Омыртқа буындарына араласу және емдеу әдістері

Кіріспе

Омыртқа буындарына жасалған араласу.

Омыртқа манипуляциясы – омыртқаның синовиалдық буындарына, соның ішінде z буындарына, атланто-окципитальді, атланто-аксиальді, бел-қабырғалық, сакроилиактық, қабырға-көлден буындарына және қабырға-омыртқа буындарына жасалатын араласу. Ол әдетте емдеу ниетімен қолданылады, көбінесе бел ауруын емдеу үшін.

Арқадағы ауырсыну

Әр түрлі елдердің клиникалық нұсқаулықтары омыртқа манипуляциясына қатысты әртүрлі қорытындыларға келеді. 2012 жылғы Кокрейн шолуы омыртқа манипуляциясының басқа жиі қолданылатын емдеулермен бірдей тиімді екенін көрсетті. 2010 жылғы жүйелі шолуда көптеген зерттеулер SM қысқа, орташа және ұзақ мерзімді бақылауда басқа жиі қолданылатын шаралармен салыстырғанда ауырсыну мен функцияның тең немесе жақсырақ жақсаруын көрсетеді. 2019 жылғы жүйелі шолу созылмалы бел ауруы үшін ұсынылатын емдеулермен салыстырылатын нәтижелерді көрсетті, ал SM қысқа мерзімді функционалдық жақсарту үшін ұсынылмаған емдеулерге қарағанда жақсы нәтижелер берді. 2007 жылы Американдық дәрігерлер колледжі мен Американдық ауырсыну қоғамы бірлесіп, өз күтімімен жақсармаған науқастарға омыртқа манипуляциясын қарастыруды клиницистерге ұсынды. 2008 және 2006 жылдары жарияланған шолулар SM төменгі арқадағы ауырсыну үшін басқа жиі қолданылатын шаралармен бірдей тиімді екенін көрсетті. 2007 жылғы әдебиеттерді жинақтау бел ауруы үшін SM және мобилизацияны қолдайтын нақты дәлелдерді тапты. 2000-2005 жылдар аралығында жарияланған төрт жүйелі шолудың бірі SM ұсынды, ал үш зерттеуде ұсынымдар жасау үшін жеткілікті дәлел жоқ екені айтылды. 2017 жылғы шолуда "созылмаған, тамырлық емес ЛБП-мен ауыратын науқастар үшін қолда бар дәлелдер стандартты медициналық емдеуге қосымша омыртқа манипуляциясын немесе жаттығу терапиясын қолдауға мүмкіндік бермейді" деген қорытынды жасалды.

Мойын ауыруы

Мойын ауыруына қатысты манипуляция және жұмылдыру ұқсас өзгерістер тудырады, ал мануалды терапия мен жаттығулар басқа стратегияларға қарағанда тиімдірек. 2015 жылғы Кокрейн жүйелі шолуы мойын ауыруын емдеу үшін арқа сүйегін манипуляциялаудың тиімділігін бағалайтын жоғары сапалы дәлелдердің жоқтығын көрсетті. Биязықтың қысқа мерзімді әсері болғанымен, омыртқа манипуляциясының ұзақ мерзімді тиімді ем екенін көрсететін жеткілікті дәлелдер жоқ.

Ағза - бұлшық еттің және сүйектің аурулары

Тарихи тұрғыдан алғанда, кейбір хиропрактика мамандары омыртқаны түзетудің ішкі органдардың жұмысына физиологиялық әсер ететінін, соның салдарынан бұлшықет-сүйек жүйесінің ауруларынан өзге жалпы денсаулыққа да әсер ететінін айтып келген. Бұл көзқарас 19 ғасырда Дэниел Дэвид Палмердің көптеген аурулардың себебі сублюксациялар екен деген алғашқы тұжырымымен қалыптасты. Уақыт өте келе, бұл гипотеза патология және аурулар туралы қазіргі заманағы түсінігімізбен үйлеспейтіні дәлелденді және "киропрактиктердің, остеопаттардың және басқа да мануалды терапия қызметкерлерінің шағын бөлігі ғана омыртқа манипуляциялық терапиясын (SMT) бұлшықет-сүйек жүйесіне қатысты емес ауруларды емдеу үшін қолданады. Дегенмен, осы емшаралардың бұлшықет-сүйек жүйесіне қатысты емес аурулардың алдын алуға немесе емдеуге тиімділігі күмәнді болып қалуда."

