Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грек музыканты және композиторы Иован Цаус (Γιοβάν Τσαούς, түрік сөзі çavuş, "сержант" мағынасында) (1893–1942), Понттан шыққан грек музыканты және ребетико әндерінің композиторы. Оның нағыз аты – Янис Эйциридис немесе Этсеиридис (Γιάννης Εϊτζιρίδης немесе Ετσειρίδης). Ол саз тартып ойнайтын.
Greek musician and composer
Iovan Tsaous (Γιοβάν Τσαούς, from the Turkish word çavuş, meaning "sergeant") (1893–1942), was a Greek musician and composer of rebetiko songs from Pontus. His real name was Yiannis Eitziridis or Etseiridis (Γιάννης Εϊτζιρίδης or Ετσειρίδης). He played the saz.
Өмірбаян
Цаус 1893 жылы Түркияның Қара теңіз жағалауындағы Кастамону қаласында дүниеге келген. Осман империясының азаматы ретінде ол Осман әскерінде әскери қызметін өтеді және сержант шеніне жеткен. Грек-түрік соғысынан (1919–1922) кейін ол Грекияға босқын ретінде келіп, Пирей қаласына қоныстанды. Бірнеше жыл тігінші болып жұмыс істеген соң, ол аузери ашты. Ол және оның әйелі 1942 жылы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік-фашистік оккупация тудырған ашаршылықтан тамаққа уланғандықтан қайтыс болды. Оның өмірі туралы көптеген мәліметтер оның қарындасының күйеуінің ұрпақтарынан алынған.
Tsaous was born in 1893 in Kastamonu on Turkey's Black Sea coast. As a citizen of the Ottoman Empire, he completed his military service in the Ottoman army, attaining the rank of sergeant. After the Greco Turkish War (1919–1922), he came to Greece as a refugee and settled in Piraeus. He worked initially as a tailor for some years, before opening an ouzeri. He and his wife died in 1942 of food poisoning during the famine caused by the Nazi Fascist occupation during WWII. Much of the information on his life comes from descendants of his sister in law.
Құралдар
Йован Цаус ерекше танымал болған аспаптарымен көзге түседі. Олар Пирейде лира шебері Кириакос Пейсматоглу жасаған, оған арнайы жасалған. Бұл аспаптар сол кезде Грецияда қолданылып жүрген басқа ұзын мойынды лиралардан бір маңызды жағынан өзгеше болды: олар октаваны тең темперамент бойынша он екі бірдей жарты тонға бөлмеген. Оның орнына октаваға он алты лад (перде) қойылған, бұл, басқалармен қатар, үштен бір тон және фрет тақтасындағы белгілі бір орындарда нейтральды третья сияқты микротондық интервалдарды ойнауға мүмкіндік берді. Бізге кем дегенде үш аспап туралы мәлім, олардың екеуі бүгінге дейін сақталған. Ең кішісі баглама деп аталды, бірақ ол ребетико контекстіндегі сол атпен белгілі аспапқа ұқсамайды, ол айтарлықтай үлкен және гректердің кура деп атаған аспапқа көбірек сәйкес келеді. Келесісі – сази, оның тартылатын ішегінің ұзындығы шамамен бузукиге тең. Соңғысы – кім екені әлі белгісіз аспап. Ол «Диаманто аланиара» (Διαμάντω αλανιάρα) әніне кіріспе таксимін (музыкалық импровизация) өте анық орындайды, оның кезінде «Я су Йован Цаус ме то тамбури су» (шамамен: «Сәлем, Йован Цаус, сенің тамбуриіңмен!») деген сөздер естіледі. Бұл тамбури не екенін білу мүмкін емес. Ол ладтары жоқ аспап сияқты, ағаш дыбыс тақтасының орнына паршменттен жасалған қақпаққа ие. Цаус осындай аспаптарда дерлік жалғыз ойнаған сияқты. Олардың тең темпераменттік интервалдарды шығармауы ансамбльде ойнауды қиын еткен, және бұл оның жазбаларындағы ерекше дыбыста оңай естіледі. Оның ұқсас аспаптарда ойнаған кем дегенде бір әріптесі болған сияқты, атап айтқанда, Г. Кикидис (Γ. Κικίδης), ол бір жазбада бузукиде ойнағаны көрсетілген, бірақ оның аспабы Цаустың багламасымен бірдей питчте (тон) және бузукиге ұқсамайды.
Yovan Tsaous is particularly noted for the unique instruments he played. They were custom built for him in Piraeus by the luthier Kyriakos Peismatoglou, and differed in one important respect from other plucked long necked lutes in use in Greece at this time, in that they were not fretted according to the equal temperament division of the octave into twelve identical semitones. Instead they had sixteen frets to the octave, which permitted, among other things, the playing of microtonally different intervals such as the so called three quarter tone, and the neutral third, at certain positions on the fretboard. We know of at least three instruments, of which two have survived to the present day. The smallest was called baglamas, although it did not resemble the instrument known by that name in the rebetiko context, being considerably larger, and in fact rather corresponding to what Greeks call [[Cura (instrument). The next in size was called sázi, which had approximately the same vibrating string length as a bouzouki. Finally there was an instrument whose identity is still obscure. It is to be heard very clearly playing an introductory [[taxim (music) to the song Diamánto alaniára (Διαμάντω αλανιάρα), during which is to be heard the exclamation Γιά σου Γιοβάν Τσαούς με το ταμπούρη σού (approx: Hi there Yovan Tsaous with your tambouri). What this tambouri actually was we may never know. It sounds as though it is a fretless instrument, with perhaps a parchment head rather than a soundboard of wood. It appears that Tsaous was almost alone in playing these particular instruments; the fact that they did not produce equally tempered intervals made them problematic in ensemble work, and this is readily audible in his recordings, which have a unique sound. He appears to have had at least one co musician who played similarly tuned instruments, namely one G. Kikídis (Γ. Κικίδης) who is given as playing bouzouki on a record label, but whose instrument pitches exactly in parallel with Tsaous' baglamas and does not sound like a bouzouki.