Кіріспе

Австрия империясының 1849 және 1860 жылдар аралығындағы тәждік жері – Сербия воеводствосы және Темешвар Банаты немесе Сербия воеводствосы және Темес Банаты (Woiwodschaft Serbien und Temeser Banat, Voivodina sârbească și Banatul timișan, Szerb Vajdaság és Temesi Bánság) – 1849 және 1861 жылдар аралығында болған Австрия империясының тәждік жері. Бұл екі бұрынғы провинцияның атымен аталатын жеке тәждік жер болды: Сербия Воеводинасы және Темешвар Банаты. Бұрынғы аумағы қазір Сербия, Румыния және Венгрия арасында бөлінген. Воеводство қазіргі Сербия Воеводинасына атын берді.

Аттар

Қазіргі неміс тілінде патшалық жер ресми түрде Woiwodschaft Serbien und Temeser Banat ("Сербия және Темес Банат воеводтығы"; анықталған кезде Сербияның воеводтығы және Темес Банат) деп аталды. "Сербтік воеводтық және Темес Банат" (die serbische Wojwodschaft und das Temeser Banat) және "Сербтік воеводтық Темзер Банатпен" (die serbische Wojwodschaft mit dem Temeser Banate; Banat сөзіндегі "е" әрпі – қазір көне дативтік жұрнақ) формалары ресми құжаттарда жиі кездеседі. Грамматикалық өзгерістердің нәтижесінде басқа да түрлер пайда болады (неміс грамматикасын қараңыз), мысалы, der serbischen Wojwodschaft und des Temeser Banates және Vojvodstvo Srbija i Tamiški Banat (Војводство Србија и Тамишки Банат). Венгр тілінде Szerb Vajdaság és Temesi Bánság, ал румын тілінде Voivodina Sârbească și Banatul Timișan деп аталды. Неміс тіліндегідей, серб тілінде де воеводтықтың атының екі біршама әртүрлі нұсқасы бар; біреуін ағылшын тіліне "Сербия және Темес Банат воеводтығы", екіншісін "Серб воеводтығы және Темес Банат" деп аударуға болады. Қазіргі ағылшын тілінде "Темес Банат" немесе "Темес Банаты" термині кейде қате түрде "Темешвар Банат" немесе "Темешвар Банаты" терминімен алмастырылады. Барлық жергілікті тілдердегі түпнұсқа атауларда воеводтықтың атында Темешвар (Тимишоара) қаласы есімделмеген. Жоғарыда көрсетілгендей, Темес аймағына сілтеме әрқашан қолданылады және ағылшын тіліне "Темес Банат" немесе "Темес Банаты" деп аударылуы керек.

Тарих

Воеводалық 1848-1849 жылдардағы төңкерістерден кейін, 1849 жылдың қараша айында Австрия императорының шешімімен құрылды. Ол 1691 жылы Габсбург императорының сербтерге берген жеңілдіктеріне сәйкес құрылды, бұл Габсбург монархиясы шегінде сербтердің аумақтық автономия құқығын мойындады. Оған Банат, Бачка аймақтары және Илок және Рума қалаларының солтүстік Сирмия муниципалитеттері кірді. Темешварда орналасқан австриялық губернатор бұл аймақты басқарды, ал воевода атағының өзі императорға тиесілі болды. Императордың толық атағы "Сербия воеводалығының ұлы воеводасы" (Großwoiwode der Woiwodschaft Serbien) болды. Воеводалық жойылғаннан кейін де император 1918 жылы Аустро-Венгрия монархиясының соңына дейін бұл атақты сақтап келді. 1860 жылы Сербия және Теміш-Банат воеводалығы таратылып, оның аумағының көп бөлігі (Банат және Бачка) Габсбург Венгрия Корольдігіне қосылды, бірақ тікелей венгр билігі 1867 жылы ғана, австро-венгр келісімінен кейін басталды. Банат пен Бачкадан айырмашылығы, 1860 жылы Сирмия басқа бөлек Габсбург тәжі королінің жері болған Славония Корольдігіне қосылды. Славония Корольдігі кейіннен Хорватия Корольдігімен бірігіп, жаңа Хорватия-Славония Корольдігін құрды, ол 1868 жылы Венгрия Корольдігімен келісім жасасты, осылайша Австрия-Венгрия құрамындағы Венгрия Корольдігінің автономды аймағына айналды.

Тілдер

Воеводалықтың екі ресми тілі неміс және "иллюриялық" (кейін серб тілі деп танылатын) тілдері болды.

Демография

Воеводство этникалық жағынан өте алуан түрлі болды, себебі Сербиялықтар тығыз қоныстанған Срем, Банат және Бачканың оңтүстік бөліктері оның құрамына кірмеді, ал румындар басымдылығы бар шығыс Банат оған қосылды.