Кіріспе

Есекке міну – бұл қоғамдық ұяттаудан тұратын дәстүрлі психологиялық жаза.

Қолданылу аясы

Үндістанның ауылдық аймақтарында бұл кішігірім қылмыстарға кінәлілерді кемсіту үшін жасалады. Әдетте оны ауылдың ақсақалдары немесе жергілікті хап панчаят әділдік жүйесі іске асырады. Қылмысқа кінәлі адамның басын жиі қырқып, бетін қара бояп, жалаңаш қылып, мойнына ескі аяқ киімдерден жасалған гүл шоғын іліп, ауыл немесе қала көшелерімен есекке мінгізіп, көрермендердің мазағына ұшыратады. Осы жазаға ұшыраған әйелдерді парадтан кейін ақсақалдар топтасып зорлайды. 10 ғасырдағы Уттарамерур жазуларында есекке мінгізіп жүру – инцест, неке адалдығын бұзу, ұрлық және жалғандық сияқты қылмыстар үшін қолданылған жаза екендігі айтылған. Үндістанның Жоғарғы Соты хап панчаяттарын және олардың жазаларын заңсыз деп жариялады. Аңыз бойынша, Киелі Рим империясының императрицасы Беатрис Миландықтар тарапынан тұтқынға алынғаннан кейін Милан қаласы арқылы есекке кері қарай мінуге мәжбүр болды. Иран Ислам Республикасында "Ирандық билік өкілдері жиі есекке артқа қарай отыруға мәжбүр етілген жастарды жергілікті аудандарда парадқа шығарып, алкоголь ішу, түнгі комендант сағатын сақтамау және қауіпсіздік қызметкерлеріне құрметсіздік таныту сияқты ұсақ қылмыстар үшін ұятқа қалдырып, кемсітеді", немесе соттың шешімімен бірнеше аудандар арқылы парадқа шығарады; мұндай жаза қамшылау және/немесе түрмеге қамауға әкелуі мүмкін; Батыс Еуропаның ежелгі дәстүрінде де (ұзақ жылдар бойы сақталған, тіпті бұрынғы отарларда да) қылмыскерлерді азаптау орнына қоғамдық түрде жеткізіп отыратын. Ренессанстан кейінгі Францияда әйелдерімен ұрысқан немесе билікке бағынған күйеулерді қоғам келекеледі және қорлайтын. Мұндай күйеуді есекке мінгізіп, құйрығынан ұстатып, қала көшелерімен жүргізер еді. Христиандық Ілтер хабарларында айтылғандай, Назареттік Иса Палм жексенбі күні есекке мініп Иерусалимге кірді және жергілікті тұрғындар оны құрметпен қарсы алды, осылайша Киелі кітаптағы болжам орындалды. Бұл жағдайда есек парады жаза емес, қарапайым түрдегі мессиялық әрекет болды, мешірліліктің символы ретінде, немесе мұндай болжамды орындау үшін әдейі жасалған. Мәскеу және барлық Русь Патриархы Палм жексенбі күні Қызыл алаңда есекке мініп парад жасаған, ал патша есекті жаяу жетектеп жүрген. "Көк патшалық" фильмінде жеңілген христиан патшасы Гай Лузиньянды Саладин басқаратын мұсылман әскері есекке мінгізіп Иерусалимнің алдынан өткізеді. "Барбариялықтар" телесериалында германдық Максимусты немістер римдік әскерлерінің алдынан алып өтеді. 2-маусым, 6-бөлім.