Кіріспе

Етқоректілер түрі. Пампас түлкісі (Lycalopex gymnocercus), сондай-ақ сұр пампеан түлкісі, Пампас zorro, Азара түлкісі немесе Азара zorro деп те аталады (гуарани тілінде агуара шаи, ағылшын тілінде агуарачай, португал тілінде graxaim (ɡɾaʃaˈĩ) деп аталады).

Оның таралған аймағының солтүстік бөлігінде пампас түлкісінің түсі оңтүстік бөлігіне қарағанда көбірек боялған.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Пампас түлкісі негізінен Аргентинаның солтүстігінде және орталығында, Уругвайда, Боливияның шығысында, Парагвайда және Бразилияның оңтүстігінде кездеседі. Ол ашық пампалар мекендемесін артық көреді, көбінесе ауыл шаруашылығы жерлеріне жақын, бірақ таулы немесе шако орманды, құрғақ бұталы жерлерде және сулы-батпақты жерлерде де кездеседі. Ол көбінесе белгілі бір биіктіктен төмен кездеседі, бірақ пуна шөптестерінде де тіршілік ете алады. L. gymnocercus-тің бес түршесі жалпы мойындалады: L. g. antiquus (Ameghino, 1889:298); — Орталық Аргентинаның Пампа шөптестерінде, Монте бұталарында және Эспинал ашық орманды жерлерінде, Кордоба және Сан-Луис провинцияларынан Рио-Негроға және Атлант мұхитының жағалауына дейін таралған. L. g. domeykoanus (Philippi, 1901:168); Чилидің Копиапо провинциясында табылған. L. g. gracilis (Burmeister, 1861:406); Аргентинаның Мендоса қаласын қоршаған Пампада кездеседі. L. g. gymnocercus (Fischer, 1814:178); Аргентинаның солтүстік-шығысындағы, Уругвай, Парагвай, Боливия және Бразилияның шығысындағы субтропиктік шалғынды жерлерде таралған. L. g. maullinicus (Philippi, 1903:158); Чилидің Ланкихью провинциясында, Ланкихью көлінің шығысында кездеседі.

Алдыңғы (1982) таксономиялық қайта қарау тек L. g. antiquus және L. g. gymnocercus түршелерін, сондай-ақ басқаша қабылданбаған L. g. lordi (Massoia, 1982:149) түршесін мойындады, ол Сальта және Джуджуй провинцияларындағы Чако-Юнгас таулы тропикалық орманмен шектелген. Бұл қайта қарау L. g. domeykoanus, L. g. gracilis және L. g. maullinicus түршелерін Оңтүстік Американың сұр түлкісінің түршелері ретінде жіктеді, себебі олар L. gymnocercus-тің белгілі қазіргі ареалынан тыс жерде орналасқан. Бұл түрдің қазба қалдықтары Аргентинада Плиоценнің соңынан Плейстоценнің басына дейін белгілі.

Жергілікті атаулар

Испан тілінде сөйлейтін аймақтарда панпас түлкісі zorro de las pampas немесе zorro gris pampeano деген атаулармен танымал. Португал тілінде сөйлейтін Бразилияда оны граксаим немесе сорро деп атайды.

Әдеп-тәрбие және тамақтану

Панпас түлкілері көбінесе жалғыз өмір сүреді, бірақ көбейту маусымында моногамды жұптар болып бірігіп, балаларын тәрбиелейді. Олар негізінен түнгі жануарлар, көбінесе қараңғыда белсенді болады, алайда күндіз де белсенді болуы мүмкін. Олар үңгірлер, қуыс ағаштар, вискахалар мен армадилолардың илеулері сияқты кез келген қолда бар қуыста мекендейді. Әртүрлі айырмашылықтар байқала тұра, әдеттегі Панпас түлкісінің мекендеу аумағы шамамен .

Көбею

Пампа түлкілері ерте көктемде көбейеді, аналығы жылына бір рет ғана жыныстық қызбаға түседі. 55-60 күндік жүктілік кезеңінен кейін анасы бірге 8 туған баланы туады. Жас түлкілер қыркүйек пен желтоқсан аралығында туылады және шамамен екі айлық болғанда анасының сүтінен айырылады. Аналықтары алғашқы жылында жыныстық жарақатқа жетеді, ал тұтқында 14 жылға дейін өмір сүруі мүмкін. Малға шабуылдамауы үшін немесе табиғи ортасының жойылуынан зардап шегуі мүмкін. "Dogxim" немесе "graxorra" деп аталған бұл жағдай, осы екі түрдің арасындағы бірінші рет анықталған гибридтеу жағдайы.