Кіріспе

Гилхрист Олимпио (26 желтоқсан 1936 жылы туған) – тоголық саясаткер, Гнассингбе Эядема режиміне ұзақ жылдар бойы қарсылас болған және 1990-шы жылдардан 2013 жылға дейін Тогоның басты оппозициялық партиясы – Өзгеріс күштері одағының (UFC) президенті болды. Олимпио – Тогоның тұңғыш президенті Сильван Олимпионың ұлы, ол 1963 жылы жасалған төңкерісте қаза тауыпты. Қазір ол қайтыс болған президенттің ұлы Фауре Гнассингбе режимінің одақтасы.

Жас шағы, іскерлік мансап және саяси мансабының алғашқы жылдары

Олимпио Ломе қаласында еве, йоруба және афро-бразилиялық текті отбасында дүниеге келді. Ол АҚШ-та, ал Ұлыбританияда Лондон экономика мектебі мен Оксфорд университетінде математика және философияны оқыды, сонда экономика ғылымдары бойынша докторлық диссертациясын қорғады.

Саяси мансап: 1991-2009

1991 жылдың шілдесінде Олимпио Тогоға оралды және Егемендік Ұлттық Конференцияға (Conférence Nationale Souveraine) қатысты. Халықаралық Адам Құқықтары Федерациясының (FIDH) жүргізген тергеуі Эядеманың ұлы Эрнест Гнассингбе шабуыл жасаған коммандостар тобының басшысы екенін анықтады. Дегенмен, ол медициналық анықтамаларға сәйкес келмегендіктен сайлауға қатысудан шеттетілді. Олай болса да, Олимпио 1998 жылғы сайлауда жеңіске жеткенін мәлімдеді және сайлаудың қайта өткізілуін талап етті; сондай-ақ, оппозиция бойкоттаған 1999 жылғы наурыздағы парламенттік сайлаудың да қайта өткізілуін қалады. 1999 жылдың ортасында қауіпсіздік алаңдауларына байланысты Ломеде өткен Тогоаралық диалогқа қатысудан бас тартқан, бірақ 1999 жылдың 26 шілдесінде Ганадан Ломеге келіп, оған қатысты. Диалогқа көптеген саяси партиялар қатысқанмен, Олимпио UFC мен Эядеманың партиясы – Того халқының Бірлестігі (RPT) арасында 1998 жылғы сайлау бойынша эксклюзивті және тікелей келіссөздерді талап етті. Бұл орындалмады, ал басқа оппозициялық партиялар UFC мен RPT арасындағы мұндай келіссөздер оларды шеттетуі мүмкін деп шағымданады. Олимпио Тогода бірнеше сағат болғаннан кейін Ганаға оралды. 2002 жылғы конституциялық түзетуге сәйкес, барлық президенттік үміткерлер сайлауға дейін кем дегенде бір жыл Тогода тұруы тиіс болды. Бұл Олимпионың 1992 жылдан бері Тогодан тыс жерде тұрғандықтан, келесі сайлауға үміткер болуына заңдық кедергі келтірді. UFC-тің бірінші вице-президенті Эммануэль Боб Акитани Олимпионың орнына қатысты; Эядема сайлауда жеңіске жетті. 2005 жылғы ақпанда Эядема қайтыс болғаннан кейін, Олимпио 2005 жылғы 3 наурызда Эядеманың қайтысынан кейін өтетін мерзімінен бұрынғы президенттік сайлауда UFC-тің кандидаттығына таңдалғанын мәлімдеді. Оның сайлауалды науқанына 9 қазанда Эядеманың туған жері Караға жасаған сапары да кірді, бұл бұрын-соңды болмаған жағдай деп есептелді. Сайлау күні (14 қазан) ол шаршағандықтан денсаулығына байланысты дауыс бере алмады, сондықтан оның орнына басқа біреу дауыс берді. Олимпио 2008 жылдың 19 шілдесінде UFC-тің Ұлттық президенті болып қайта сайланды; сонымен қатар ол 2010 жылғы президенттік сайлауға партияның кандидаттығына бірауыздан таңдалды. Ол осы кезде Тоголықтарды жеңіске жеткізу жауапкершілігін қабылдағанын айтты және RPT режимін төрт онжылдық бойындағы дұрыс емес басқару мен репрессиялар арқылы Тогоны қиратқаны үшін айыптады. Ақырында ол денсаулығына байланысты кандидаттығын қайтарып алды және оның орнына Жан-Пьер Фабр UFC-тің кандидаттығына ие болды.

2010 жылғы билік партиясымен келісім

2010 жылы президенттік сайлаудан кейін FRAC басшылары мен белсенділері бірнеше апта бойы Жан-Пьер Фабрдің жеңісін жариялау үшін наразылық білдірген кезде, Гилхрист Олимпио билік партиясымен билікті бөлісу ниетімен ұлттық жаңару үкіметіне қатысу туралы саяси келісімге қол қойды. UFC-ге жеті министрлік лауазым берген бұл келісім UFC белсенділерінің наразылығын тудырды, олар мұны сатқындық деп есептеді. Партияның ұлттық кеңесімен ақылдаспай қабылданған бұл бір жақты шешім партияда ауыр дағдарыс тудырды. Фабр мен оның жақтастарының Олимпионы UFC-ден қууға жасаған сәтсіз әрекетінен кейін, Жан Пьер Фабр мен оның серіктері басқаратын Ұлттық өзгеріс альянсы (ANC) 2010 жылдың қазан айында құрылды.

Саяси беделдің соңы

2013 жылғы заң шығарушы сайлаудан кейін Фабрдің АНК партиясы оның коалициясы (Sauvons le Togo) Ұлттық Ассамблеяда 19 орын жеңіп алған соң, басты оппозициялық партия болып қалыптасты. Олимпионың UFC партиясы сайлаушылардың сенімін жойып, үш орын ғана жеңіп алды. Олимпио UFC президенті лауазымында қала береді, бірақ Того саясатындағы оның беделі күңкіреңіп, 2015 жылғы президенттік сайлауда ол ешқандай кандидатты қолдамады.