Кіріспе
Адамның қалыпты көріністен төмен бойы.
Қысқа бойлылық – адамның қалыптыдан төмен бойын білдіреді. Адамның кішкентай саналуы жағдайға байланысты. Нақтылықтың жетіспеуінен, қаншалықты төмен бойлы адамды "қысқа" деп санау керектігі туралы пікірталас туындайды. Қалыңдық – медициналық жағдайлардың салдарынан болатын өте кішкентай бойлы адамның жағдайы. Медициналық тұрғыдан алғанда, қысқа бойлылық жас және жыныс бойынша халықтың орташа көрсеткішінен екі стандарттық қатеден төмен ересектердің бойы ретінде анықталады, бұл сол халықтың ең кішкентай 2,3 пайызына сәйкес келеді. Халық арасында Наполеон комплексі, сондай-ақ "Наполеон синдромы" және "қысқа бойлы адам синдромы" деп белгілі бір жағдай бар, ол көбінесе қысқа бойлы адамдарға тән, олардың агрессивті немесе үстемдік танытуға бейім әлеуметтік мінез-құлқымен сипатталады. Бұл атау француз императоры Наполеон Бонапарттың есімімен байланысты, оның бойы шамамен 5' 2" (ескі француз өлшемдері бойынша) немесе 1,67 метр, шамамен 1,65 метр (императорлық өлшемдерде) болған деп есептеледі.
Жіктеу
Созылмалы аурулар, нашар тамақтану, эндокриндік, метаболизмдік бұзылыстар немесе хромосомалық аномалиялар пропорционалдық бойдың кіші болуымен сипатталады. Ал, генетикалық сүйек дисплазияларының көпшілігі пропорционалды немесе пропорционалдық емес бойдың кіші болуымен көрінеді. Пропорционалдық емес бойдың кіші болуы дене сегменттерінің қысқаруына байланысты, атап айтқанда, қол-аяқтар мен дене бөліктеріне қарай, тағы да жіктеледі: ахондроплазия, гипохондроплазия, псевдоахондроплазия және көптеген эпифиздік дисплазиялар сияқты қол-аяқтардың қысқаруымен болатын кіші бойлылық. Дене бөлігінің қысқаруымен болатын кіші бойлылық, мысалы, спондилоэпифиздік дисплазия және мукополисахаридоз сияқты жағдайларда кездеседі. Қол-аяқтардың кіші болуы қол-аяқ сегменттерінің қысқаруына сәйкес қосымша топтарға бөлінеді. Бұл қол-аяқтардың кіші болуының кіші топтарына ризомелия (иық сүйегі және сан сүйегі), мезомелия (шынтақ сүйегі, жұлын сүйегі, тізе сүйегі және шыбық сүйегі) және акромелия (қолдар мен аяқтар) жатады. Антропометриялық өлшемдер генетикалық сүйек дисплазиясын диагностикалауда өте пайдалы құралдар болып табылады. Антропометриялық өлшемдерге бой, отыру биіктігі, қол аралығы, жоғарғы/төменгі дене сегменттерінің арақатынасы, отыру биіктігі/бой арақатынасы және жасқа байланысты қол аралығы/бой арақатынасы кіреді. Олар сүйек дисплазиясының түрлерін ажыратуға да көмектеседі. Емдеу қымбатқа түседі және адам өсу гормонымен көп жыл бойы инъекция жасауды қажет етеді. Нәтиже себебіне байланысты, бірақ әдетте күтілгеннен шамамен биік болады.
Short limb short stature in which there is limb shortening as achondroplasia, hypochondroplasia, pseudoachondroplasia and multiple epiphyseal dysplasia. Short trunk short stature in which there is trunk shortening as spondyloepiphyseal dysplasia and mucopolysaccharidosis. Short limb short stature can be further subcategorised in accordance with limb segment affected by shortening. These subcategories of limb shortening include, rhizomelic (humerus and femur), mesomelic (radius, ulna, tibia and fibula) and acromelic (hands and feet). Anthropometric measurements provide are very beneficial tools to the diagnostic process of genetic skeletal dysplasias. The anthropometric measurements include height, sitting height, arm span, upper/ lower body segment ratio, sitting height/height ratio, and arm span/height ratio for age. They also aid in the differential diagnosis of skeletal dysplasia subtypes. Treatment is expensive and requires many years of injections with human growth hormones. The result depends on the cause, but is typically an increase in final height of about taller than predicted.
Құны
Емдеудің құны берілетін өсу гормонының мөлшеріне байланысты, ал бұл мөлшер баланың салмағы мен жасына байланысты. Бір жылдық дәрілердің құны кішкентай балаға шамамен 20 000 АҚШ доллары, ал жасөспірімге 50 000 АҚШ долларынан аспайды.
Қысқа бойлылық ауру ретінде
«Genentech» және «Eli Lilly» фармацевтикалық компаниялары, адам өсу гормонын өндірушілер, бойдың шала болуын ауру ретінде қабылдауға жұртшылықты көндіру арқылы медициналық тұрғыда емдеуге ұмтылды, оның адам бойының табиғи айырмашылығы екенін еске салмай. Өсім гормоны жетіспеушілігі бар балаларға ғана гормонды сату, кез келген себеппен бойы шала болған балаларға қарағанда, олардың сату нарығын шектеді. Егер барлық бойы үшінші перцентильден төмен балаларды қамтуға рұқсат берілсе, 90 000 жаңа тұтынушы және 10 миллиард АҚШ доллары көлемінде кіріс түседі. 1990 жылдардың басында олар АҚШ-тың екі қайырымдылық қорына – Адам өсу қоры мен MAGIC қорына – мектептер мен қоғамдық орындарда мыңдаған американдық баланың бойын өлшеу және бойы төмен деп табылған балаларға медициналық кеңес алуға шақыратын хаттар жіберу үшін төлем жасады. Ата-аналар мен мектептерге қайырымдылық ұйымдарына осы жұмысты істеу үшін дәрі-дәрмек компаниялары ақша төлеп отырғаны туралы хабарланбады.
Тарих
Бірінші дүниежүзілік соғыста Ұлыбританияда әскерге шақырылатын сарбаздардың ең төменгі бойы 5 фут (2 метр) болу керек еді. Осылайша, осыдан төмен бойлы мыңдаған ер адам соғысқа қатысу мүмкіндігінен айырылды. Оларды қабылдау үшін қысым көрсеткеннің нәтижесінде, 4 футтан (1 метрден) 5 футқа (2 метрге) дейін бойы бар сарбаздардан арнайы "Бантам батальондары" құрылды. Соғыс аяқталған кезде әрқайсысында шамамен 1000 сарбаз бар 29 бантам батальоны болды. Офицерлердің бойы қалыпты болды.