес беремін. Алла Тағала тәубеші құлдарын тәубесін қабылдайтынын және оларға жақсылық жасайтынын уәде еткен. Алла Тағала былай деді: ««Эй, өздеріне зұлымдық жасаған құлдарым! Алланың мейірімінен үміт үзбеңдер, шынында Алла барлық күнәні кешіреді. Ол – аса кешірімді, ең мейірімді» [39:53]."
It is obligatory to destroy and annihilate these publications that have emanated from al Faqeeh, or from al Mas'aree, or from others of the callers of falsehood (bin Laden and those like him), and not to be lenient towards them. And it is obligatory to advise them, to guide them towards the truth, and to warn them against this falsehood. It is not permissible for anyone to co operate with them in this evil. And it is obligatory upon them to be sincere and to come back to guidance and to leave alone and abandon this falsehood. So my advice to al Mas'aree, al Faqeeh and Bin Laden and all those who traverse their ways is to leave alone this disastrous path, and to fear Allah and to beware of His vengeance and His Anger, and to return to guidance and to repent to Allah for whatever has preceded from them. And Allah, Glorified, has promised His repentant servants that He will accept their repentance and be good to them. So Allah the Glorified said: "Say, 'O My servants who have transgressed against themselves. Do not despair of the Mercy of Allah; verily, Allah forgives all sins.' Truly, He is Oft Forgiving, Most Merciful." [39:53].
Еврейлерге қарсылық
Ибн Баздан яһудилерді қарғауға бола ма деп сұрағанда, ол: "Иә. Қарғыс айтыңыз. Алла яһудилерді қарғасын, Алла христиандарды қарғасын, және Алла сенбегендерді де, Пайғамбар (ﷺ) қарғағандай қарғасын."
When asked whether it is permissible to curse the Jews, Ibn Baz responded, "Yes. Curse them. May Allah curse the Jews and may Allah curse the Christians, and may Allah curse the disbelievers the same as the Prophet (PBUH) cursed them."