Қауіпсіздік

Омыртқа манипуляцияларының қауіпсіздігін анықтау үшін жеткілікті деректер жоқ, ал қолайсыз құбылыстардың жиілігі белгісіз. Омыртқа манипуляциясы көбінесе жеңіл немесе орташа уақытша қолайсыз әсерлермен байланысты, сондай-ақ тұрақты мүгедектікке немесе өлімге әкелуі мүмкін сирек кездесетін ауыр салдарларға да алып келуі мүмкін. Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау қызметінің мәліметінше, адамдардың шамамен жартысы омыртқа манипуляциясынан кейін қолайсыз әсерлерді бастан өткергенін хабарлаған. 2015 жылғы Кохрейн жүйелі шолуы мойын ауыруына омыртқа манипуляциясының тиімділігін зерттеген рандомизацияланған бақыланатын сынақтардың жартысынан астамы есептерінде қолайсыз әсерлер туралы мәлімет бермегенін көрсетті.

Мойынды манипуляциялаудың қауіптері

Мүйіздің мойын омыртқасын манипуляциялаумен байланысты қауіптілік деңгейі белгісіз, зиян келтіру қаупі туралы аз дәлелдер бар, сонымен қатар қауіпсіздік туралы да дәлелдер жеткіліксіз. Мүше мойынды манипуляциялаудан туындаған омыртқа артериясының дисекциясының, соның салдарынан инсульт пен өлімге әкелуі мүмкін қаупі туралы пікір таласы бар. Бірнеше өлім осы техникамен байланыстырылған, бірақ көптеген хиропрактиктер бұл дәлелденбегенін айтады. Қан тамырларындағы апаттар омыртқа манипуляциялық терапиясына қатысты негізгі сынға себеп болады. Алайда, манипуляциялық терапияны сынға тартқандар, мойын манипуляциясынан кейін артериялық жарақаттан, әсіресе ми сабасының ауыр зақымдану мүмкіндігін атап көрсетеді. Осындай жағдайлардың сирек кездесуі туралы хабарлау, тәжірибелі мамандардың қолында пайдалы нәтижелер беретін және жағымсыз әсерлері азын емдеу әдісін жамандауға жеткілікті. Өте сирек жағдайларда, осал науқастың мойын омыртқасын манипуляциялық түзетуі соңғы инвазивті әрекетке айналып, өте ауыр салдарға әкеледі. Эджард Эрнст тиімділігін дәлелдейтін аз мәліметтер бар екенін, ал жағымсыз әсерлеріне қатысты деректер көбірек екенін анықтады, сондықтан процедураға сақтықпен қарау керек, әсіресе жоғары мойын омыртқасын бұрумен бірге күшпен манипуляциялаудан аулақ болу қажет. 2024 жылғы шолуда мойын омыртқасын манипуляциялаудан кейін жедел инсультқа себеп болатын тромбоэмболиялық және тромботикалық механизмдер, бұл туралы ақпарат рецензияланған әдебиеттерде бар екені көрсетілген.

