Кіріспе

Давенкоу мәдениеті – негізінен Шаньдун провинциясының шығысында орналасқан, сондай-ақ Анхуэй, Хэнань және Цзянсуда да кездесетін Қытайдың неолиттік мәдениеті. Бұл мәдениет б.з.д. 4300-2600 жылдар аралығында болған және Яншао мәдениетімен қатар өмір сүрген. Давенкоу ескерткіштерінде түркіз, жаде және піл сүйегінен жасалған заттар жиі табылады. Аллигатор барабандарының ең ерте мысалдары Давенкоу ескерткіштерінде кездеседі. Шан әулеті сияқты кейінгі жазу жүйелерімен байланысты болуы мүмкін неолиттік белгілер Давенкоу керамикасында табылды. Бұған қоса, Давенкоу тұрғындары тісті тазалау және бас сүйегінің пішінін өзгерту тәжірибелерін қолданған, бұл әдеттер Қытай қола дәуірінде жойылған.

Хронологиясы

Археологтар мәдениетті үш кезеңге бөліп қарастырады: ерте кезең (4100–3500 ж.б.д.), орта кезең (3500–3000 ж.б.д.) және соңғы кезең (3000–2600 ж.б.д.). Қорлар бойынша алынған мәліметтерге сүйенсек, ерте кезеңде теңдік басым болған. Бұл кезең жекелеп жасалған, ұзын сапталған тостақандардың болуымен ерекшеленеді. Ерте кезеңнің аяқталған тұсында жерден жасалған тіреуіштер жиі кездесе бастады. Орта кезеңде қабірлерге қосылған заттардың әртүрлілігінен гөрі саны маңыздырақ бола бастады. Соңғы кезеңде Давенкоу жерлеулерінде ағаштан жасалған табыттар пайда болды. Мәдениеттің әлеуметтік жіктелуі күшейді, себебі кейбір қабірлерде ешқандай қорлар болмаса, ал басқаларында көптеген қорлар кездесті. Давенкоу ескерткіші Тайань қаласында, Шандун провинциясында 1959, 1974 және 1978 жылдары қазылды. Давенкоудағы ортаңғы қабат ғана Давенкоу мәдениетімен байланысты, ал ең төменгі қабат Бейсин мәдениетіне, ал жоғарғы қабат Лонгшан мәдениетінің Шандун нұсқасына жатады.

Саяси ұйым

Давенкоудың саяси ұйымын сипаттау үшін "басшылық" термині қолайлы болып көрінеді. Үстем туыстық топ Давенкоу ауылдық орындарына үстемдік еткен болуы мүмкін, бірақ билік көбінесе мәжбүрлеуден гөрі діни билік арқылы көрінген. Олардан шыққан Бейсин мәдениетінен өзгеше, Давенкоу мәдениетінің халқы зорлық-зомбылыққа қатысқандарымен белгілі. Ғалымдар олардың жер, егін, мал және құрметті заттар үшін шабуылдар жасаған болуы мүмкін деп күдіктенеді.

Ауыл шаруашылығы және тамақтану

Давенкоу аймағының жылы және ылғалды климаты әртүрлі егістерді өсіруге қолайлы болды, бірақ көптеген жерлерде олар негізінен тары өсірді. Олардың тары өндірісі өте сәтті болды, және ыдырауын ескерсек, 2000 кг тары сақтаған ыдыстар табылды. Кейбір оңтүстік Давенкоу жерлерінде, әсіресе Давенкоу кезеңінің соңында, күріш маңыздырақ егіс болды. Оңтүстік Шаньдун провинциясындағы Давенкоу қоныстарында табылған адам қаңқаларын талдау көрсетті, жоғары топтағы Давенкоу халқының диетасы негізінен күріштен, ал қарапайым халықтың диетасы көбінесе тарыдан тұрған. Давенкоу халқы тауық, итті, шошқаны және мүйізді малды сәтті үйретті, бірақ жылқыны үйретудің дәлелі табылған жоқ. Шошқа сүйектері ең көп кездеседі, олардың жалпы санының шамамен 85% құрайды және ең маңызды үй жануары деп саналады. Шошқа сүйектері Давенкоу жерлеу орындарында да табылды, бұл олардың маңыздылығын көрсетеді. Теңіз өнімдері де Давенкоу диетасының маңызды бөлігі болды. Балық және әртүрлі моллюскілердің үйінділері ерте кезеңдерде табылған, бұл олардың маңызды тағамдық көзі болғанын көрсетеді. Бұл үйінділер кейінірек азайғанмен, теңіз өнімдері диетаның маңызды бөлігі болып қала берді.

Мәдениет

Давенкоу тұрғындары ежелгі Қытайда трепанация жасаған ең алғашқы халықтың бірі болды. 3000 жылға дейінгі Давенкоу адамының бас сүйегі табылды, оның басындағы ауыр жарақаттар осы көне хирургиялық амал арқылы емделген сияқты. Давенкоу қазбаларында аллигатор терісінен жасалған барабандар да кездесті.

Басқа мәдениеттермен өзара іс-қимыл

Давенкоу мәдениеті Яншао мәдениетімен тығыз байланыста болды. "Дегенмен, Давенкоу өзінің екі жарым мың жылдық тарихында Яншао мәдениетімен үнемі өзара әрекеттесіп тұрды, осы өзара іс-қимыл процесінде Лонгшанды жасауда басты рөл атқарды. Кейбір ғалымдардың пікірінше, Давенкоу мәдениеті австронезия тілдеріне дейінгі тілмен байланысты болуы мүмкін. Басқа зерттеушілер Давенкоу тұрғындары мен қазіргі австронезиялық халықтардың тіс жұлу және сәулет сияқты мәдени амалдарындағы ұқсастықтарды атап өтеді. Алайда, Давенкоу халқы генетикалық тұрғыдан оңтүстіктегі австронезиялық мәдениеттерден өзгеше болған. Тағы бір топ ғалымдар Давенкоудың оңтүстікке жақын аймақтарда пайда болғанын болжайды. Давенкоу Бейксин мәдениетінен тараған, бірақ Янцзы және Хуай өзендері арасында орналасқан, солтүстікке қарай кеңейген Лонгцзюан мәдениетінің күшті ықпалына ішкі тірлікке түсті. Давенкоу халқының тістері негізінен синодонт типке жатады. Олар тіс жұлу және бас сүйегінің пішінін өзгерту арқылы денеге түрлендіру жасаған. Давенкоу халқы Хемуду, Оңтүстік Қытай және Тайвань неолиттік тұрғындарынан физикалық жағынан айырмашылығы бар. ДНК-тестілеу нәтижесінде Шаньдунның неолиттік тұрғындары ежелгі Солтүстік Шығыс Азиялықтарға жақын екені анықталды.