Төтенше жағдай туралы толық хабарлама беру мүмкіндігі

Жатыр омыртқасының манипуляциясымен байланысты жарақаттар туралы хабарлаудың сенімділігі жөніндегі статистика әртүрлі. RAND зерттеуі 10 жағдайдың тек біреуі хабарланғанын болжады. Дегенмен, Эджард Эрнст Ұлыбританиядағы неврологтарды түрлі мамандар жасаған мойын омыртқасын манипуляциялаудан кейін 24 сағат ішінде пайда болған ауыр неврологиялық асқынулар туралы сауалнама жасады; жауап берген 24 невролог 35 жағдайды көрді, бірақ ешқайсысы туралы хабарланбады. Ол хабарлаудың шамамен 100% төмен екенін және мұндай бағалаулардың "мағынасыз" екенін мәлімдеді. Сондықтан ол "дәрігерлер пациенттеріне жоғары мойын омыртқасын күшпен және бұрылу элементімен манипуляциялау қаупі жоғары болғанда сақтық танытуға және осыдан аулақ болуға кеңес беруі мүмкін" деді. NHS шолулар мен тарату орталығы сауалнамада деректерді жинау әдістемесінде мәселелер бар екенін мәлімдеді. NHS және Эрнст екеуі де деректерді жинаудың сауалнама әдісімен байланысты қиындықтарды атап өтті. 2001 жылғы Stroke журналында жарияланған зерттеуде 45 жасқа дейінгі және өткен аптада хиропрактикке барған адамдарда омыртқа-базилярлық апаттар (ОБА) хиропрактикке бармаған адамдарға қарағанда бес есе көп кездесетіні анықталды. 45 жастан асқандарда маңызды байланыс анықталған жоқ. Авторлар: "Біздің талдауымыз жас ересектерде оң байланысты қолдайды, бірақ ОБА-ның сирек кездесуі осы байланысты зерттеуді қиындатады". NHS бұл зерттеуде әкімшілік деректерді пайдалану арқылы деректерді объективті түрде жинағанын, сауалнама зерттеулерімен салыстырғанда есте сақтау қателіктері азырақ екенін, бірақ деректер ретроспективті жиналғанын және оларда қателіктер болуы мүмкін екенін атап өтті. Медициналық авторлар, беделді медициналық журналдар мен медициналық ұйымдар SMT жарақаттарына қатысты көптеген жариялымдарда «хиропрактика» және «хиропрактик» сөздерін дұрыс қолданбады. Көп жағдайда бұл кездейсоқ емес; авторлар қатысқан маманның хиропрактик емес екенін анықтаған бастапқы есептерге қол жеткізді. Мұндай хабарлаудың нақты саны анықталмайды. Мұндай ақпарат оқырманның хиропрактика және хиропрактиктер туралы пікірін теріс бағалауына әкелуі мүмкін. Бұл қате 1999 жылғы мойын омыртқасын манипуляциялаудың қауіптері мен пайдасы туралы ғылыми әдебиетті шолуда ескерілді. Барлық қатысқан мамандарды, сондай-ақ кез келген жарақаттарға және/немесе өлімге жауапты манипуляция түрін дұрыс анықтау үшін барынша күш салынды. 1925 және 1997 жылдар аралығында жарияланған 116 мақалада баяндалған 177 жағдай талданды және қорытындыланды: ал 2-суретте жарақатқа қатысқан маманның түрі көрсетілген. Салыстыру үшін маманның түрі Терреттің қорытындыларына сәйкес түзетілді. Ежелгі египеттіктер және басқа да көптеген мәдениеттер де осылай істеген. Манипуляциялық терапияға қайта назар аудару 19 ғасырдың соңында Солтүстік Америкада остеопатиялық және хиропрактикалық медицинаның пайда болуымен болды. Омыртқа манипуляциялық терапиясы 1960 жылдары дәстүрлі медицинада мойындалды.

Statistics on the reliability of incident reporting for injuries related to manipulation of the cervical spine vary. The RAND study assumed that only 1 in 10 cases would have been reported. However, Edzard Ernst surveyed neurologists in Britain for cases of serious neurological complications occurring within 24 hours of cervical spinal manipulation by various types of practitioners; 35 cases had been seen by the 24 neurologists who responded, but none of the cases had been reported. He concluded that under reporting was close to 100%, rendering estimates "nonsensical." He therefore suggested that "clinicians might tell their patients to adopt a cautious approach and avoid the type of spinal manipulation for which the risk seems greatest: forceful manipulation of the upper spine with a rotational element." The NHS Centre for Reviews and Dissemination stated that the survey had methodological problems with data collection. Both NHS and Ernst noted that bias is a problem with the survey method of data collection. A 2001 study in the journal Stroke found that vertebrobasilar accidents (VBAs) were five times more likely in those aged less than 45 years who had visited a chiropractor in the preceding week, compared to controls who had not visited a chiropractor. No significant associations were found for those over 45 years. The authors concluded: "While our analysis is consistent with a positive association in young adults The rarity of VBAs makes this association difficult to study despite high volumes of chiropractic treatment." The NHS notes that this study collected data objectively by using administrative data, involving less recall bias than survey studies, but the data were collected retrospectively and probably contained inaccuracies. The words chiropractic and chiropractor have been incorrectly used in numerous publications dealing with SMT injury by medical authors, respected medical journals and medical organizations. In many cases, this is not accidental; the authors had access to original reports that identified the practitioner involved as a nonchiropractor. The true incidence of such reporting cannot be determined. Such reporting adversely affects the reader's opinion of chiropractic and chiropractors. This error was taken into account in a 1999 review of the scientific literature on the risks and benefits of manipulation of the cervical spine (MCS). Special care was taken, whenever possible, to correctly identify all the professions involved, as well as the type of manipulation responsible for any injuries and/or deaths. It analyzed 177 cases that were reported in 116 articles published between 1925 and 1997, and summarized: and Figure 2 shows the type of practitioner involved in the resulting injury. For the purpose of comparison, the type of practitioner was adjusted according to the findings by Terrett. as did the ancient Egyptians and many other cultures. A modern re emphasis on manipulative therapy occurred in the late 19th century in North America with the emergence of osteopathic and chiropractic medicine. Spinal manipulative therapy gained recognition by mainstream medicine during the 1960s.

Қызмет көрсетушілер

Солтүстік Америкада бұл процедураны көбінесе хиропрактиктер, остеопаттар және физиотерапевтер жүргізеді. Еуропада остеопаттар, хиропрактиктер және физиотерапевтер негізгі қызметкерлер болып табылады, бірақ нақты көрсеткіш елдерге қарай өзгереді. 1992 жылы АҚШ-та омыртқаның төменгі бөлігіндегі ауырсынуды емдеу үшін жасалған барлық манипуляциялық емдердің 90% астамын хиропрактиктер орындаған деп есептелді. 2012 жылы АҚШ-та өткізілген сауалнамада жауап берген алғашқы кәсіби физиотерапия бағдарламаларының 99% бір түрлі итеру арқылы буынды манипуляциялауды оқытқан.

Терминология

Манипуляция басқа да бірнеше атаулармен белгілі. Хиропрактиктер көбінесе омыртқа буынының манипуляциясын "реттеу" деп атайды. Геофри Мейтланд әзірлеген жүйелеу бойынша, манипуляция V дәрежелі жұмылдырумен мағынасы бірдей. Оның ерекше сегменттік биомеханикасына байланысты (төмендегі бөлімді қараңыз), жоғары жылдамдықты, төмен амплитудалы (HVLA) итеру термині манипуляциямен жиі алмастырылып қолданылады. Дегенмен, күштің, жылдамдықтың немесе амплитуданың мөлшері анықтамалық қасиеттер емес екенін ескеру маңызды.

Биомеханика

Омыртқа манипуляциясы биомеханикасы, соның ішінде кинетикасы және кинематикасы арқасында басқа мануалды терапия әдістерінен, мысалы, мобилизациядан ажыратылады.

Кинетика

Омыртқа манипуляциясы кезінде өлшенген күш-уақыт профильдері бастапқыда үш бөлігінен тұратындығы сипатталған: "алдын ала жүктеу" фазасы, "серпіліс" (немесе "импульс") фазасы және "аяқталу" фазасы. Эванс пен Брин бірінші кезеңді сипаттау үшін төртінші "бағдарлау" фазасын қосты, оның ішінде пациент алдын ала жүктеу фазасына дайындық үшін қажетті жағдайға бағдарланады.

Кинематика

Толық омыртқа қимыл сегментінің кинематикасы, оның құрамындағы омыртқа буынының біреуі манипуляцияланғанда, тәуелсіз шеткі синовиалдық буынды манипуляциялау кезінде болатын кинематикаға қарағанда әлдеқайда күрделі. Дегенмен, манипуляцияланған синовиалдық буында болатын оқиғалар, синовиалдық буын омыртқада немесе шетте орналасқандығына қарамастан, бірдей болады. Эванс және Лукас манипуляцияны осы оқиғалар арқылы анықтады: "Синовиалдық буынның қарама-қарсы буын беттерінің ажырауы (бос кеңістік), осы буын беттеріне перпендикуляр бағытта қолданылған күштің нәтижесінде, буынның синовиалдық сұйықтығында кавитацияға алып келеді". Манипуляцияның механикалық жауабының сәйкес анықтамасы: "Синовиалдық буынның қарама-қарсы буын беттерінің ажырауы (бос кеңістік), бұл буынның синовиалдық сұйықтығында кавитацияға алып келеді". Кезекпен, манипуляцияның әсері: "Буын беттеріне перпендикуляр қолданылатын күш" деп анықталады.